![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2026/01/07/3.jpg\")
\n28 grudnia 2025 r. w Iranie wybuchła nowa fala protestów, wywołana trudnościami gospodarczymi, która przerodziła się w wezwanie do obalenia rządu. Jest to co najmniej piąty taki ruch w ciągu ostatniej dekady, nawiązujący do poprzednich fal niepokojów pracowniczych i feministycznego oporu. Jednak w ramach tego powstania ruch oddolny zmaga się z reakcyjnymi monarchistami, głównie spoza Iranu, którzy starają się zdobyć poparcie Stanów Zjednoczonych i Izraela, aby przejąć władzę.
\n\nDzieje się to w burzliwej sytuacji geopolitycznej. Rząd izraelski zintensyfikował bombardowania Gazy i Libanu oraz zajęcie terenów w Gazie, Libanie i Syrii; przygotowuje się do budowy osady, która podzieli Zachodni Brzeg na pół, aby uniemożliwić powstanie państwa palestyńskiego. Stany Zjednoczone właśnie porwały prezydenta Wenezueli i jego żonę, aby przejąć wenezuelską ropę, sygnalizując gotowość do podjęcia wszelkich środków, aby zdominować ludność zarówno w granicach kraju, jak i poza nim.
\n\nJesienią 2025 r. protestujący w Nepalu i innych miejscach pokazali, że ruchy społeczne nadal mogą obalać rządy. Udana rewolucja w Iranie mogłaby wywołać falę zmian na całym świecie. Jeśli jednak rewolucja ta zostałaby przejęta przez siły reakcyjne, mogłoby to cofnąć ruchy wyzwoleńcze o kolejne pokolenie lub nawet więcej.
\n\nStawka jest wysoka. Jesteśmy winni ruchom oddolnym w Iranie, aby dowiedzieć się o nich więcej i wesprzeć je, zarówno dlatego, że stoją w obliczu desperackiej sytuacji, jak i aby zapewnić, że marionetkowy reżim służący Izraelowi i Stanom Zjednoczonym nie dojdzie do władzy. Poniżej przedstawiamy trzy perspektywy dotyczące powstania, które miało miejsce w ciągu ostatniego półtora tygodnia.
\n\n\nTekst ten został napisany przez anarchistę mieszkającego w Iranie, który aktywnie dokumentuje i relacjonuje obecną sytuację. Ze względu na poważne obawy dotyczące bezpieczeństwa autor woli pozostać anonimowy.
\n\nOd prawie dziesięciu lat społeczeństwo irańskie jest świadkiem kolejnych fal protestów ulicznych skierowanych przeciwko rządzącemu systemowi politycznemu, Islamskiej Republice. Chociaż protesty te wybuchają w wyniku różnych bezpośrednich czynników, wszystkie mają swoje źródło w głębokich i nierozwiązanych kryzysach strukturalnych – gospodarczych, politycznych i społecznych – które nadal kształtują codzienne życie w Iranie.
\n\nPrzez te wszystkie lata główną reakcją państwa na publiczny sprzeciw były systematyczne represje. Ruchy protestacyjne spotykały się konsekwentnie z użyciem śmiercionośnej siły, masowymi aresztowaniami, więzieniem i powszechnym zastraszaniem. Podejście to, dalekie od rozwiązania podstawowych problemów, przyczyniło się do narastania gniewu społecznego i rosnącego poczuczenia niesprawiedliwości w całym społeczeństwie.
\n\nNajnowsze protesty zostały początkowo wywołane dramatycznym załamaniem się irańskiej waluty krajowej i poważnym pogorszeniem warunków życia. Gwałtowna dewaluacja riala w połączeniu z galopującą inflacją i powszechnym ubóstwem doprowadziła znaczną część społeczeństwa do sytuacji, w której przetrwanie ekonomiczne stało się niemożliwe. Warunki te skłoniły wielu do wniosku, że kryzys nie jest tymczasowy ani możliwy do naprawienia, ale ma charakter strukturalny i jest nierozerwalnie związany z istniejącym systemem władzy.
\n\nW przeciwieństwie do wcześniejszych wydarzeń, obecne protesty odzwierciedlają szerszy poziom zbiorowej świadomości. Demonstracje nie ograniczają się już do konkretnych miast lub grup społecznych, ale rozprzestrzeniły się jednocześnie na wiele regionów, angażując różne grupy społeczne. Skargi gospodarcze szybko przekształciły się w wyraźne żądania polityczne, a protestujący otwarcie wzywają do zakończenia autorytarnych rządów i likwidacji Islamskiej Republiki.
\n\nJednocześnie część opozycji – przede wszystkim grupy monarchistyczne – próbuje wykorzystać ruch protestacyjny dla własnych celów. Za pośrednictwem mediów satelitarnych i platform społecznościowych podmioty te starają się przedstawiać siebie jako realną alternatywę polityczną, odwołując się do nostalgicznych narracji z okresu przedrewolucyjnego i próbując skierować gniew społeczny na wsparcie ich własnych projektów władzy.
\n\nW międzyczasie represje ze strony państwa znacznie się nasiliły. Doniesienia wskazują, że w ostatnich dniach zginęło ponad dziesięciu protestujących, a setki zostało aresztowanych, choć rzeczywiste liczby są prawdopodobnie wyższe. Siły bezpieczeństwa stosują coraz więcej przemocy, inwigilacji i arbitralnych zatrzymań, wywierając ogromną presję na protestujących i ogół społeczeństwa.
\n\nOgólnie rzecz biorąc, obecna sytuacja w Iranie to znacznie więcej niż spontaniczny wybuch niepokojów. Sygnalizuje ona głęboki kryzys legitymizacji, załamanie zaufania publicznego do instytucji rządowych oraz krytyczną fazę konfrontacji między społeczeństwem a rządzącym porządkiem. Przebieg obecnej sytuacji będzie zależał od równowagi między oporem społecznym, represjami państwowymi i zdolnością ludzi do samodzielnej organizacji poza władzą państwową i elitarnymi siłami opozycyjnymi.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2026/01/07/1.jpg\")
\nPoniższa analiza została przygotowana przez Roja, niezależną, lewicową, feministyczną grupę z siedzibą w Paryżu. Roja powstała po zabójstwie Jiny (Mahsy) Amini, wraz z początkiem powstania „Jin, Jiyan, Azadi” we wrześniu 2022 roku. Kolektyw składa się z aktywistek politycznych różnych narodowości i pochodzących z różnych regionów Iranu, w tym Kurdyjek, Hazarek, Persyjek i innych. Działalność Roja jest związana nie tylko z ruchami społecznymi w Iranie i na Bliskim Wschodzie, ale także z lokalnymi walkami w Paryżu, z walkami internacjonalistycznymi, w tym wsparciem dla Palestyny. Nazwa „Roja” została zainspirowana rezonansem kilku słów w różnych językach: w języku hiszpańskim roja oznacza „czerwony”; w języku kurdyjskim roj oznacza „światło” i „dzień”; w języku mazandarani roja oznacza „gwiazdę poranną” lub „Wenus”, uważaną za najjaśniejsze ciało niebieskie w nocy.
\n\nAktualizacja 9 stycznia: Niniejsza interwencja polityczna została napisana przez Roję 4 stycznia 2026 r., w szóstym dniu ogólnokrajowych protestów w Iranie. Od tego czasu wiele się wydarzyło – przede wszystkim bezprecedensowa w historii noc 8 stycznia, dwunastego dnia powstania. Dzień ten rozpoczął się od strajku generalnego sklepikarzy i handlowców, zwłaszcza w Kurdystanie, ogłoszonego przez partie kurdyjskie. Zamknięcie sklepów zbiegło się z mobilizacją na ulicach i kampusach w całym kraju. Starcia z siłami bezpieczeństwa rozprzestrzeniły się na dziesiątki miast, od stolicy po prowincje przygraniczne; według jednego z raportów monitorujących przestrzeganie praw człowieka, tego dnia odnotowano protesty w co najmniej 46 miastach w 21 prowincjach. O zmroku krążyły nagrania pokazujące tłumy na skalę tak szokującą, że rutynowe działania policji nie były w stanie ich powstrzymać: miliony ludzi odzyskały ulice i w wielu miejscach zmusiły siły bezpieczeństwa do odwrotu – atmosfera ta dla wielu przywoływała wspomnienia miesięcy poprzedzających rewolucję z 1979 roku. Wieczorem 8 stycznia, gdy represyjny aparat Islamskiej Republiki zaczął słabnąć, a ulice wymknęły się spod jego kontroli, wprowadzono niemal całkowitą blokadę internetu. W momencie pisania tego tekstu blokada nadal trwa. Jest to próba zerwania kanałów koordynacji i uniemożliwienia dokumentowania zabójstw.
\n\nW tym samym czasie Donald Trump ponowił groźby odwetu, jeśli Islamska Republika nasili zabójstwa, jednocześnie – choć tylko częściowo – dystansując się od Rezy Pahlaviego, mówiąc, że nie jest pewien, czy spotkanie byłoby właściwe i że „powinniśmy pozwolić wszystkim wyjść na ulice i zobaczyć, kto się wyłoni”. Skupienie się na „synu szacha” przesłania inną, nie mniej realną tendencję, na której skupiamy się w niniejszym tekście: perspektywę kontrolowanej transformacji poprzez wewnętrzną rekonfigurację – zmianę bez zerwania z dotychczasowymi strukturami – podobną do tej, która miała miejsce niedawno w Wenezueli.
\n\nOd 28 grudnia 2025 r. Iran ponownie płonie w gorączce powszechnych protestów. Okrzyki „Śmierć dyktatorowi” i „Śmierć Chameneiowi” rozbrzmiewają na ulicach co najmniej 222 miejsc w 78 miastach w 26 prowincjach. Protesty są skierowane nie tylko przeciwko ubóstwu, rosnącym cenom, inflacji i wywłaszczeniom, ale także przeciwko całemu systemowi politycznemu, który jest zepsuty do cna. Życie stało się nie do zniesienia dla większości społeczeństwa – zwłaszcza dla klasy robotniczej, kobiet, osób LGBTQ i mniejszości etnicznych niebędących Persami. Wynika to nie tylko z gwałtownego spadku wartości irańskiej waluty po dwunastodniowej wojnie, ale także z załamania się podstawowych usług społecznych, w tym powtarzających się przerw w dostawach energii elektrycznej, pogłębiającego się kryzysu środowiskowego (zanieczyszczenie powietrza, susza, wylesianie i niegospodarność w zakresie zasobów wodnych) oraz masowych egzekucji (co najmniej 2063 osoby w 2025 r.) – wszystko to razem pogorszyło warunki życia.
\n\nKryzys reprodukcji społecznej jest głównym punktem obecnych protestów, a ich ostatecznym celem jest odzyskanie życia.
\n\nPowstanie to jest piątą falą w łańcuchu protestów, który rozpoczął się w grudniu 2017 r. powstaniem znanym jako „rewolta chlebowa”. Kontynuacją tego wydarzenia było krwawe powstanie z listopada 2019 r., wybuch publicznego gniewu przeciwko podwyżkom cen paliw i niesprawiedliwości. Powstanie z 2021 r. znane było jako „powstanie spragnionych” i zostało zainicjowane oraz poprowadzone przez arabskie mniejszości etniczne. Fala ta osiągnęła szczyt wraz z powstaniem „Kobieta, życie, wolność” w 2022 r., które wysunęło na pierwszy plan walkę o wyzwolenie kobiet oraz antykolonialną walkę uciskanych narodów, takich jak Kurdowie i Beludżowie, otwierając nowe horyzonty. Dzisiejsze powstanie ponownie skupia się na kryzysie reprodukcji społecznej – tym razem na bardziej radykalnym, powojennym gruncie. Protesty, które zaczynają się od żądań dotyczących warunków życia, ale z uderzającą szybkością, wymierzone są w struktury władzy i skorumpowaną oligarchię rządzącą.
\n\nTrwające protesty w Iranie są osaczone ze wszystkich stron przez zagrożenia zewnętrzne i wewnętrzne. Zaledwie dzień przed imperialistycznym atakiem USA na Wenezuelę Donald Trump, posługując się retoryką „wsparcia dla protestujących”, wydał ostrzeżenie: jeśli rząd irański „zabije pokojowych protestujących, co jest jego zwyczajem, Stany Zjednoczone Ameryki przyjdą im z pomocą. Jesteśmy gotowi do działania”. Jest to najstarszy scenariusz imperializmu, wykorzystujący retorykę „ratowania życia” do legitymizacji wojny – czy to w Iraku, czy w Libii. Stany Zjednoczone nadal stosują ten scenariusz: tylko w 2025 r. przeprowadziły bezpośrednie ataki militarne przeciwko siedmiu krajom.
\n\nLudobójczy rząd Izraela, który wcześniej przeprowadził dwunastodniowy atak na Iran pod hasłem „Kobieta, życie, wolność”, teraz pisze w języku perskim na portalach społecznościowych: „Jesteśmy z wami, protestujący”. Monarchiści, jako lokalne ramię syjonizmu, którzy ponieśli hańbę i wstyd popierając Izrael podczas dwunastodniowej wojny, teraz próbują przedstawić się swoim zachodnim panom jako jedyna alternatywa. Robią to poprzez selektywne przedstawianie i manipulowanie rzeczywistością, uruchamiając cyberkampanię mającą na celu przywłaszczenie sobie protestów, fabrykowanie, zniekształcanie i zmienianie brzmienia haseł ulicznych na korzyść monarchizmu. Ujawnia to ich podstępność, monopolistyczne ambicje, potęgę mediów i, co najważniejsze, słabość wewnątrz kraju, ponieważ brakuje im materialnej siły w Iranie. Pod hasłem „Make Iran Great Again” grupa ta z zadowoleniem przyjęła imperialną operację Trumpa w Wenezueli i obecnie czeka na porwanie przywódców Islamskiej Republiki przez amerykańskich i izraelskich zabójców.
\n\nOczywiście są też pseudolewicowi kampiści – samozwańczy „antyimperialiści” – którzy wybielają dyktaturę Islamskiej Republiki, nakładając na nią antyimperialistyczną maskę. Podważają oni zasadność obecnych protestów, powtarzając oklepane oskarżenie, że „powstanie w tych warunkach jest niczym innym jak grą na polu imperializmu”, ponieważ potrafią postrzegać Iran wyłącznie przez pryzmat konfliktu geopolitycznego – tak jakby każda rewolucja była jedynie ukrytym projektem amerykańsko-izraelskim. W ten sposób odmawiają oni podmiotowości politycznej mieszkańcom Iranu i przyznają Islamskiej Republice immunitet dyskursywny i polityczny, podczas gdy ta masakruje i represjonuje własną ludność.
\n\n„Wściekli na imperializm”, ale „bojący się rewolucji” – przywołując przełomową formułę Amira Parviza Puyana – ich postawa jest formą reakcyjnej antyreakcji. Mówi się nam nawet, żebyśmy nie pisali o ostatnich protestach, zabójstwach i represjach w Iranie w żadnym innym języku niż perski na arenie międzynarodowej, żeby nie dać imperialistom „pretekstu” – jakby poza perskim językiem nie było w regionie ani na świecie ludzi zdolnych do dzielenia wspólnego losu, wspólnych doświadczeń, więzi i solidarności w walce. Dla zwolenników obozowości nie ma innego tematu niż rządy zachodnie i żadnej innej rzeczywistości społecznej niż geopolityka.
\n\nW opozycji do tych wrogów podkreślamy zasadność tych protestów – na skrzyżowaniu ucisków i wspólnym losie walk. W irańskiej skrajnie prawicowej opozycji rozprzestrzenia się reakcyjny nurt monarchistyczny, a imperialistyczne zagrożenie dla ludności Iranu – w tym niebezpieczeństwo interwencji zagranicznej – jest realne. Ale realna jest również wściekłość ludu, wykuwana przez cztery dekady brutalnych represji, wyzysku i „kolonializmu wewnętrznego” państwa wymierzonego w społeczności nieperskie.
\n\nNie mamy innego wyboru, jak tylko zmierzyć się z tymi sprzecznościami takimi, jakie są. To, co dziś obserwujemy, to siła powstańcza wyłaniająca się z głębi społecznego piekła Iranu: ludzie ryzykujący życie, aby przetrwać, stawiający czoła machinie represji.
\n\nNie mamy prawa wykorzystywać pretekstu zewnętrznego zagrożenia, aby zaprzeczać przemocy wyrządzanej milionom ludzi w Iranie – ani zaprzeczać prawu do buntu przeciwko niej.
\n\nCi, którzy wychodzą na ulice, mają dość abstrakcyjnych, uproszczonych i protekcjonalnych analiz. Walczą w obliczu sprzeczności: żyją pod sankcjami, a jednocześnie doświadczają grabieży ze strony krajowej oligarchii. Boją się wojny i boją się wewnętrznej dyktatury. Nie zamierają jednak ze strachu. Domagają się aktywnego udziału w kształtowaniu własnego losu – a ich horyzontem, przynajmniej od grudnia 2017 r., nie jest już reforma, ale upadek Islamskiej Republiki.
\n\nProtesty wywołał gwałtowny spadek wartości riala – najpierw wśród sklepikarzy w stolicy, zwłaszcza na rynkach telefonów komórkowych i komputerów – ale szybko przerodziły się one w szerokie, heterogeniczne powstanie, które objęło pracowników najemnych, sprzedawców ulicznych, tragarzy i pracowników usługowych w całej gospodarce handlowej Teheranu. Bunt szybko przeniósł się z ulic Teheranu na uniwersytety i do innych miast, zwłaszcza mniejszych, które stały się epicentrum tej fali protestów.
\n\nOd samego początku hasła były skierowane przeciwko całej Islamskiej Republice. Dzisiaj bunt jest kontynuowany przede wszystkim przez ubogich i pozbawionych środków do życia: młodzież, bezrobotnych, nadwyżki ludności, pracowników o niepewnym zatrudnieniu i studentów.
\n\nNiektórzy odrzucili protesty, ponieważ rozpoczęły się one na bazarze (gospodarce handlowej Teheranu), który często postrzegany jest jako sojusznik reżimu i symbol kapitalizmu handlowego. Nazwali protesty „drobnomieszczańskimi” lub „powiązanymi z reżimem”. Ta reakcja przypomina wczesne reakcje na francuski ruch żółtych kamizelek z 2018 roku: ponieważ bunt wybuchł poza „tradycyjną” klasą robotniczą i uznanymi sieciami lewicowymi, a także ponieważ towarzyszyły mu sprzeczne hasła, wielu pospiesznie ogłosiło, że jest on skazany na porażkę.
\n\nJednak miejsce, w którym zaczyna się powstanie, nie determinuje jego dalszego przebiegu. Punkt wyjścia nie przesądza o jego trajektorii. Obecne protesty w Iranie mogły zostać ponownie rozpalone przez dowolną iskrę, nie tylko przez bazar. Również w tym przypadku to, co zaczęło się na bazarze, szybko rozprzestrzeniło się na dzielnice miejskiej biedoty w całym kraju.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2026/01/07/2.jpg\")
\nJeśli w 2022 r. bijącym sercem „Jin, Jiyan, Azadi” były regiony marginalizowane – Kurdystan i Beludżystan – to dziś głównymi ogniskami niepokojów stały się mniejsze miasta na zachodzie i południowym zachodzie: Hamedan, Lorestan, Kohgiluyeh i Boyer-Ahmad, Kermanshah i Ilam. Mniejszości Lor, Bakhtiari i Lak w tych regionach są podwójnie miażdżone przez nakładające się kryzysy Islamskiej Republiki: presję sankcji i cień wojny, represje etniczne i wyzysk oraz zniszczenie środowiska naturalnego, które zagraża ich życiu – zwłaszcza w regionie Zagros. To ten sam region, w którym Mojahid Korkor (protestujący Lor podczas powstania w Jina/Mahsa Amini) został stracony przez Islamską Republikę dzień przed atakiem Izraela, a także gdzie Kian Pirfalak, dziewięcioletnie dziecko, zginęło od ostrzału sił bezpieczeństwa podczas powstania w 2022 roku.
\n\nNiemniej jednak, w przeciwieństwie do powstania w Jina – które od samego początku świadomie rozszerzało się wzdłuż linii podziałów płciowych/seksualnych i etnicznych – antagonizm klasowy był bardziej wyraźny w ostatnich protestach i jak dotąd ich rozprzestrzenianie się przebiegało zgodnie z logiką bardziej masową.
\n\nMiędzy 28 grudnia a 4 stycznia 2025 r. co najmniej 17 osób zostało zabitych przez represyjne siły Islamskiej Republiki przy użyciu ostrej amunicji i broni pneumatycznej – większość z nich to Lorowie (w szerokim znaczeniu, zwłaszcza w Lorestanie i Chaharmahal i Bakhtiari) oraz Kurdowie (zwłaszcza w Ilam i Kermanshah). Setki osób zostało aresztowanych (co najmniej 580 osób, w tym co najmniej 70 nieletnich); dziesiątki zostało rannych. W miarę postępu protestów nasila się przemoc policyjna: siódmego dnia w Ilam siły bezpieczeństwa przeprowadziły nalot na szpital Imam-Khomeini, aby aresztować rannych; w Birjand zaatakowały akademik dla kobiet. Liczba ofiar śmiertelnych rośnie wraz z nasileniem się powstania, a rzeczywiste liczby są z pewnością wyższe niż podawane.
\n\nRozkład tej przemocy jest oczywiście nierównomierny: represje są surowsze w mniejszych miastach, zwłaszcza w marginalizowanych społecznościach mniejszościowych, które zostały zepchnięte na peryferie. Krwawe zabójstwa w Malekshahi w Ilam i w Jafarabadzie w Kermanshah są świadectwem tej strukturalnej dysproporcji w ucisku i represjach.
\n\nW czwartym dniu protestów rząd – koordynując działania różnych instytucji – ogłosił powszechne zamknięcie 23 prowincji pod pretekstem „zimnej pogody” lub „niedoborów energii”. W rzeczywistości była to próba przerwania łańcuchów, przez które rozprzestrzenia się bunt – bazar, uniwersytet, ulica. Równolegle uniwersytety coraz częściej przenosiły zajęcia do sieci, aby zerwać poziome powiązania między przestrzeniami oporu.
\n\nPo dwunastodniowej wojnie rządząca władza Iranu – dążąc do zrekompensowania utraty autorytetu – coraz bardziej otwarcie sięga po przemoc. Ataki Izraela na irańskie obiekty wojskowe i ludność cywilną doprowadziły do dalszej militaryzacji i sekurytyzacji przestrzeni politycznej i społecznej, zwłaszcza poprzez rasistowską kampanię masowych deportacji imigrantów z Afganistanu. I chociaż państwo nieustannie powołuje się na „bezpieczeństwo narodowe”, to samo stało się głównym źródłem braku bezpieczeństwa: nasiliło się zagrożenie życia poprzez bezprecedensowy wzrost liczby egzekucji, systemowe złe traktowanie więźniów oraz nasiliło się zagrożenie ekonomiczne poprzez brutalne ograniczenie środków utrzymania ludności.
\n\nWojna dwunastodniowa – po której nastąpiło zaostrzenie sankcji ze strony USA i UE oraz uruchomienie mechanizmu snapback Rady Bezpieczeństwa ONZ – zwiększyła presję na dochody z ropy naftowej, bankowość i sektor finansowy, ograniczając napływ waluty zagranicznej i pogłębiając kryzys budżetowy.
\n\nOd 24 czerwca 2025 r., kiedy zakończyła się wojna, do nocy, w której 18 grudnia wybuchły pierwsze protesty na bazarze w Teheranie, rial stracił około 40 procent swojej wartości. Nie była to „naturalna” fluktuacja rynku. Był to połączony skutek eskalacji sankcji i celowych działań Islamskiej Republiki Iranu mających na celu przeniesienie skutków kryzysu z góry na dół poprzez kontrolowaną dewaluację waluty krajowej.
\n\nSankcje należy bezwarunkowo potępić. Jednak w dzisiejszym Iranie funkcjonują one również jako instrument wewnętrznej władzy klasowej. Waluta zagraniczna jest coraz bardziej skoncentrowana w rękach oligarchii wojskowo-bezpieczeństwa, która czerpie zyski z obchodzenia sankcji i nieprzejrzystego pośrednictwa w handlu ropą. Dochody z eksportu są skutecznie przetrzymywane jako zakładnicy i uwalniane do formalnej gospodarki tylko w wybranych momentach, po zmanipulowanych kursach. Nawet gdy sprzedaż ropy rośnie, dochody krążą w instytucjach quasi-państwowych i „państwie równoległym” (przede wszystkim w Korpusie Strażników Rewolucji Islamskiej), zamiast trafiać do codziennego życia ludzi.
\n\nAby pokryć deficyt spowodowany spadkiem dochodów i zablokowaniem zwrotów, państwo decyduje się na zniesienie dotacji i wprowadzenie polityki oszczędnościowej. W tych ramach nagły spadek wartości riala staje się narzędziem fiskalnym: zmusza „zablokowaną” walutę do powrotu do obiegu na warunkach określonych przez państwo i szybko zwiększa zasoby riala rządu – ponieważ państwo samo jest jednym z największych posiadaczy dolarów. W rezultacie dochodzi do bezpośredniego wyciągania środków z dochodów klas niższych i średnich oraz transferu zysków z obchodzenia sankcji i rent walutowych do wąskiej mniejszości – pogłębiając podziały klasowe, niestabilność środków utrzymania i gniew społeczny. Innymi słowy, koszty sankcji ponoszą bezpośrednio klasy niższe i kurcząca się warstwa średnia.
\n\nUpadek waluty krajowej należy zatem rozumieć jako zorganizowaną grabież państwową w gospodarce dotkniętej wojną i dławionej sankcjami: celową manipulację kursem walutowym na korzyść sieci brokerskich powiązanych z rządzącą oligarchią, w służbie państwa, które uczyniło neoliberalną liberalizację cen świętą doktryną.
\n\nPseudolewicowi kampiści redukują kryzys do sankcji amerykańskich i hegemonii dolara, pomijając rolę klasy rządzącej Islamskiej Republiki jako aktywnego podmiotu wywłaszczenia i finansowej akumulacji. Kampiści prawicowi z kolei, generalnie sprzymierzeni z zachodnim imperializmem, obwiniają wyłącznie Islamską Republikę i traktują sankcje jako nieistotne. Stanowiska te są lustrzanym odbiciem siebie nawzajem – a każda ze stron ma wyraźny interes w ich przyjmowaniu. W przeciwieństwie do nich nalegamy na uznanie powiązania globalnego i lokalnego grabieży i wyzysku. Tak, sankcje niszczą życie ludzi – poprzez niedobory leków, brak części przemysłowych, bezrobocie i erozję psychiczną – ale ciężar tego obciążenia spada na społeczeństwo, a nie na oligarchię wojskowo-bezpieczeństwa, która gromadzi ogromne bogactwo, kontrolując nieformalne obieg waluty i ropy.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2026/01/07/4.jpg\")
\nNa ulicach słychać sprzeczne hasła, od wezwań do obalenia Islamskiej Republiki po nostalgiczne apele o przywrócenie monarchii. Jednocześnie studenci skandują hasła skierowane zarówno przeciwko despotyzmowi Islamskiej Republiki, jak i monarchicznej autokracji. Hasła popierające szacha i Pahlaviego odzwierciedlają rzeczywiste sprzeczności w terenie, ale są one również wzmacniane i wyolbrzymiane przez prawicowe media, które fałszują rzeczywistość, m.in. poprzez haniebne zastępowanie głosów protestujących hasłami monarchistycznymi. Głównym sprawcą manipulacji mediów jest Iran International, który stał się megafonem propagandy syjonistycznej i monarchistycznej. Jego roczny budżet wynosi podobno około 250 milionów dolarów, finansowany przez osoby i instytucje powiązane z rządami Arabii Saudyjskiej i Izraela.
\n\nW ciągu ostatniej dekady geografia Iranu stała się polem napięć między dwoma horyzontami społeczno-politycznymi, w których pośredniczą dwa różne modele organizacji przeciwko Islamskiej Republice. Z jednej strony stoi konkretna, zakorzeniona organizacja społeczna wzdłuż linii podziału klasowego, płciowego/seksualnego i etnicznego – najwyraźniej w przeplatających się sieciach utworzonych podczas powstania w Jina w 2022 roku, rozciągających się od więzienia Evin do diaspory i tworzących bezprecedensową jedność wśród różnorodnych sił, od kobiet po mniejszości etniczne Kurdów i Beludżów, sprzeciwiających się dyktaturze, jednocześnie prezentujących feministyczne i antykolonialne horyzonty. Z drugiej strony mamy populistyczną mobilizację inscenizowaną jako „rewolucja narodowa”, mającą na celu stworzenie jednorodnej masy atomizowanych jednostek za pośrednictwem satelitarnych sieci telewizyjnych. Projekt ten, wspierany przez Izrael i Arabię Saudyjską, ma na celu zgromadzenie organu, którego „głowa” – syn obalonego szacha – może zostać później wprowadzona z zewnątrz, poprzez interwencję wspieraną przez zagranicę, i wszczepiona do niego. W ciągu ostatniej dekady monarchiści, uzbrojeni w ogromną siłę mediów, popchnęli opinię publiczną w kierunku skrajnego, rasistowskiego nacjonalizmu – pogłębiając podziały etniczne i fragmentując polityczną wyobraźnię irańskich narodów.
\n\nRozwój tego nurtu w ostatnich latach nie jest oznaką „zacofania” politycznego społeczeństwa, ale wynikiem braku szerokiej organizacji lewicowej i siły mediów w tworzeniu alternatywnego dyskursu antyhegemonicznego – braku i słabości spowodowanych częściowo represjami i tłumieniem, które otworzyły przestrzeń dla tego reakcyjnego populizmu. Wobec braku silnej narracji ze strony sił lewicowych, demokratycznych i nie-nacjonalistycznych, nawet uniwersalne hasła i ideały, takie jak wolność, sprawiedliwość i prawa kobiet, mogą być łatwo przywłaszczone przez monarchistów i sprzedane ludziom w pozornie postępowej otoczce, która kryje autorytarny rdzeń. W niektórych przypadkach jest to nawet opakowane w socjalistyczne słownictwo – właśnie w tym miejscu skrajna prawica pochłania również teren ekonomii politycznej.
\n\nJednocześnie, wraz z nasileniem antagonizmów wobec Islamskiej Republiki, nasiliły się również napięcia między tymi dwoma horyzontami i modelami; obecnie podział między nimi można dostrzec w geograficznym rozkładzie haseł protestacyjnych. Ponieważ projekt „powrotu Pahlaviego” reprezentuje patriarchalny horyzont oparty na perskim etnonacjonalizmie i głęboko prawicowej orientacji, w miejscach, gdzie pojawiły się oddolne organizacje robotnicze i feministyczne – na uniwersytetach oraz w regionach kurdyjskim, arabskim, baluchijskim, turkmeńskim, arabskim i tureckim – hasła popierające monarchię są w dużej mierze nieobecne i często wywołują negatywne reakcje. Ta sprzeczna sytuacja doprowadziła do różnych sposobów niezrozumienia niedawnego powstania.
\n\nIran znajduje się w decydującym momencie historycznym. Islamska Republika znajduje się w jednej ze swoich najsłabszych pozycji w historii – na arenie międzynarodowej, po 7 października 2023 r. i osłabieniu tzw. „osi oporu”, oraz wewnętrznie, po latach powtarzających się powstań i buntów. Przyszłość tej nowej fali pozostaje niepewna, ale skala kryzysu i głębokość niezadowolenia społecznego gwarantują, że w każdej chwili może wybuchnąć kolejna fala protestów. Nawet jeśli dzisiejsze powstanie zostanie stłumione, powróci ono ponownie. W tej sytuacji każda interwencja militarna lub imperialna może jedynie osłabić walkę oddolną i wzmocnić pozycję Islamskiej Republiki w zakresie represji.
\n\nW ciągu ostatniej dekady społeczeństwo irańskie na nowo odkryło zbiorowe działania polityczne oddolne. Od Beludżystanu i Kurdystanu w powstaniu w Jina po mniejsze miasta w Lorestanie i Isfahanie w obecnej fali protestów, polityczna aktywność – bez żadnej oficjalnej reprezentacji z góry – przeniosła się na ulice, do komitetów strajkowych i lokalnych, nieformalnych sieci. Pomimo brutalnych represji, te zdolności i powiązania pozostają żywe w społeczeństwie; ich zdolność do powrotu i przekształcenia się w siłę polityczną utrzymuje się. Jednak nagromadzenie gniewu nie jest jedyną rzeczą, która będzie decydować o ich ciągłości i kierunku. Decydujące znaczenie będzie miało również stworzenie niezależnej perspektywy politycznej i realnej alternatywy.
\n\nHoryzont ten stoi w obliczu dwóch równoległych zagrożeń. Z jednej strony może zostać zawłaszczony lub zepchnięty na margines przez siły prawicowe z siedzibą poza granicami kraju – siły, które wykorzystują cierpienia ludzi do uzasadnienia sankcji, wojny lub interwencji zbrojnej. Z drugiej strony, część klasy rządzącej – zarówno frakcje wojskowo-bezpieczeństwa, jak i nurty reformatorskie – pracuje za kulisami, aby przedstawić się Zachodowi jako „bardziej racjonalna”, „tańsza” i „bardziej wiarygodna” opcja: wewnętrzna alternatywa z wnętrza Islamskiej Republiki, nie po to, aby zerwać z istniejącym porządkiem dominacji, ale aby przekształcić go pod inną postacią. (Donald Trump zamierza zrobić coś podobnego w Wenezueli, naginając elementy rządzącej władzy do swojej woli, zamiast doprowadzać do zmiany rządu). Jest to zimna kalkulacja zarządzania kryzysowego: powstrzymywanie gniewu społecznego, ponowne wyważanie napięć z globalnymi mocarstwami i odtwarzanie porządku, w którym ludziom odmawia się samostanowienia.
\n\nW obliczu tych dwóch nurtów odrodzenie internacjonalistycznej polityki wyzwolenia jest bardziej potrzebne niż kiedykolwiek. Nie jest to abstrakcyjna „trzecia droga”, ale zobowiązanie do umieszczenia walk ludowych w centrum analizy i działania: organizacja od dołu zamiast scenariuszy pisanych od góry przez samozwańczych przywódców, zamiast fałszywych opozycji tworzonych z zewnątrz. Dzisiaj internacjonalizm oznacza połączenie prawa narodów do samostanowienia i obowiązku walki ze wszystkimi formami dominacji – zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Prawdziwy blok internacjonalistyczny musi być zbudowany na podstawie doświadczeń życiowych, konkretnej solidarności i niezależnych zdolności.
\n\nWymaga to aktywnego udziału sił lewicowych, feministycznych, antykolonialnych, ekologicznych i demokratycznych w budowaniu szerokiej, opartej na klasach organizacji w ramach fali protestów – zarówno w celu odzyskania życia, jak i otwarcia alternatywnych horyzontów reprodukcji społecznej. Jednocześnie organizacja ta musi sytuować się w ciągłości z wyzwalającym horyzontem wcześniejszych walk, a konkretnie z ruchem „Jin, Jiyan, Azadi” – którego energia nadal niesie ze sobą potencjał, by jednocześnie zakłócić dyskursy Islamskiej Republiki, monarchistów, Islamskiej Gwardii Rewolucyjnej i byłych reformistów, którzy obecnie marzą o kontrolowanej transformacji i reintegracji z cyklem akumulacji kapitału w regionie, kontrolowanym przez Stany Zjednoczone i Izrael.
\n\nJest to również decydujący moment dla irańskiej diaspory: może ona pomóc w redefinicji polityki wyzwolenia lub odtworzyć wyczerpany binarny schemat „wewnętrznego despotyzmu” kontra „interwencja zagraniczna”, przedłużając w ten sposób impas polityczny. W tym kontekście konieczne jest, aby siły w diasporze podjęły kroki w kierunku utworzenia prawdziwego międzynarodowego bloku politycznego – takiego, który wyznaczy jasne granice zarówno wobec wewnętrznego despotyzmu, jak i imperialistycznej dominacji. Stanowisko to łączy sprzeciw wobec imperialistycznej interwencji z wyraźnym zerwaniem z Islamską Republiką, odrzucając wszelkie uzasadnienia represji w imię walki z zewnętrznym wrogiem.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2026/01/07/6.jpg\")
\nJest to fragment oświadczenia anarchistycznych internacjonalistów działających w północnej Syrii.
\n\nIran jest ważnym graczem w geopolityce Bliskiego Wschodu. Jego wpływy miały również silny wpływ na Syrię w czasach Assada. Przez Syrię przebiegały szlaki przemytnicze i inne trasy transportowe, zaopatrujące Hezbollah. Po upadku reżimu Assada Iran został wyparty z Syrii i ogólnie stracił swoją dotychczasową potęgę w regionie. Szkody poniesione podczas izraelskich ataków w czerwcu 2025 r. stały się kolejnym czynnikiem, który wpłynął na sytuację Islamskiej Republiki.
\n\nW Iranie regularnie wybuchają protesty. Protesty z 2022 r. pod hasłem „Kobieta, życie, wolność” są znane na całym świecie. Podobnie jak wtedy, protesty rozprzestrzeniły się na cały kraj. Niezadowolenie społeczne rozprzestrzeniło się z powodu czynników ekonomicznych – inflacji, rosnących cen i ubóstwa, ale ostatecznie doprowadziło do wezwania do obalenia reżimu. Protestujący ścierają się z policją na ulicach, a niektórzy z nich zginęli lub zostali ranni.
\n\nPodczas eskalacji konfliktu między Izraelem a Iranem w 2025 r. interesującym szczegółem były oświadczenia Netanjahu i Trumpa dotyczące celowego destabilizowania Iranu w celu zmiany reżimu. Jest to dość standardowe podejście USA do „niewygodnych” rządów w regionach będących przedmiotem ich zainteresowania: torowanie drogi dla bardziej skłonnych do współpracy polityków, tak jak próbowano to zrobić w Afganistanie. Podczas ostatniej eskalacji wojny izraelsko-irańskiej pojawiły się pogłoski, że istnieje już tymczasowa „demokratyczna” postać rządząca, wspierana i przygotowana przez Stany Zjednoczone. Chociaż informacja ta nie została potwierdzona, możemy sobie wyobrazić, że może być prawdziwa, biorąc pod uwagę metody stosowane przez Stany Zjednoczone w innych przypadkach (np. niedawne porwanie prezydenta Wenezueli). W tym kontekście jasne staje się znaczenie deklarowanej przez Trumpa intencji udzielenia pomocy irańskim protestującym, jeśli Iran „będzie brutalnie zabijał pokojowych demonstrantów, tak jak to robi”.
\n\nIrański Kurdystan, Rojhilat, jest jednym z buntowniczych regionów Iranu. Ich próby ogłoszenia autonomii nie powiodły się od dziesięcioleci, ale walka partyzancka na terytorium Iranu trwa nadal. PJAK (Partia Wolnego Życia Kurdystanu) wsparła protestujących i ponownie potępiła obecny reżim.
\n\nKurdowski ruch wyzwoleńczy walczy o wolność nie tylko w Syrii czy Turcji. Wiadomości z Rojhilatu pojawiają się w nagłówkach nieco rzadziej, ale sytuacja w Iranie jest szczególnie trudna dla walki wyzwoleńczej. Siły PJAK obejmują zbrojne skrzydło kobiet, co jest szczególnie ważne w kontekście dyktatury, która egzekwuje „policję moralną” wobec ludności i, jak zwykle, krzywdzi najbardziej wrażliwe grupy, w tym kobiety.
\n\nNiestabilność w Teheranie mogłaby być korzystna dla regionu kurdyjskiego i osłabić imperialistyczne sojusze osi Rosja-Iran-Chiny. Niemniej jednak marionetkowy rząd zainstalowany przez USA, Izrael lub kogokolwiek innego nie rozwiąże kwestii kurdyjskiej w Iranie. Co więcej, rozwiązanie kwestii kurdyjskiej w ramach neoliberalnego imperializmu nie może zapewnić prawdziwego rozwiązania dla wieloetnicznego i wielowyznaniowego Bliskiego Wschodu. Konfederacjonizm demokratyczny, wdrażany już w północno-wschodniej Syrii przez Partię Unii Demokratycznej (Partiya Yekîtiya Demokrat, PYD) i popierany przez PJAK w Rojhilat, stanowi znacznie bardziej obiecującą opcję dla przywrócenia pokoju.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2026/01/07/5.jpg\")
\nGłód stał się jedną z głównych broni w arsenale izraelskiego rządu planującego eksterminację populacji Gazy. 1 października izraelskie wojsko zaatakowało Flotyllę Sumud – flotę statków próbujących przełamać blokadę wokół Strefy Gazy by dostarczyć tak potrzebną pomoc humanitarną. W odpowiedzi wybuchły protesty na całym świecie – zwłaszcza we Włoszech, gdzie miliony ludzi wyszło na ulice w ciągu zaledwie czterech dni ciągłych demonstracji. Ale tuż za Sumud płynie inna flotylla – Tysiąc Madleen do Gazy (Thousand Madleens to Gaza). Przedstawiamy stanowisko jednego z jej uczestników.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/10/05/1.jpg\")
\n„Piszę do was stąd, 300 mil od wybrzeży Gazy. Żegluję na pokładzie Soul of My Soul – łodzi sponsorowanej i wspieranej przez Mutual Aid Disaster Relief, anarchistyczną organizację reagowania kryzysowego w Ameryce Północnej. Jesteśmy częścią flotylli Tysiąca Madleen. Naszym zadaniem jest przerwanie oblężenia Strefy Gazy – za pomocą kilka żaglówek wypełnionych lekami i mlekiem dla dzieci chcemy przerwać morderczy uścisk, w którym Izrael trzyma tę ziemię.
\n\nNie jestem ogłupionym fanatykiem. Wiem że nasze szanse przedostania się przez blokadę stworzoną przez Izraelskie Siły Okupacyjne są niewielkie. Skoro jednak wiemy, że najpewniej będziemy spacyfikowani armatkami wodnymi, aresztowani i porwani, jak nasi towarzysze z Global Sumud Flotilla parę dni temu, jasne jest, że prawdziwą w tej sytuacji jesteście wy. Dlatego chcę, żebyście wiedzieli o nas – żebyście wiedzieli o mnie – i pomogli nam, podejmując konkretne kroki.
\n\nJestem żeglarzem. Wiecie, jedni lubią jeździć vanem, inni lubią małe chatki w lesie, a moim konikiem zawsze były żaglówki. Nigdy wcześniej nie przypuszczałem że moje zamiłowanie do pływania na starych plastikowych łodziach z lat 70. stanie się kiedyś przydatne – a nawet kluczowe – dla mojej walki politycznej. Trafiłem do floty przez przypadek, kiedy usłyszałem, że ktoś szuka towarzysza z doświadczeniem na morzu. Jak możecie się domyślać, jachting DIY nie jest hobby kojarzącym się z aktywizmem politycznym… a jednak.
\n\nNigdy nie dajcie sobie wmówić, że wasze pasje są zbyt niszowe czy ekscentryczne wobec wielkiej idei walki o wolność. Nie jestem wcale weteranem w ruchu. Nie jestem tez profesjonalnym żeglarzem. Ale skoro jestem teraz tu, gdzie jestem – ty też możesz.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/10/05/3.jpg\")
\nNasza załoga służy za przykład tego, jak anarchistki mogą włączać się w duże i mainstreamowe kampanie polityczne bez poświęcania swoich przekonań. Wiem, że wielu z nas unika takiego aktywizmu, gdzie główną rolę grają wielkie organizacje z zapleczem biurowym i na których skupia się uwaga dużych mediów. Łódź, na której płyniemy, była w stu procentach opłacona i ogarnięta przez towarzyszy. Zebraliśmy swój własny sprzęt, pomoc prawną i załogę – dopiero gdy mieliśmy to wszystko, włączyliśmy się w działania większej machiny. Można powiedzieć, że nasza łódź jest trochę jak affinity group, co pozwala nam na zachowanie poczucia autonomii i decyzyjności, choć wciąż traktujemy innych uczestników floty jak towarzyszy.
\n\nCzęsto ktoś mnie pyta, jaki właściwie jest cel tej flotylli. Czy to tylko działanie symboliczne? Czy rzeczywiście wierzymy, że przełamiemy blokadę?
\n\nMoje własne odczucia też zdążyły się już kilka razy zmienić. Raz w historii zdarzyło się, że ktoś się przedostał. Zanim przypuszczono atak na Mavi Marmarę w 2010, który skończył się ofiarami w ludziach, kilku łodziom udało się przepłynąć. Niewiele zmieniło się przecież od tego czasu jeśli idzie o polityczną ideologię Izraela i jego wrogość wobec Palestyńczyków.
\n\nAle naprawdę zrozumiałem to wszystko dopiero patrząc na wiadomości. Te ogromne fale protestów przeciw ludobójstwu, które wybuchają w tak wielu częściach świata, w reakcji na atak na flotyllę Sumud, pomogły mi zrozumieć jaki jest nasz prawdziwy cel. Tak naprawdę jesteśmy tylko punktem zbiórki, ogniskiem. Świat ma już dość izraelskich morderczych bombardowań, dość brutalnej okupacji i oblężenia Gazy. Nasza działalność to katalizator wszystkich tych aktów sprzeciwu, które znów widzimy na ulicach świata, a których prawdziwym celem jest zakończyć to wszystko raz na zawsze.
\n\nJeśli jest jakaś szansa na to, że flotylla Tysiąca Madleen dopłynie do wybrzeży Gazy, to tylko dlatego, że wy to wywalczycie. Jeśli wciąż będziecie bronić Palestyny, polityczne wody mogą się przed nami rozstąpić. Możemy stać się pierwszym elementem ludzkiego korytarza morskiego.
\n\nProszę was: zróbcie ile możecie, bądźcie tak głośni i tak stanowczy jak tylko potraficie. Zajmijcie się ulicami, a morze zostawcie nam.
\n\nWolna Palestyna!
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/10/05/2.jpg\")
\nW Nepalu, w odpowiedzi na przemoc policji, protesty, które rozpoczęły się na początku września 2025 r., przerodziły się w spontaniczne powstanie, którego kulminacją było spalenie parlamentu oraz szeregu urzędów państwowych, posterunków policji, siedzib partii politycznych i rezydencji polityków. W ciągu półtora dnia premier Khadga Prasad Oli uciekł, a rząd upadł. Jednak obalenie rządu to tylko pierwszy etap znacznie dłuższej walki; w ramach tych niepokojów monarchiści, neoliberałowie i radykałowie rywalizują o przyszłość Nepalu. Aby lepiej zrozumieć tło powstania i jego dynamikę, przeprowadziliśmy wywiad z Black Book Distr o, anarchistycznym kolektywem i biblioteką w Katmandu.
\n\nPowstanie w Nepalu jest częścią serii powstań, które przetoczyły się przez Azję w ciągu ostatnich kilku lat. Ślady iskry zapalnej można prześledzić od obalenia prezydenta Sri Lanki w 2022 r. do powstania w Bangladeszu w 2024 r. i powstania w Indonezji w sierpniu 2025 r., nie wspominając o trwającej wojnie domowej w Mjanmie. Od upadku rządu nepalskiego gwałtowne protesty wybuchły również na Filipinach. Wszystkie one są odpowiedzią na powszechne trudności gospodarcze i niespełnione obietnice polityków.
\n\nWspółudział instytucjonalnych partii komunistycznych w masakrze, która stała się katalizatorem powstania, powinien przypomnieć wszystkim aspirującym rewolucjonistom, że nie da się rozwiązać problemów kapitalizmu po prostu stosując przemoc państwową – nawet jeśli w nazwie partii znajduje się słowo „komunistyczna”. Wyzwania, jakie kapitalizm stawia przed ludźmi, wymagają bardziej radykalnych zmian niż te, które można osiągnąć za pomocą broni policyjnej i propozycji politycznych na salonach władzy.
\n\nPodobnie, powstanie to powinno dać do myślenia politykom i policji na całym świecie, którzy wyobrażają sobie, że mogą bezkarnie plądrować i terroryzować. Dzisiaj pieniądze, które zdobywają, mogą chronić ich przed konsekwencjami ich działań, ale jutro wszystko może się zmienić.
\n\nŻadna z tych rewolucji nie osiągnęła jeszcze wszystkich swoich celów, ale ponieważ ludzie na całym świecie zmagają się z oligarchią i represjami państwowymi, każda z nich dostarcza cennych lekcji.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/09/22/7.jpg\")
Jak ujął to jeden z komentujących w mediach społecznościowych : „To tylko młody człowiek w skórze wroga”.
\nPrzedstaw swój projekt. Kim jesteście i czym się zajmujecie?
\n\nJesteśmy Black Book Distro , anarchistyczną grupą i biblioteką z siedzibą w Katmandu w Nepalu, zajmującą się radykalizacją poprzez edukację na temat historii lewicowej, a także aktywnym zaangażowaniem w popularne walki i ruchy, które naszym zdaniem są zgodne z naszymi celami (protest pokolenia Z, ruch Meter Byaj, ruch Guthi) . Zwracamy się do was jako ruch anarchistyczny represjonowany przez upadły i skorumpowany reżim komunistyczny oraz Kongres.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/09/22/1.jpg\")
Black Book Distro prezentuje materiały w języku angielskim podczas Anarchist Zine Fest w Nepalu.
\nPrzedstawcie nam krótki przegląd ruchów społecznych i walk w Nepalu w ciągu ostatnich dziesięciu lub dwudziestu lat. Jakie były główne przyczyny niepokojów społecznych?
\n\nPo rewolucji maoistowskiej Nepal doświadczył fal społecznych, gospodarczych, geograficznych i politycznych wstrząsów. Kluczowe kwestie to szerząca się dyskryminacja kastowa, śmiertelna epidemia handlu migrantami napędzana brakiem możliwości w kraju, rutynowe konflikty graniczne z naszymi sąsiadami posiadającymi broń jądrową oraz tak rażąca korupcja polityczna, że pozwoliła ona na przerażająco silny powrót nastrojów pro-monarchicznych w kraju.
\n\nRuchy społeczne na rzecz zmian obejmowały walkę Madhesh o prawa i godność, protesty przeciwko korupcji w czasach COVID-19 pod hasłem „Enough Is Enough” (Dość tego) , spory nacjonalistyczne dotyczące obszarów przygranicznych, takich jak Lipulekh, strajki głodowe doktora KC , na rzecz poprawy infrastruktury zdrowotnej, opór wobec drapieżnych odsetek hipotecznych oraz obrona wspólnych gruntów należących do ludu Newar. Walki te są napędzane przez złożoną strukturę społeczną, wciąż kształtowaną przez patriarchat, system kastowy i religię, w kontekście konstytucyjnych wysiłków na rzecz reprezentacji, wolności słowa, wolności gospodarczej i federalizmu.
\n\nGłównymi organizacjami politycznymi są partie kongresowa, maoistowska, marksistowsko-leninowska, a także frakcje rojalistyczne. Poniżej nich znajdują się niezależne grupy młodzieżowe, środowiska lewicowe i grupy społeczności tubylczych. Historycznie rzecz biorąc, większość protestów była prowadzona lub inspirowana przez główne partie polityczne, chociaż spontaniczne inicjatywy młodzieżowe i oddolne coraz częściej działały niezależnie (w tym niedawne powstanie „pokolenia Z”) .
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/09/22/5.jpg\")
„Dzisiaj użyto ostrej amunicji wobec cywilów, w tym dzieci. Byliśmy na pierwszej linii. Widzieliśmy wiele osób zastrzelonych”.
\nJak rozumiesz cele uczestników tego powstania? Czy istnieje wiele nurtów o różnych lub sprzecznych celach?
\n\nObecny ruch „Gen Z” ma swoje korzenie w prowadzonym przez młodzież ruchu „Enough Is Enough” z 2019 r., który skupiał się na sprawiedliwości społecznej i kwestiach środowiskowych w kontekście niegospodarności podczas kryzysu COVID-19. To początkowe powstanie składało się z wielu niezależnych grup młodzieżowych wspieranych przez zwykłych obywateli, liberałów i skrajnie lewicowe środowiska, bez centralnego przywództwa. Od tego czasu rząd nieustannie nasilał nadzór internetowy i totalitarne represje wobec młodzieży, napędzając ruch do tego, czym jest dzisiaj. Ich główne postulaty to wolność słowa, środki antykorupcyjne i pełna odpowiedzialność rządu, bez udziału uznanych partii politycznych. Tragiczna strzelanina do pokojowych demonstrantów, w tym studentów zainspirowanych filozofią serialu anime „One Piece”, wywołała powszechne oburzenie.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/09/22/6.jpg\")
Demonstrant w Nepalu prezentujący piracką flagę „One Piece”, która stała się symbolem buntu w Indonezji.
\nPowstanie miało charakter zdecentralizowany i spontaniczny, a jego kulminacją było spalenie parlamentu i większości urzędów państwowych, domów polityków, posterunków policji i siedzib partii, co doprowadziło do obalenia rządu w mniej niż 35 godzin. W ruchu tym istnieją różne nurty: monarchiści dążący do przywrócenia króla na tron, centryści dążący do zdobycia wpływów w nowym neoliberalnym rządzie oraz skrajnie lewicowi radykałowie naciskający na prawdziwy federalizm, sekularyzm i integracyjne uczestnictwo marginalizowanych społeczności. Ta różnorodność celów odzwierciedla złożone aspiracje i napięcia wewnątrz ruchu.
\n\nZ tego, co rozumiemy z daleka, komuniści w Nepalu przez wiele lat prowadzili ruch oporu, zanim w 2006 roku zdobyli władzę państwową. Odnosimy wrażenie, że wewnętrzne konflikty w ramach całego ruchu rewolucyjnego doprowadziły do serii kompromisów między komunistami a nepalską klasą rządzącą. Jak te kompromisy wpłynęły na społeczeństwo nepalskie, w szczególności na radykalne ruchy oddolne, które uczestniczyły w walce ludowej, a także na związki zawodowe i inne grupy?
\n\nSukces maoistowskiej rebelii opierał się na sprzeciwie wobec pozostałości pańćajatu, feudalnej struktury politycznej opartej na ucisku zwykłych ludzi przez elity wyższych kast sprzymierzone z monarchią, która została oficjalnie zniesiona w 1990 roku. Jednak po dojściu do władzy wielu przywódców maoistowskich poszło na kompromis w kwestii swoich rewolucyjnych celów, aby utrzymać kontrolę, stopniowo przyjmując kapitalistyczne praktyki, które odzwierciedlają ten sam system ucisku pańćajatu, który rzekomo zniszczyli. Kompromisy te podważyły ich wiarygodność wśród mas, a maoiści są obecnie powszechnie postrzegani jako skorumpowani politycy, a nie rewolucjoniści.
\n\nTymczasem łamanie praw człowieka przez siły wojskowe i policyjne jest powszechne, a ofiary ze wszystkich stron nadal nie mogą liczyć na sprawiedliwość. Zszargany wizerunek lewicowej polityki dał pole do działania ruchowi monarchistycznemu; nawet niedawny ruch Gen-Z celowo wykluczył partie polityczne i związki zawodowe z udziału w nim, obawiając się, że podmioty te narzuciłyby własne, egoistyczne agendy. Chociaż chroniło to integralność ruchu, utrudniło to organizowanie się prawdziwym lewicowym radykałom dążącym do zmian. Na szczęście ruch anarchistyczny rozwija się po cichu i cieszy się coraz większą akceptacją, pomimo pewnych błędnych przekonań utożsamiających anarchizm z chaosem.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/09/22/4.jpg\")
Spalony samochód należący do nepalskiej policji przed placem Patan Durbar 9 września 2025 r.
\nJak powstała koalicja rządząca? Jak rozumiesz różnicę między dwiema partiami komunistycznymi i jaka jest rola Partii Kongresowej w koalicji rządzącej?
\n\nKoalicja rządząca powstała, aby zapewnić większość parlamentarną w rozdrobnionym systemie wielopartyjnym po wojnie. Obie partie komunistyczne przyjęły korupcję i praktyki kapitalistyczne, przy czym UML [Komunistyczna Partia Nepalu (Zjednoczeni Marksistowscy-Leninowcy) ] jest obecnie bardziej zorganizowana z tych dwóch. Z powodu nadużywania ideologii komunistycznych i korupcyjnej historii ruch komunistyczny szybko traci poparcie, a członkowie partii są często wyśmiewani, gdy deklarują swoją tożsamość komunistyczną. Partia Kongresowa, która odegrała historyczną rolę w „oficjalnym” zakończeniu reżimu Rany i systemu pańćajatu, pozostaje wiodącą siłą neoliberalną w rządzie. W 2008 r. maoiści i marksistowscy leniniści zawarli sojusz, aby pokonać Partię Kongresową, a w 2024 r. Partia Kongresowa i marksistowscy leniniści zawarli sojusz, aby pokonać maoistów. Chociaż kiedyś dzieliły ich różnice ideologiczne, w oczach społeczeństwa różnice te niemal całkowicie zniknęły.
\n\nZarówno Indie, jak i Chiny należą do potężnego bloku przemysłowo-handlowego znanego jako BRICS. Jak wpływa to na zwykłych ludzi w Nepalu? Które grupy chcą skorzystać na obaleniu nepalskiego rządu?
\n\nWpływ członkostwa w BRICS na zwykłych Nepalczyków nie jest jeszcze jasny, a środowiska polityczne i intelektualne są podzielone. Niektórzy postrzegają BRICS jako środek do ograniczenia hegemonii Stanów Zjednoczonych, podczas gdy inni uważają, że służy on rozszerzaniu autorytarnych wpływów Chin. Rząd Nepalu ostrożnie obserwuje rozwój stosunków między Indiami a Chinami i nie podjął jeszcze decyzji o przystąpieniu do BRICS.
\n\nNie jest pewne, które grupy ostatecznie skorzystają na obaleniu rządu, ale żadna decyzja polityczna w Nepalu nie jest podejmowana bez udziału indyjskiej agencji wywiadowczej RAW [Research and Analysis Wing]. Prawdopodobnie rolę odgrywa również CIA [Centralna Agencja Wywiadowcza], zgodnie z jej historią udziału w globalnych rewolucjach. Główne zagrożenia obejmują potencjalne przejęcie władzy przez frakcje rojalistyczne przy wsparciu Indii, napędzane ekstremistyczną polityką hinduskich nacjonalistów, oraz odrodzenie się starych elit politycznych bez istotnych zmian. Chociaż wojskowy zamach stanu był realnym zagrożeniem, na szczęście nie doszło do niego.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/09/22/3.jpg\")
9 września 2025 r. spalono parlament Nepalu.
\nNepal, jako kraj śródlądowy, zależny społecznie i gospodarczo od Indii, odnotował pewne zmiany w chińskich inwestycjach, wraz z otwarciem autostrad przebiegających przez Nepal. Podczas gdy Chiny i Indie zaostrzają swoją rywalizację, Nepal, w przeciwieństwie do innych krajów graniczących z tymi geograficznymi gigantami, staje się areną kontroli i równowagi…
\n\nOba mocarstwa dotychczas unikały otwartego konfliktu, zamieniając Nepal w arenę geopolitycznej równowagi między Indiami a Chinami. Nepal, geograficznie uwięziony między tymi dwoma nuklearnymi gigantami, ma ograniczone możliwości przeciwstawienia się ich niekończącej się walce. Blokada dostaw paliwa przez Indie po trzęsieniu ziemi w 2015 r. była wyraźnym posunięciem związanym z ruchem Madhesi, który Indie nieoficjalnie wspierały. Chiny wywierają wpływ, nakłaniając rząd Nepalu do kontrolowania protestów związanych z Tybetem. Więzi kulturowe i otwarte granice sprawiają, że wpływ Indii jest bardziej wyraźny, podczas gdy chińskie inwestycje, takie jak projekty autostradowe w ramach inicjatywy „Jeden pas i jedna droga”, są powszechnie przyjmowane przez ludność jako szansa na uniezależnienie się gospodarcze od Indii.
\n\nWielu zachodnich lewicowców patrzy na stosunki Nepalu z Chinami i Indiami – które są partnerami handlowymi Stanów Zjednoczonych i Izraela, chociaż Chiny są postrzegane jako geopolityczny antagonista Stanów Zjednoczonych – i dochodzi do wniosku, że powstania w Nepalu i Indonezji muszą być wspieranymi przez CIA kolorowymi rewolucjami mającymi na celu ustanowienie dyktatur sprzymierzonych z Zachodem. Co o tym sądzisz?
\n\nChociaż wpływ Indii, Chin i Stanów Zjednoczonych jest niezaprzeczalny, sprowadzanie powstania do kolorowej rewolucji wspieranej przez CIA pomija prawdziwy gniew i poświęcenie Nepalczyków. Miliony ludzi zmobilizowały się, aby spalić budynki parlamentu, urzędy rządowe i domy przywódców politycznych – nie dlatego, że nakazały im to organizacje zagraniczne lub krajowe, ale z powodu dziesięcioleci nieudolności i korupcji rządu. Nazwanie tego ruchu kolorową rewolucją podważa naszą solidarność z podobnymi ruchami oddolnymi na całym świecie. Aktywiści z Bangladeszu, Indonezji i Sri Lanki świętują swoje zmagania, nie lekceważąc ich jako zagranicznych spisków. Jest to powstanie ludowe zrodzone z doświadczonej niesprawiedliwości. Jeśli te powstania są kolorowymi rewolucjami, to potężne globalne ruchy, takie jak arabska wiosna i Black Lives Matter, również nimi są. Nadszedł czas, aby zachodni obserwatorzy wspierali te zmagania, zamiast podważać ich zasadność.
\n\nJakie powiązania dostrzegasz, jeśli w ogóle, między powstaniem w Nepalu a poprzedzającymi je powstaniami w Sri Lance, Bangladeszu i Indonezji? W jaki sposób wpłynęły one na wyobraźnię społeczną, która pomogła wywołać tę rewolucję? Jakie są różnice między kontekstem nepalskim a kontekstami innych krajów?
\n\nPowstania mają wyraźne wspólne powody, w tym powszechną korupcję, wykluczenie, ugruntowaną władzę sprawowaną przez rodziny nepotyczne, cenzurę rządową i silną ingerencję zagraniczną. Sri Lanka, Indonezja i Nepal mają za sobą historię ruchów komunistycznych i ich ostatecznych porażek. Interesującym powiązaniem między Nepalem a Indonezją jest obecność aktywnych ruchów anarchistycznych i wpływ kulturowy anime „One Piece”, które dla młodzieży w obu krajach symbolizuje walkę z autorytaryzmem.
\n\nKluczową różnicą jest to, że ruch komunistyczny w Nepalu zdołał dojść do władzy, ale następnie uległ korupcji i porzucił swoje obietnice, co spowodowało rozczarowanie społeczeństwa, podczas gdy w Indonezji i Sri Lance rząd komunistyczny nie zdołał dojść do władzy.
\n\nCzy na podstawie swoich ostatnich doświadczeń w Nepalu macie jakieś rady dla osób uczestniczących w oddolnym ruchu oporu w innych częściach świata?
\n\nSkuteczny ruch oporu musi łączyć zorganizowaną edukację, agitację i gotowość do spontanicznego masowego powstania. Przygotowanie ludzi do popchnięcia ruchów społecznych we właściwym kierunku ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w celu zarządzania próżnią władzy powstałą po upadku rządu, którą często wykorzystują siły kapitalistyczne dążące do przywrócenia starego porządku. Stare elity będą próbowały odzyskać władzę, ale rewolucyjna ludność Nepalu wykazała się zdecydowaną odmową, niszcząc infrastrukturę i fizycznie konfrontując się z przywódcami.
\n\nJednak to powstanie nie było w pełni przygotowane na to, co nastąpiło później. Do tej pory nasze wysiłki koncentrowały się głównie na edukacji i protestach, bez przewidywania struktur po upadku reżimu. Nasza rada dla towarzyszy na całym świecie jest taka, aby przygotowywali się nie tylko do buntu, ale także do stworzenia struktur niehierarchicznych i odbudowy społeczeństwa po upadku reżimu.
\n\nCzym zajmują się anarchiści i grupy antyautorytarne w Nepalu? Jakie konkretne działania możemy podjąć, aby wesprzeć anarchistyczne i szeroko pojęte antyautorytarne wysiłki w Nepalu?
\n\nAnarchistyczne i antyautorytarne grupy w Nepalu organizują warsztaty, wykłady, pokazy filmowe, wystawy, imprezy muzyczne, a także bezpośrednie działania na ulicach. Większość naszych kolektywów anarchistycznych wierzy w organizację bez hierarchii, sprzyjającą otwartym rozmowom nawet z radykalnymi komunistami, którzy szczerze dążą do stworzenia społeczeństw egalitarnych. Uważamy, że solidarność w ramach ruchu lewicowego jest niezbędna, dlatego oceniamy raczej działania niż samą ideologię. Aby wesprzeć te działania, apelujemy o szerzenie świadomości na temat trwających naruszeń praw człowieka, w tym śmierci co najmniej 72 protestujących , w większości młodzieży, zabitych za domaganie się położenia kresu korupcji i totalitaryzmowi. Osoby odpowiedzialne muszą zostać pociągnięte do odpowiedzialności, a sprawiedliwość musi zostać wymierzona bezzwłocznie.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/09/22/2.jpg\")
Wiadomość z 13 września 2025 r.: „Ci, którzy współpracują z policją. Zapominacie, że to oni zabili nasze dzieci. Ci, którzy twierdzą, że wandalizm, podpalanie i grabieże są złe. Zapominacie, że jest to wynik zbiorowego gniewu, który narastał wobec tego reżimu przez ponad 40 lat. Że jest to wynik kapitalistycznego piekła, w którym zwykli obywatele nigdy nie mogą sobie pozwolić na rzeczy, którymi są bombardowani w reklamach. Czy uważacie, że elita Katmandu brała udział w grabieżach w Bhatbhatani [największej sieci handlowej w Nepalu]? Nie, byli to ludzie z klasy robotniczej i średniej. Czy uważasz, że Bhatbhatani poniosło tak duże straty? Oni mają ubezpieczenie. Hotel Hilton ma ubezpieczenie. Czy rodzice zmarłych dzieci mają ubezpieczenie na miliony rupii?
\nW niniejszym oświadczeniu kolektyw złożony z irańskich, kurdyjskich i afgańskich feministek-internacjonalistek stwierdza, że musimy sprzeciwić się morderczym atakom izraelskich i amerykańskich sił zbrojnych na ludność Iranu, jednocześnie odrzucając opresję ze strony irańskiego rządu. Imperialistyczne projekty ludobójcze nigdy nas nie wyzwolą, a patriarchalne reżimy nacjonalistyczne nie zapewnią nam ochrony.
\n\nKolektyw Roja sporządził to oświadczenie 16 czerwca, trzeciego dnia wojny. Pierwotnie zostało ono opublikowane w języku perskim. Od tego czasu wiele się wydarzyło, w tym bezpośredni atak Stanów Zjednoczonych w sobotę 21 czerwca. Niemniej jednak tekst ten zawiera cenną analizę strategii rządów Stanów Zjednoczonych i Izraela mającej na celu przekształcenie Bliskiego Wschodu.
\n\nAby zapoznać się z kontekstem ruchu Jin, Jiyan, Azadi („Kobieta, Życie, Wolność”) w Iranie, przeczytaj ten artykuł; więcej informacji na temat powstania, które wybuchło w 2022 roku, znajdziesz tutaj. Inne oświadczenie Roja można przeczytać tutaj.
\n\nRoja to niezależna feministyczno-internacjonalistyczna grupa z siedzibą w Paryżu, której członkowie pochodzą z Iranu, Afganistanu (Hazara) i Kurdystanu. Kolektyw powstał w odpowiedzi na zabójstwo Jiny (Mahsy) Amini przez państwo oraz ogólnokrajowe powstanie „Jin, Jiyan, Azadi” („Kobiety, życie, wolność”) we wrześniu 2022 roku. Roja koncentruje się na walkach politycznych i społecznych w Iranie i na Bliskim Wschodzie oraz na lokalnej i międzynarodowej pracy solidarnościowej we Francji, w tym z Palestyną. „Roja” oznacza „czerwony” w języku hiszpańskim; w języku kurdyjskim „roj” oznacza „światło” lub „dzień”; w języku mazandarani „roja” oznacza „gwiazda poranna”
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/23/1.jpg\")
Plakat podczas demonstracji w Paryżu zorganizowanej przez Roja, Feminists4Jina i Socialist Solidarity.
\nSprzeciwiamy się obu wojowniczym, patriarchalnym mocarstwom kolonialnym. Nie jest to jednak bierność. To punkt wyjścia do naszej aktywnej walki o życie.
\n\nKiedy Izrael prowadzi dzieci z Gazy na rzeź pod tęczową flagą, Islamska Republika Iranu pogrążyła Syrię w krwi pod pozorem antyimperializmu. Jedna dopuszcza się ludobójstwa Arabów w Palestynie, druga podporządkowuje sobie nieperskie grupy etniczne w swoich granicach. Netanyahu próbuje zawłaszczyć znaczenie hasła „Kobiety, życie, wolność”, aby ukryć swoją kolonialną ekspansję i agresję militarną pod pozorem „wolności”, podczas gdy Chamenei przeznacza wszystkie zasoby na budowę imperium szyickiego, rzekomo w celu zwalczania ISIS i obrony Palestyny.
\n\nRzeczywiście, ci dwaj odwieczni wrogowie są lustrzanym odbiciem siebie nawzajem pod względem zabijania i złowrogich zamiarów. Nie wolno nam jednak zrównywać tych dwóch kapitalistycznych reżimów pod względem ich pozycji w globalnym porządku: zdolność Republiki Islamskiej do agresji militarnej jest niewątpliwie znacznie mniejsza niż zdolność Izraela i jego zachodnich imperialistycznych sojuszników. Jednak cierpienia, jakie spowodowała, są tak samo absolutne jak przemoc syjonistycznego faszyzmu. Wszelkie próby relatywizowania tych cierpień, ilościowo lub jakościowo, są mylącym uproszczeniem. Cierpienia te obejmują wiele form ucisku, w tym wygórowane koszty projektu nuklearnego i pozbawianie ludzi godności.
\n\nTa asymetryczna wojna między Izraelem a Islamską Republiką jest przede wszystkim wojną przeciwko nam.
\n\nJest to wojna przeciwko temu, co stworzyliśmy podczas powstania „Jin, Jyain, Azadi”, temu, co osiągnęliśmy i temu, co kryje się w jego potencjalnej przyszłości: feministycznemu, antykolonialnemu, egalitarnemu powstaniu, które nie wyrosło z władzy państwowej, ale miało swoje źródło w walkach ludowych Kurdystanu – zwłaszcza tych prowadzonych przez kobiety – a następnie rozbrzmiało echem w całym Iranie.
\n\nJest to jednocześnie wojna przeciwko uciskanym i klasom robotniczym: przeciwko pielęgniarkom ze szpitala Farabi w Kermanshah i strażakom z małego miasteczka Musian w Ilam, którzy zostali dotknięci izraelskimi atakami powietrznymi – pierwsze 16 czerwca, drugie dwukrotnie, 14 i 16 czerwca.
\n\nWojna ta wymierzona jest w infrastrukturę i sieci, które podtrzymują codzienne życie w tym regionie.
\n\nZajęcie jasnego, bezkompromisowego stanowiska w sprawie wojny – potępienie ataku Izraela i powiedzenie „nie” Republice Islamskiej – jest minimalną strategiczną podstawą do sformułowania zbiorowej kampanii domagającej się natychmiastowego zawieszenia broni. „Kobiety, życie, wolność przeciwko wojnie” to nie tylko hasło; wyznacza ono ostrą granicę wokół zestawu tendencji, których sprzeczności i konflikty są dziś wyraźniejsze niż kiedykolwiek.
\n\nPo jednej stronie stoją oportunistyczni zwolennicy zmiany reżimu, którzy przez lata popierali sankcje zachodnie i amerykańskie, bili w bębny wojny, zaprzeczali ludobójstwu w Strefie Gazy, a teraz błagają o „wyzwolenie” w całkowitej służalczości wobec swojego pana, Izraela. Krótko mówiąc: ci, którzy minimalizują imperialistyczną wojowniczość Zachodu, przede wszystkim skrajnie prawicowi perscy nacjonaliści rojalistyczni.
\n\nZ drugiej strony znajduje się kampizm, czyli stanowisko polityczne, które popiera każdy projekt – bez względu na to, jak autorytarny – sprzeciwiający się blokowi zachodniemu, przedstawiając go jako „ruch oporu”.
\n\nPonadto istnieją siły, które priorytetowo traktują walkę z zbrodniczymi atakami Izraela, odwołując się do „stanu wyjątkowego” lub „interesu ludu”. Ta ostatnia grupa kończy albo wybielając zbrodnie Republiki Islamskiej w kraju i za granicą, albo przyjmując strategiczne milczenie w tej sprawie. To właśnie oni po 7 października 2023 r. wydali ostrzeżenia o niebezpieczeństwie obojętności wobec wspólnego losu narodów Bliskiego Wschodu – ale zamiast podkreślać oddolną walkę internacjonalistyczną, zatarli granicę między oporem społecznym a władzą państwową. Słusznie zauważyli, że Iran jest kolejnym krajem po Libanie i Palestynie w tak zwanym „nowym porządku Bliskiego Wschodu”, ale tylko po to, aby bagatelizować i deprecjonować walkę kobiet, mniejszości etnicznych i uciskanych klas w tym „momencie”. Ich ostrzeżenia pozostały abstrakcyjne, ponieważ nie wspomnieli ani słowem o długotrwałym zawłaszczaniu – i ideologicznej monopolizacji – dyskursu antykolonialnego przez Islamską Republikę od czasu rewolucji w 1979 roku.
\n\nUważamy, że tylko poprzez wyznaczenie tych granic – podkreślając wzajemne i nierozerwalne powiązania między wieloma walkami społecznymi w regionie – możemy stworzyć solidny front przeciwko ludobójstwu Izraela i jednocześnie wyrwać dyskurs antykolonialny z monopolu Republiki Islamskiej, konfrontując się z etnonacjonalistami, którzy zaprzeczają istnieniu mniejszości etnicznych i „kolonializmu wewnętrznego” w Republice Islamskiej.
\n\nW solidarności z wspólnym losem narodów Bliskiego Wschodu – od Kabulu po Teheran, od Kurdystanu po Palestynę, od Ahwazu po Tabriz, od Beludżystanu po Syrię i Liban – który stanowi materialną podstawę walki internacjonalistycznej, kierujemy niniejsze oświadczenie do uciskanych i uciśnionych w Iranie i regionie, do diaspory oraz do „przebudzonych sumień” świata.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/23/2.jpg\")
Transparent podczas demonstracji w Paryżu zorganizowanej przez Roja, Feminists4Jina i Socialist Solidarity.
\nCzystki etniczne dokonywane przez zbrodnicze państwo izraelskie nie ograniczają się do tego dnia, tego roku, a nawet tego stulecia. Jednak geopolityczna linia uskoku, która otworzyła się 7 października 2023 r., grozi teraz pochłonięciem Republiki Islamskiej i ludu Iranu od wewnątrz – z oszałamiającą prędkością i szokującą intensywnością – rzucając ciemny cień na horyzont, który nadwyręża nasze emocjonalne i psychiczne granice.
\n\nByć może są to najbardziej krytyczne dni w naszym życiu od czasu rewolucji w 1979 roku.
\n\nOd świtu piątku 13 czerwca do poniedziałku 16 czerwca izraelskie siły zbrojne przeprowadziły 170 ataków, uderzając w 720 celów w całym Iranie.
\n\nFaza pierwsza: obiekty jądrowe, bazy rakietowe, systemy obrony powietrznej oraz zabójstwa naukowców i dowódców wojskowych w obszarach mieszkalnych – ataki wymierzone w dziesiątki wysokich rangą dowódców Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej [oddział irańskich sił zbrojnych], które zadały bezprecedensowy cios strukturze wojskowo-bezpieczeństwa IRGC.
\nFaza drugao: skoordynowane ataki na rafinerie i magazyny paliw (Shahran w Teheranie i Pars South w Zatoce Perskiej), porty, lotniska i infrastrukturę krytyczną, które mają wpływ nie tylko na arterie wojskowe, ale także na reprodukcję społeczną i życie codzienne.
\nFaza trzecia: ataki na symbole władzy rządowej – ministerstwa, budynki urzędowe i główną agencję nadawczą Republiki Islamskiej w Teheranie – centralny ośrodek przesłuchań, tortur i propagandy nienawiści. Instytucja medialna z czterdziestoletnią historią fabrykowania dossier, szerzenia kłamstw i oczerniania ubogich, kobiet, afgańskich migrantów i dysydentów politycznych.
\nW przeciwieństwie do kuszących obietnic faszystowskich propagandystów sprzedających wolność za pomocą bomb, we wszystkich tych fazach nie doszło do „precyzyjnych uderzeń” w cele wojskowe, ale do masowej rzezi cywilów, kobiet i dzieci. Do 15 czerwca zginęło co najmniej 600 osób, a 1277 zostało rannych. [W dniu publikacji tego artykułu, 23 czerwca, liczby te są znacznie wyższe.]
\n\nW odpowiedzi Islamska Republika wystrzeliła do 16 czerwca ponad 350 rakiet i dronów w kierunku Izraela. Jeden z głównych ataków był wymierzony w północną część Izraela, w tym Hajfę – strategiczne centrum przemysłowe i węzeł logistyczny energetyczny. Chociaż większość pocisków została przechwycona przez systemy obronne izraelskiej armii i jej sojuszników, kilka z nich dotarło do obszarów cywilnych. W chwili pisania tego tekstu zginęło 24 Izraelczyków, w tym cztery kobiety z jednej rodziny.
\n\nW tej tragicznej sytuacji Islamska Republika nie tylko porzuciła przerażoną ludność – nie zapewniając jej nawet najbardziej podstawowych usług, takich jak przejrzysta informacja publiczna, schrony przeciwlotnicze czy systemy alarmowe – ale także zaostrzyła kontrolę państwa: wysłała oddziały prewencyjne, ustawiła punkty kontrolne w miastach i wyostrzyła broń do egzekucji pod pretekstem „szpiegostwa na rzecz Izraela”. Chociaż nie jest to zaskakujące w czasie wojny – w rzeczywistości jest to symptomatyczne dla niezdolności reżimu do zapewnienia bezpieczeństwa – niesie to ze sobą szeptaną groźbę „powieszenia zdrajców na każdym drzewie”. Taka logika wynika naturalnie z reżimu, którego przetrwanie zależy od represji wewnętrznych, egzekucji, militaryzacji życia codziennego i nieustannej ekspansji regionalnej.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/23/5.jpg\")
Transparent Roja podczas demonstracji w Paryżu 14 czerwca przeciwko ludobójstwu Palestyńczyków.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/23/6.jpg\")
Demonstracja w Paryżu zorganizowana przez Roja, Feminists4Jina i Socialist Solidarity.
\n„Wojna z terroryzmem” – imperialistyczny projekt, który na początku XXI wieku wywołał rozlew krwi w Afganistanie i Iraku – przekazała teraz pałeczkę Izraelowi: „prewencyjny” atak mający na celu powstrzymanie irańskiego zagrożenia nuklearnego. Po raz kolejny powtarza się dominujący scenariusz medialny: Izrael atakuje wyłącznie „obiekty wojskowe”, wykorzystując „precyzyjne pociski” i „inteligentne drony”, aby zapewnić irańskiemu narodowi wolność i demokrację.
\n\nAle ta narracja nie dotyczy Parnia Abbasi, 24-letniej poetki zabitej w Sattarkhan w Teheranie. Nie wspomina o morderstwach Mohammada Ali Amini, nastoletniego zawodnika taekwondo, ani Parsy Mansoura, reprezentanta kraju w padelu. Nie ma ani słowa o Fatemeh Mirheidar, Niloufar Qalewand, Mehdi Pouladvandzie czy Najmeh Shams. Nie były to ani „cele wojskowe”, ani „zagrożenia nuklearne” – tylko ludzie, których ciała zostały rozczłonkowane w milczeniu światowych mediów, rozdarte przez izraelskie pociski. To tylko wierzchołek góry lodowej „wolności”, którą Izrael – wspierany przez Zachód – zamierza wprowadzić, gromadząc trupy i zniszczenie.
\n\nSiły reakcyjne, które sprowadzają „zmianę reżimu” do zwykłego przetasowania politycznego na szczytach władzy – bez żadnej rzeczywistej transformacji społecznej – otwarcie popierają teraz swojego długoletniego wybawcę, Izrael. Monarchiści zamienili ofiary bombardowań w statystyki, bezwstydnie deklarując: „Islamska Republika zabija tysiące ludzi rocznie, więc zabicie kilkudziesięciu lub kilkuset przez Izrael jest uzasadnione”. To ta sama dehumanizująca logika – ilościowe wyliczenia śmierci – którą Stany Zjednoczone zastosowały, aby uzasadnić zniszczenie Hiroszimy i Nagasaki: „Jeśli wojna będzie trwała, zginie więcej ludzi, więc zrzućcie bombę”.
\n\nZabijanie cywilów podczas ostatnich ataków Izraela, wzmożona kontrola państwa w Iranie, niszczenie infrastruktury społecznej – żadna z tych rzeczy nie jest „niezamierzoną pomyłką” ani skutkiem ubocznym. To logika wojny, zwłaszcza gdy prowadzi ją reżim taki jak izraelski. Znane twierdzenie, że cywile lub obiekty niewojskowe są wykorzystywane jako „ludzkie tarcze” – kiedyś używane w Strefie Gazy, a teraz służące do usprawiedliwienia ataków na więzienie Dizelabad i szpital Farabi w Kermanshah – jest celowym zniekształceniem, stosowanym w celu ukrycia i odwrócenia prawdy o tej logice eksterminacji.
\n\nNie ma czegoś takiego jak „sprawiedliwy atak” lub „uczciwe bombardowanie”. Historyczne doświadczenia Iraku, Afganistanu i Libii – tak, tej samej Libii, którą Netanjahu otwarcie podaje jako wzór dla zmiany reżimu w Iranie – krwawą prawdą potwierdzają tę tezę.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/23/3.jpg\")
Demonstracja w Paryżu zorganizowana przez Roja, Feminists4Jina i Socialist Solidarity.
\nBezprecedensowa skala ataków Izraela wskazuje, że kraj ten dąży do całkowitej zmiany reżimu – lub jego upadku. Nie możemy uznać operacji „Rising Lion” za zwykłe przedłużenie długotrwałej wrogości między tymi dwoma państwami. Ma ona swoje korzenie w szerszym procesie regionalnym, który rozpoczął się 7 października od ciosu wymierzonego w tak zwaną „oś oporu” i obecnie dotarł do samego centrum struktur władzy w Teheranie.
\n\nAtak Izraela na Islamską Republikę Iranu stanowi najnowszy rozdział w szerszej transformacji geopolitycznej i gospodarczej Bliskiego Wschodu.
\n\nDla Izraela Gaza nie jest jedynie polem bitwy – jest to projekt kolonizacyjny. Atak na Gazę jest kampanią mającą na celu eksterminację lub wypędzenie ponad dwóch milionów Palestyńczyków i przekształcenie skąpanej we krwi wybrzeża w wizję Trumpa „Riwiery Bliskiego Wschodu” – luksusowych plaż, kasyn i strefy wolnego handlu dla białych ludzi.
\n\nKrok po kroku Izrael wyparł Hezbollah z południowego Libanu, niszcząc jego infrastrukturę, zabijając dowódców i demontując jego machinę wojenną. To samo dzieje się obecnie z IRGC. W Syrii reżim wspierany przez Rosję, Hezbollah i IRGC – kosztem pół miliona ofiar śmiertelnych i dwunastu milionów wysiedleńców – nagle upadł pod naporem rebeliantów wspieranych przez Turcję. Korytarz szyicki Teheran–Bejrut, niegdyś strategiczna arteria łącząca Iran z Morzem Śródziemnym, stał się jego piętą achillesową – pasem startowym, z którego obecnie atakują go samoloty bojowe.
\n\nW nowo narzuconym porządku Bliskiego Wschodu blok kapitalistycznych mocarstw izraelsko-amerykańskich agresywnie przekształca region poprzez logistyczno-gospodarcze szlaki (korytarz Indie–Bliski Wschód–Europa), normalizację polityczno-gospodarczą (porozumienia Abrahamowe) oraz ekspansjonistyczny militaryzm w postaci ludobójstwa i aneksji Strefy Gazy.
\n\nW obliczu rozpadu „osi oporu” upadła długoletnia doktryna Islamskiej Gwardii Rewolucyjnej „ani wojny, ani pokoju” – strategia wywoływania kryzysów i kalkulowanej gry na skraj przepaści. Przez lata reżim wykorzystywał ograniczone, kontrolowane konfrontacje, aby zapobiec zarówno totalnej wojnie, jak i prawdziwemu pokojowi. Dziś znalazł się na polu bitwy, na którym zasady uległy nieodwracalnej zmianie.
\n\nUpadek ten, spotęgowany całkowitą utratą legitymizacji reżimu w kraju – czego wyrazem były masowe powstania w grudniu 2017 r. i listopadzie 2019 r. oraz ruch „Kobiety, życie, wolność” – stanowi ostateczny cios. Islamska Republika nie jest już w stanie zarządzać swoimi kryzysami, odkładać ich rozwiązania na później ani przenosić ich na zewnątrz. Nie ma żadnej legitymizacji w kraju i nie ma żadnej strategicznej przewagi w regionie. Jest spalonym szczątkowym tworem w powstającym zmilitaryzowanym, wielobiegunowym porządku.
\n\nW tym wirze krwi Stany Zjednoczone – ścigając się z Chinami i manewrując między Rosją – dążą do odzyskania swojej podzielonej hegemonii. Netanjahu trzyma się niekończącej się wojny jako biletu do przetrwania w kraju. W aparacie rządzącym Islamskiej Republikę wielu dąży obecnie do tego, by sami stać się narzędziami zmiany reżimu. Tymczasem ludność pozostaje zakładnikiem – uwięziona w wojnie, która nie jest jej wojną, wojnie, która nie daje żadnej nadziei na wyzwolenie.
\n\nPrzypomnienie drogi od „błogosławieństwa” wojny irańsko-irackiej dla konsolidacji Republiki Islamskiej w początkowym okresie jej istnienia do masowych egzekucji więźniów politycznych przeprowadzonych przez reżim latem 1988 roku jest dziś równie pilne, jak przypomnienie imperialistycznego kursu, który doprowadził do „libijizacji” całego społeczeństwa.
\n\nHistoria „interwencji humanitarnych” w Iraku i Afganistanie – czy to pod pretekstem „broni masowego rażenia”, czy „zbrodni przeciwko ludzkości” – musi być czytana równolegle z historią walk w Iranie, które od czasów przed rewolucją 1979 roku do dziś błędnie przedkładały antyimperializm nad wszystko inne. Podobnie, kolonialną historię Izraela – od Nakby w 1948 r. po zdradę panarabizmu przez Nassera w 1967 r. – należy rozumieć z perspektywy Turkmen Sahry i Kurdystanu, miejsc wewnętrznego kolonializmu.
\n\nPrzez ponad dekadę ideolodzy „wyspy stabilności” (nazwa nadana niegdyś Islamskiej Republice Iranu przez zwolenników reżimu) wykorzystywali strach przed „syryzacją”, aby piętnować niezależne walki społeczne i wzywać ludzi do urn wyborczych, przedstawiając krwawą interwencję IRGC w Syrii jako strategię odstraszającą, mającą zapobiec „syryzacji” Iranu. Samo przypomnienie tej historii wystarczy, aby zdecydowanie odrzucić dyskurs obozowców – dyskurs, który zamiast opierać się na zorganizowanej sile ludu oddolnego, ulega realpolitik i w imię antyimperializmu traktuje wroga wroga jako przyjaciela, nawet jeśli jest on równie zły.
\n\nPrawie 45 lat temu, na początku wojny irańsko-irackiej, niektóre postępowe grupy popadły w nacjonalizm, traktując wojnę jako wydarzenie „narodowe”. Posłużyło to jedynie umocnieniu islamskich rządów autorytarnych. Niektórzy milczeli, gdy Islamska Republika rzucała słowem „imperialista”, aby uzasadnić wprowadzenie obowiązku noszenia zasłon przez kobiety i wysłanie wojsk do Kurdystanu; inni, choć zabierali głos, nie zdołali zmobilizować opinii publicznej przeciwko wewnętrznemu wrogowi stworzonemu na wzór zewnętrznego, przyczyniając się w ten sposób do normalizacji hierarchii opartej na mężczyznach/Persach/szyitach.
\n\nW tej chwili – kiedy narracja o „stanie wyjątkowym” sugeruje, że jest to wyjątkowy, oderwany od rzeczywistości moment – nie ma nic ważniejszego niż odwołanie się do pluralistycznej, wielowarstwowej pamięci historycznej. Tylko z pozycji heterogenicznej, wielogłosowej pamięci historycznej – z punktu widzenia uciskanych narodów – możemy jednocześnie powiedzieć „nie” imperializmowi, opartej na wojnie kontroli państwa i kampizmowi. Projekt upamiętnienia tej wielowarstwowej historii – od Kabulu po Gazę, poprzez wspólne losy i różnice – nazywamy internacjonalizmem.
\n\nW świecie oscylującym między faszystowską militaryzacją a pozornie niekończącymi się wojnami, nasza droga prowadzi przez aktywne, masowe organizowanie się na rzecz natychmiastowego zawieszenia broni, pokoju i odrodzenia życia wbrew machinie śmierci. Nasze pole działania nie jest ani zorientowane na państwa, ani nie pokłada w nich nadziei – leży w trosce o siebie nawzajem, w wzajemnej pomocy i budowaniu sieci wsparcia, świadomości i solidarności – od osób starszych i dzieci po osoby marginalizowane i niepełnosprawne – czego wspaniałym przykładem było powstanie „Kobieta, Życie, Wolność”, w którym solidarność między uciśnionymi stała się siłą do życia, oporu i tworzenia.
\n\nPrzejrzystość informacji i podnoszenie świadomości – bez powielania narracji Izraela lub Republiki Islamskiej – muszą być filarami tego kulturowego i politycznego oporu.
\n\nPoddanie się fatalizmowi i malowanie apokaliptycznej przyszłości, w której wszystko już się skończyło – to sposoby na powielanie logiki śmierci. Wbrew tej wizji przyszłości, niezwykle pilne jest stworzenie szeroko zakrojonej kampanii mającej na celu natychmiastowe zawieszenie broni i otwarcie horyzontu wyzwolenia:
\n\nKobiety, życie, wolność przeciwko wojnie
\nBerxwedana Jiyan e
\nOpór to życie
\nWolna Palestyna
\nRoja
\n18 czerwca 2025
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/23/4.jpg\")
\nWiele już powiedziano o różnicy między dobroczynnością a pomocą wzajemną. Dobroczynność ma charakter odgórny i jednokierunkowy, podczas gdy pomoc wzajemna powinna być horyzontalna, wzajemna i partycypacyjna. W praktyce jednak większość dzisiejszych projektów określających się jako pomoc wzajemna pozostaje mniej lub bardziej jednokierunkowymi działaniami mającymi na celu dostarczanie dóbr i usług osobom potrzebującym.
\n\nPrzyczyniło się to do sytuacji, w której tradycyjne organizacje non-profit zmieniają swoją nazwę, używając języka „pomocy wzajemnej”[w Polsce przykłąddem jest “Fundacja Pomocy Wzajemnej Barka” w Poznaniu - przyp. tłum.], podczas gdy niektórzy anarchiści całkowicie zrezygnowali z tej koncepcji, mając dość retoryki, która według niektórych sprowadza się do twierdzenia, że „pomoc wzajemna jest dobra i radykalna, a dobroczynność jest zła i konserwatywna”.
\n\nCzy to wszystko, co dzieli te dwa pojęcia? Jak możemy uwolnić rewolucyjny potencjał pomocy wzajemnej?
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/4.jpg\")
\nCzy różnica między dobroczynnością a pomocą wzajemną polega po prostu na tym, że pomoc wzajemna zakłada wzajemność? Jest parę problemów z tym twierdzeniem.\nPo pierwsze — w świecie, w którym zasoby są tak nierównomiernie rozdzielone, czy pomoc wzajemna jest możliwa tylko między osobami, które mają podobny dostęp do czasu lub zasobów, dzięki czemu są w stanie się odwdzięczyć? Czy pomoc wzajemna to tylko barter w przebraniu? Czy osoby korzystające z pomocy wzajemnej są zadłużone? Jak powinniśmy określić, czy nasza pomoc jest wystarczająco wzajemna?
\n\nSeniorka, która poświęciła swoje życie opiece nad społecznością, powinna móc opuścić organizację Food Not Bombs z torbą bajgli, bez oskarżeń o angażowanie się w zwykłą działalność charytatywną. Podobnie powinno być możliwe skorzystanie z pomocy wolontariuszy posiadających wiedzę medyczną, nawet jeśli nie można zapewnić im porównywalnej pomocy w zamian. Ideą pomocy wzajemnej nie jest stworzenie rynku, na którym ludzie handlują usługami wolontariackimi, ale stworzenie wspólnoty, w której wszyscy uczestnicy mogą zaspokajać swoje potrzeby bez stałęgpo rozliczania się. W dłuższej perspektywie celem jest stworzenie sytuacji, w której każdy ma swobodę robienia tego, co najbardziej pragnie, i może dzielić się owocami swojej działalności z innymi bez potrzeby wynagrodzenia. Nazywamy to ekonomią daru.
\n\nKiedy ludzie mogą robić to, co kochają, zamiast zmuszeni do marnowania życia na zadania, które ich nie interesują, potrzebują znacznie mniej, aby czuć się zamożnymi. Natomiast ci, którzy dążą do zysku kosztem innych, odkrywają, że żadne bogactwo materialne nie jest w stanie ich zadowolić.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/2.jpg\")
\nEkonomia wymiany postrzega życie jako rywalizację między negocjatorami, którzy manewrują, aby przechytrzyć się nawzajem i przejąć kontrolę nad fragmentami podzielonego świata. Wolny handel, wolny rynek — to oksymorony: tam, gdzie spekulacja może podporządkować sobie wszystkich i wszystko, w końcu nikt nie jest wolny, aby skupić się na czymkolwiek innym. Ekonomia wymiany narzuca jednowymiarową skalę wartości, według której wszystko można wycenić i wymienić. Dzisiaj ta struktura opanowała wszystkie nasze relacje i środki przetrwania. Dlatego tak wiele osób jest ubogich materialnie, społecznie i emocjonalnie.
\n\nGospodarka daru panuje wszędzie tam, gdzie ludzie mogą swobodnie dzielić się rzeczami bez prowadzenia rachunków. W gospodarce daru uczestnicy otrzymują tym więcej, im więcej dają — nie tylko dlatego, że hojność zazwyczaj rodzi hojność, ale także dlatego, że dawanie jest samo w sobie nagrodą. Każdy, kto doświadczył prawdziwej przyjaźni lub uczestniczył w imprezie składkowej, widział, że gdy nadarza się okazja, ludzie z entuzjazmem powracają do tego sposobu relacji.
\n\nW tym kontekście „wzajemność” nie oznacza zwykłej wzajemności [jeden-na-jeden, przyp. tłum], ale raczej to, że działania umożliwiają ludziom swobodne dawanie i otrzymywanie, sprzyjając relacjom bez miary.
\n\nJeśli jednak rzeczywiście taki jest nasz cel, to stawia on znacznie wyższą poprzeczkę niż zwykła wzajemność. Aby go osiągnąć, będziemy musieli zrobić coś więcej niż tylko redystrybucja zasobów. Będziemy musieli wzbudzić powszechne poczucie sprawczości i inicjatywy oraz wiarę w wartość dzielenia się — a ostatecznie odzyskać zbiorową kontrolę nad częściami naszego życia i naszego świata, które odebrał nam kapitalizm. Stanowi to lepsze kryterium oceny skuteczności działań w ramach pomocy wzajemnej niż sama liczba przekazanych dóbr.
\n\nW najgorszym przypadku dzisiejsza pomoc wzajemna jest tablicą ogłoszeń, na której nieznajomi publikują kolejne indywidualne prośby o pieniądze w nadziei na otrzymanie anonimowych darowizn. Biedni ludzie są często bardziej hojni w stosunku do swoich możliwości niż bogaci — ale jeśli pomoc wzajemna oznacza po prostu przekazywanie w kółko tej samej, zniszczonej pięciodolarówki, to prawdopodobnie nie wystarczy to do rozwiązania naszych problemów. Podobnie, jeśli pomoc wzajemna polega wyłącznie na zbieraniu środków, które trafiają bezpośrednio do kieszeni właścicieli nieruchomości i windykatorów, nie przyczyniając się w żaden sposób do walki z ich władzą, może to pomóc nam przetrwać w tym społeczeństwie, ale nie pomoże nam go zmienić.
\n\nJeśli można mieć jakieś zastrzeżenia do obecnej koncepcji pomocy wzajemnej, to jest to fakt, że nie kwestionuje ona w sposób oczywisty logiki kapitalistycznego indywidualizmu. Sam język wydaje się zakładać istnienie odrębnych podmiotów uczestniczących w pewnego rodzaju wymianie: „Skieruję do ciebie moich obserwujących w mediach społecznościowych, a ty przelej mi pieniądze przez Venmo”.
\n\nKapitalizm izoluje nas jako konkurentów w grze o sumie zerowej. Jedną niewidzialną ręką przymusowo prywatyzuje zasoby, które kiedyś były wspólne, a drugą rozbija społeczności, dzieląc nas na samotne jednostki o wzajemnie wykluczających się potrzebach. Dzisiaj wiele osób nie zna niczego innego. W rezultacie potrafią postrzegać pomoc wzajemną jedynie jako środek redystrybucji zasobów między jednostkami, a nie jako sposób na wspólną walkę o zmianę naszego życia. Jednak dopóki wszyscy będą dążyć do indywidualistycznej koncepcji bogactwa, nigdy nie będzie go wystarczająco dużo dla wszystkich.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/8.jpg\")
Dopóki będziemy postrzegać sukces jako indywidualne osiągnięcie, a nie jako dobrobyt naszych społeczności, pozostaniemy odizolowani i wyobcowani, podobnie jak miliarderzy-socjopaci, których staramy się naśladować.
\nPomoc Wzajemna może być czymś znacznie więcej niż areną, na której ludzie konkurują, aby uzupełnić swoje zarobki darowiznami. Jest to leczenie objawowe — łagodzenie skutków problemu — podczas gdy my musimy zająć się jego przyczyną.
\n\nW najlepszym przypadku pomoc wzajemna nie tylko zaspokaja nasze potrzeby, ale także zmienia nas.1 Powinna poszerzać nasze wyobrażenia o tym, co jest możliwe, i zmieniać sposób, w jaki ustalamy priorytety, na które kierujemy naszą energię, umożliwiając nam wspólne rozwiązywanie problemów. Zamiast walczyć o jałmużnę, musimy budować dobra wspólne, które pozwolą nam prosperować dzięki zbiorowym praktykom.
\n\nWłaściwie rozumiane dobra wspólne nie są odrębną sumą zasobów. Są raczej konsekwencją zbiorowego zachowania: dobra wspólne powstają jako organiczny wynik relacji międzyludzkich, które nie narzucają sztucznego niedoboru ani hierarchii dostępu i kontroli. W tym sensie dobra wspólne z natury pozostają poza kontrolą biurokracji i państwa.2 Zakres dóbr wspólnych nie jest określany przez ilość zasobów przeznaczonych na ten cel, ale raczej przez skuteczność, z jaką dana społeczność jest w stanie wytwarzać i dzielić się zasobami poprzez egalitarne działania zbiorowe — oraz bronić tych praktyk, najlepiej w sposób, który rozprzestrzenia się zaraźliwie.
\n\nTworzenie dóbr wspólnych powinno również pomóc w rozwiązaniu problemu, który od dziesięcioleci nęka grupy wolontariuszy i sektor non-profit. Proszenie ludzi o poświęcenie się aktywizmowi lub organizowaniu społeczności bez żadnego wynagrodzenia za ich wysiłki zazwyczaj ogranicza zakres osób, które mogą uczestniczyć w tych działaniach, do tych, którzy już są zamożni; ale płacenie ludziom za ich wkład stwarza toksyczną sytuację, w której ludzie konkurują o kontrolę nad zasobami i, podobnie jak w gospodarce kapitalistycznej, nie ma motywacji do podejmowania działań, które nie są opłacalne. To samo dotyczy organizacji non-profit, które są uzależnione od finansowania i dlatego muszą priorytetowo traktować działania zgodnie z tym, co wynagradza rynek, i monopolizować zasługi za projekty, nawet jeśli brali w nich udział inni.\nRozwiązaniem są wspólne działania na rzecz tworzenia dóbr wspólnych, które przynoszą korzyści zarówno uczestnikom, jak i wszystkim innym, a im więcej osób w nich uczestniczy, tym więcej mają do zaoferowania.\nCzy to naprawdę możliwe? Tak. Przyjrzyjmy się, jak to zrobić.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/7.jpg\")
Ilustracja NO Bonzo do książki Piotra Kropotkina Pomoc Wzajemna jako czynnik rozwoju.
\nRewolucyjna idea leżąca u podstaw koncepcji pomocy wzajemnej polega na tym, że ci, którzy mają problem, mogą go rozwiązać sami, współpracując ze sobą.\nSiła tej tezy została dość jasno zilustrowana przez Anonimowych Alkoholików, klasyczny przykład staromodnego stowarzyszenia pomocy wzajemnej. Na pierwszy rzut oka idea, że alkoholicy mogą pomagać sobie nawzajem w rzuceniu picia, może wydawać się nieco optymistyczna dla przeciętnego abstynenta. W rzeczywistości nikt inny nie jest w stanie pomóc im w rzuceniu nałogu: nikt inny nie rozumie wyzwań, przed którymi stoją, ani nie jest tak zmotywowany, aby im pomóc. Miliony ludzi wytrzeźwiały dzięki tej strukturze.
\n\nNie jest przypadkiem, że Anonimowi Alkoholicy są zorganizowani jako całkowicie dobrowolna, samowystarczalna sieć bez żadnych władz, środków kontroli, mediów czy reprezentacji politycznej. Twórcy programu, projektując jego strukturę, czerpali z pism Piotra Kropotkina na temat pomocy wzajemnej, a jego wpływ pozostaje widoczny do dzisiaj.
\n\n\n\n\n“Kiedy przychodzimy do AA, odnajdujemy większą wolność osobistą niż w jakimkolwiek innym społeczeństwie. Nie można nas do niczego zmusić. W tym sensie nasze Stowarzyszenie jest łagodną anarchią. Słowo „anarchia” ma dla większości z nas negatywne konotacje. Myślę jednak, że idealista, który jako pierwszy propagował tę koncepcję, uważał, że gdyby tylko ludzie mieli absolutną wolność i nie byli zmuszani do posłuszeństwa nikomu, dobrowolnie zjednoczyliby się w imię wspólnego dobra. AA jest stowarzyszeniem łagodnego rodzaju, jaki on sobie wyobrażał”
\n\n— Bill Wilson, współzałożyciel Anonimowych Alkoholików, w “Łagodna anarchia i demokracja”
\n
„Idealistą”, o którym mowa, był Kropotkin.
\n\nAnonimowi Alkoholicy mogą wydawać się wyjątkiem w porównaniu z nowszymi organizacjami pomocy wzajemnej. Jednak to raczej nowsze projekty odeszły od pierwotnego ducha stowarzyszeń pomocy wzajemnej. Podobnie jak spółdzielnie robotnicze z XIX wieku, Anonimowi Alkoholicy sprawiają, że każdy uczestnik staje się bohaterem. Osoby z problemami same są rozwiązaniem.
\n\nAnonimowi Alkoholicy są pouczający również pod innymi względami. Zamiast wymagać od uczestników nieskazitelnej przeszłości, wychodzą z założenia, że ludzie mogą się zmienić, traktując pomoc wzajemną jako środek umożliwiający im poprawę. Ma to znaczenie w naszej epoce, w której — dzięki mediom społecznościowym i ukształtowanej przez nie neoliberalnej gospodarce — jesteśmy przyzwyczajeni do postrzegania ludzi jako wymiennych. Dzisiaj każdy nieustannie stara się, w każdej interakcji, o zatrudnienie, status, relacje i uwagę — a wszystko to może zostać odebrane przy pierwszych oznakach konfliktu i przekazane innemu konkurentowi.
\n\nW przeciwieństwie do pieniędzy, zasięgu w mediach społecznościowych czy CV, relacje, które budujemy poprzez pomoc wzajemną, nie są zamienne; nie można ich po prostu wymienić. Aby warto było je budować, powinny być trwalsze i bardziej niezawodne niż cokolwiek, co może zaoferować rynek. Musimy postrzegać siebie i innych jako osoby, które można doskonalić i które są niezastąpione. Zamiast nieustannie oceniać się nawzajem, aby sprawdzić, kto zasługuje na wsparcie, a kto nie, powinniśmy zacząć od założenia, że dążymy do stworzenia wzajemnie korzystnego kontekstu, w którym możemy wspólnie się rozwijać i budować długotrwałe relacje.
\n\nIm więcej osób szczerze angażuje się w sieć pomocy wzajemnej, tym lepiej dla wszystkich uczestników. Pomoc Wzajemna nie powinna być zaszczytem zarezerwowanym dla najbardziej zasłużonych, ale transformującą, zaraźliwą praktyką, która pozwala ludziom identyfikować się ze sobą i postrzegać dobrobyt w kategoriach zbiorowych.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/5.jpg\")
Z niesamowitej książki Setha Tobocmana „War in the Neighborhood”.*
\nW dyskusjach na temat pomocy wzajemnej często słyszymy o dychotomii między zaspokajaniem potrzeb „materialnych” a innymi rodzajami działalności. Niektórzy twierdzą, że ważne jest zaspokajanie potrzeb materialnych ludzi, a nie angażowanie się w działania polityczne lub rozrywkę; inni argumentują, że skupianie się na pomocy wzajemnej jest stratą czasu, ponieważ nie jest wystarczająco konfrontacyjne lub nie buduje zdyscyplinowanych kadr politycznych o wspólnej świadomości.3
\n\nW rzeczywistości granice między tymi kategoriami są płynne. Muzyka, przestrzenie społeczne i relacje, sposoby rozumienia świata i rozmowy o tym, co ważne — wszystko to jest niezbędne. Ludzie potrzebują radości, bliskości i sensu tak samo jak jedzenia i schronienia, i często rezygnują z materialnych wygód, aby je uzyskać. Można o tym zapomnieć tylko w obliczu najbardziej wulgarnej formy materializmu.
\n\nNie jest to nowa idea. Nie samym chlebem człowiek żyje.
\n\nJeśli skupimy się wyłącznie na zapewnieniu pożywienia i dóbr materialnych, nie tworząc jednocześnie tętniącego życiem kontekstu społecznego i politycznego, bogatego w relacje, troskę i idee, uczestnicy naszych projektów będą szukać zaspokojenia swoich innych potrzeb gdzie indziej — na przykład w kościołach, autorytarnych partiach politycznych lub „apolitycznych” środowiskach społecznych. Wąskie skupienie się na rzekomo „materialnych” aspektach pomocy wzajemnej pomija to, co naprawdę jest stawką w wszystkich naszych relacjach.
\n\nLiczy się nie tylko dostęp do podstawowych potrzeb, ale także to, co oznacza ten dostęp. Uczta, w której wszyscy uczestnicy mają swój udział i jedzą do syta, oznacza, że wszyscy tworzymy tę społeczność. Otrzymanie wypłaty, za którą można opłacić czynsz i artykuły spożywcze, niesie ze sobą inne przesłanie: „Godziny, które poświęciłeś, dały tobie, i tylko tobie, prawo do przetrwania kolejnego miesiąca. Przynajmniej tym razem”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/1.jpg\")
Rewolucjoniści, którzy żyli przed nami, wyobrażali sobie triumf ruchu robotniczego jako radosne wspólne święto. Projekt Waltera Crane’a na Majówkę 1891 roku.
\nPomoc Wzajemna nie jest więc odwróceniem uwagi od projektu zmiany świata; jest ona fundamentalnym aspektem zmiany świata, tak samo jak zmiana świata jest konieczna, jeśli chcemy rozszerzyć zakres pomocy wzajemnej. Co więcej, idea pomocy wzajemnej implikuje model zmiany społecznej, który jest strukturalnie odmienny od tego, co proponują marksiści, leniniści i inni autorytaryści.
\n\nKiedy autorytaryści mówią o „przejęciu środków produkcji”, mają na myśli, że odgórna biurokratyczna organizacja powinna przejąć kontrolę nad miejscami pracy i decydować o tym, co się w nich dzieje. Innymi słowy, chcą, aby ich własne kierownictwo podejmowało decyzje za pracowników w taki sam sposób, jak robią to szefowie — tyle że tym razem rzekomo mając na uwadze najlepszy interes pracowników.
\n\nIstnieje kilka problemów związanych z autorytarnymi ramami. Jednym z nich jest to, że nawet jeśli przywódcy mają naprawdę dobre intencje, jest mało prawdopodobne, aby udało im się podjąć korzystne decyzje w imieniu innych. Najlepszym sposobem na zapewnienie, że decyzje reprezentują interesy osób, których dotyczą, jest upewnienie się, że to właśnie osoby bezpośrednio nimi dotknięte podejmują decyzje. Im szerzej rozłożona jest sprawczość, tym większe prawdopodobieństwo, że wynik procesu decyzyjnego zaspokoi potrzeby jak największej liczby osób. Jest to po prostu kwestia dystrybucji informacji: chodzi o zminimalizowanie stopnia alienacji między tymi, którzy są świadomi danego problemu, a tymi, którzy mogą podjąć działania w celu jego rozwiązania.
\n\nInteligencja nie jest czymś skoncentrowanym w głowie jednego geniusza; nie jest to statyczna cecha, którą można zmierzyć w izolacji. Jest to właściwość sieci; pojawia się w relacjach. Im swobodniejszy przepływ informacji między różnymi punktami widzenia w sieci i im szybciej uczestnicy sieci mogą na nią reagować, tym inteligentniej będzie działać ta sieć.
\n\nW przeciwieństwie do autorytarnego modelu zmian społecznych, propozycja antyautorytarna zakłada stworzenie horyzontalnych, zdecentralizowanych form organizacji oddolnej, które przekazują władzę decyzyjną w ręce tych, których decyzje dotyczą w najbardziej bezpośredni sposób. Zamiast struktur odgórnych oznacza to wspieranie sieci pomocy wzajemnej opartych na modelach, które można powielać. Bez ograniczeń i presji ze strony policji i praw własności ludzie w naturalny sposób będą dążyć do sieci, które najskuteczniej zaspokajają ich potrzeby w najbardziej radosny i satysfakcjonujący sposób.
\n\nJeśli staramy się doprowadzić do wyzwolenia, a nie autorytaryzmu, tworzenie projektów pomocy wzajemnej, które mogą zaspokoić potrzeby materialne, nie jest odwróceniem uwagi od projektu decentralizacji władzy i dostępu do zasobów. Jest to raczej niezbędny element rozwoju i propagowania praktyk, dzięki którym ludzie mogą zaangażować się w ten projekt. Niektórzy nazywają to „budowaniem nowego świata w skorupie starego”.
\n\nOznacza to również, że forma tych projektów pomocy wzajemnej ma znaczenie: dynamika, jaką tworzą między ludźmi, jest równie ważna jak zasoby, które zapewniają. Jeśli są one jednokierunkowe, jeśli wspierają tylko tych, którzy znajdują się po stronie „dostarczania zasobów”, nie będą w stanie zasiać ziarna nowego sposobu życia.
\n\n\n\n\n„Faktem jest, że życie ludzkie nie jest możliwe bez czerpania korzyści z pracy innych, a są tylko dwa sposoby, aby to osiągnąć: albo poprzez braterskie, egalitarne i libertariańskie stowarzyszenie, w którym solidarność, świadomie i swobodnie wyrażana, jednoczy całą ludzkość; albo poprzez walkę wszystkich przeciwko wszystkim, w której zwycięzcy dominują, uciskają i wyzyskują pozostałych”.
\n\n„Chcemy stworzyć społeczeństwo, w którym ludzie będą traktować się jak bracia [sic] i dzięki wzajemnemu wsparciu osiągną największy dobrobyt i wolność, a także rozwój fizyczny i intelektualny dla wszystkich”.
\n\n–”Pomoc Wzajemna” (1909), Errico Malatesta
\n
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/6.jpg\")
z: “Wojna w sąsiedztwie”, Seth Tobocman.*
\nPodsumowując — jeśli chcemy w pełni wykorzystać pomoc wzajemną, powinniśmy stworzyć wspólnotę, w której każdy może łatwo wnieść swój wkład i nie ma zasadniczych podziałów między organizatorami a beneficjentami.
\n\nNa Naprawdę Wolnym Rynku co miesiąc gromadzą się setki ludzi z różnych środowisk, aby wymieniać się zasobami. Nikt nie śledzi, kto co przynosi. Nawet uczestnicy, którzy mają bardzo ograniczony dostęp do zasobów, przynoszą coś. Anarchiści ustawiają stoły i prowadzą stronę w mediach społecznościowych, ale zdecydowana większość towarów, które zmieniają właścicieli, pochodzi od zwykłych uczestników. Większość uczestników nie identyfikuje się jako anarchiści, ale wiedzą, że uczestniczą w anarchistycznym modelu gospodarczym, dzięki któremu zaspokajają swoje potrzeby. Wszędzie wiszą anarchistyczne transparenty, wyrażające polityczne implikacje tego rodzaju dzielenia się i deklarujące, że więcej aspektów naszego życia można zorganizować w ten sposób.
\n\nPoszczególne grupy sojusznicze lub organizacje mogą odgrywać kluczową rolę w takich działaniach — na przykład poprzez ich ogłaszanie i promowanie oraz budowanie infrastruktury niezbędnej do ich utrzymania. Najlepszym sposobem oceny skuteczności tych działań jest jednak pytanie, w jakim stopniu wysiłki te tworzą sytuację, w której inni mogą nawiązać silniejsze relacje z własną sprawczością. Jeśli organizatorzy tworzą przeszkody w podejmowaniu decyzji i działaniach, redukując innych do bierności, nie przyczyni się to do rozwoju projektu pomocy wzajemnej i wyzwolenia.
\n\nJeśli twój projekt pomocy wzajemnej nie tworzy takich więzi społecznych, świadomości politycznej i zbiorowego impetu, które poprowadzą nas w kierunku rewolucyjnych zmian społecznych, problem nie leży w samej pomocy wzajemnej. Problem leży w twoim projekcie.
\n\nKiedy ludzie mówią o „poważnym podejściu” do pomocy wzajemnej, często mają na myśli utworzenie oficjalnej organizacji non-profit. Jest kilka problemów z takim odruchem.4 W dłuższej perspektywie jednostronne świadczenie usług zgromadzi mniej zasobów niż zbiorowe wysiłki, w które zaangażowani są wszyscy; nie chcemy budować systemów patronatu zależnych od zamożnych darczyńców, ale symbiotyczne relacje oparte na solidarności. Formalne organizacje nie mogą przeprowadzać okupacji, wywłaszczać zasobów ani naruszać przepisów — a przecież własność prywatna i kontrola biurokratyczna są właśnie największymi przeszkodami w redystrybucji zasobów na dużą skalę. Zamiast szukać dużych darowizn, powinniśmy starać się zmobilizować dużą liczbę uczestników, dążąc jednocześnie do poszerzenia horyzontów tego, co uważamy za nasze prawo, aby dbać o siebie nawzajem.
\n\nŚwiatowy ruch squatterski poprzedniego pokolenia, który nadal kwitnie w Brazylii i wielu innych miejscach, pozostaje inspirującym przykładem tego, jak może wyglądać przejmowanie sprywatyzowanych zasobów i przekształcanie ich w zbiorową siłę. Najpotężniejsze formy pomocy wzajemnej to te, które umożliwiają nam wspólny bunt i podjęcie kroków w kierunku stworzenia zupełnie innego świata.
\n\nZaraźliwa ekonomia daru z ofensywnymi zdolnościami i impetem do budowania zupełnie innego sposobu życia. Walcząca wspólnota, która przyciąga coraz więcej zasobów, stając się ostatecznie nie do pokonania dla swoich wrogów. Oto prawdziwa obietnica pomocy wzajemnej.
\n\nNiech ziemia ponownie stanie się wspólnym skarbem dla wszystkich.
\n\n\n\n\nMoje wyzwolenie, moja radość, mój świat zaczyna się tam, gdzie zaczyna się twój. Nikt nie może rozkazywać mi, ponieważ sam zobowiązałem się oddać wszystko — i to bezinteresownie, ponieważ tylko tak można dawać.
\n\n \n
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/06/06/3.jpg\")
Pomoc Wzajemna oznacza partycypację, horyzontalność, decentralizację i wzmocnienie pozycji. Grafika autorstwa Jesse Lee..
\nUwięziony w Fort du Taureau, Louis Auguste Blanqui czerpie pocieszenie ze świadomości, że gdzieś za oceanem powietrze, które wydycha, jest wdychane przez drzewa brazylijskiej dżungli, przez jego towarzyszy na wygnaniu w Londynie, a nawet przez urzędników, którzy nakazali jego aresztowanie, pomimo ich vendetty przeciwko dzieleniu się. Przypomina sobie, że ta sama woda, którą jego oprawcy racjonują mu w kubku, rozbija się jednak wielkimi falami o mury fortu — że przez setki milionów lat każda kropla tej wody przeszła przez niezliczone żywe istoty, podróżując przez niebo i wracając z powrotem na ziemię. Sam język, którym formułuje i zapisuje te pocieszające myśli, został ukształtowany i udoskonalony przez sto miliardów języków w zbiorowym wysiłku sięgającym początków ludzkości. Wspólnota jest nieunikniona, nieusuwalna. Ostatecznie zatriumfuje nad chwilową pomyłką, jaką jest chciwość.
\n\nWyobrażanie sobie, że w jakiś sposób uda nam się przetrwać w zrównoważony i egalitarny sposób w społeczeństwie, które jest niezrównoważone i opresyjne, jest donkiszoterią. Nawet w sytuacji rewolucyjnej nie powinniśmy oczekiwać, że uda nam się przejąć istniejący łańcuch dostaw i wykorzystać go do zaspokojenia potrzeb wszystkich bez wprowadzenia głębszych zmian. To samo dotyczy pragnień i wartości wytworzonych społecznie przez istniejący porządek: nie powinniśmy zakładać, że to, co możemy sobie wyobrazić z naszej perspektywy, uwikłani w społeczeństwo oparte na ucisku i narzuconym sztucznym niedostatku, stanowi wszystko, co może istnieć w życiu. ↩
\nW miejsce dóbr wspólnych liberałowie promują instytucje państwowe. Daje to państwu — strukturze, która nadzorowała pierwotne grodzenie dóbr wspólnych — alibi do kontrolowania zasobów i regulowania działalności w celu zapobieżenia „tragedii wspólnego pastwiska”. W rzeczywistości tragedia dóbr wspólnych polega po prostu na tym, że wszędzie tam, gdzie istnieje wspólny zasób niedostępny na rynku, spekulanci i politycy zawsze będą próbowali przejąć nad nim kontrolę lub zastąpić go duplikatem — a gdy im się to uda, to tylko kwestia czasu, zanim zasób ten zostanie sprywatyzowany lub skomercjalizowany. ↩
\nMożemy szybko obalić argumenty, że ludzie nie zbuntują się, dopóki sytuacja nie stanie się „wystarczająco zła” — a zatem wzajemna pomoc stanowi przeszkodę dla rewolucji — lub że działania w ramach wzajemnej pomocy dają państwu pretekst do wprowadzenia środków oszczędnościowych, dzięki czemu władze mogą ograniczyć usługi socjalne, zakładając, że programy wolontariackie wypełnią lukę. Jeśli chodzi o pierwszy argument, to nie cierpienie samo w sobie skłania ludzi do buntu, ale zrozumienie, że cierpienie jest niepotrzebne — że można coś z tym zrobić. Jeśli chodzi o drugi argument, w obliczu pandemii COVID-19 powinno być jasne, że rządy są gotowe pozwolić umrzeć wielu ludziom, nie ruszając palcem; jeśli nie chcemy ryzykować, że znajdziemy się wśród zmarłych, musimy stworzyć coś, co Czarne Pantery nazwały „programami przetrwania w oczekiwaniu na rewolucję”. ↩
\nNa razie odłożymy na bok prawdopodobieństwo, że pod rządami Donalda Trumpa [czy Karola Nawrockiego - przyp. tłum] organizacje non-profit będą musiały zmierzyć się z coraz większymi wyzwaniami biurokratycznymi, ale warto również wziąć pod uwagę, że im bardziej nasze projekty zależą od istniejącego porządku, tym trudniej będzie je wykorzystać przeciwko niemu. ↩
\nPodczas gdy Donald Trump i Elon Musk podporządkowują rząd Stanów Zjednoczonych swojemu dążeniu do totalitarnej władzy, ich przeciwnicy pozostają w defensywie, oskarżając ich o bezprawie. Ale ani sądy, ani prawa nie powstrzymają zjazdu w autokrację. Ogromna liczba ludzi będzie musiała wziąć na siebie zorganizowanie konkretnych aktów oporu, podjęcie bezpośrednich działań na zasadzie horyzontalnej i partycypacyjnej — innymi słowy, stanie się anarchistami.
\n\n8 lutego redakcja New York Timesa napisała, że Elon Musk
\n\n\n\n\n„ma misję przedarcia się przez poufne rządowe systemy płatności z radością anarchisty”.
\n
Jeśli znasz prawdziwych anarchistów, wiesz, jak absurdalne jest to stwierdzenie. Mając dostęp do rządowych systemów płatności, żaden anarchista nie zacząłby od odcięcia środków na głodujące dzieci lub badania medyczne. Anarchista zacząłby od odcięcia finansowania policji i innych instrumentów przemocy państwowej – dokładnie tych instytucji, które Donald Trump i Elon Musk będą rozbudowywać za wszelką cenę.
\n\nKażdy, kto mówi ci, że anarchizm polega na zniesieniu sieci bezpieczeństwa socjalnego w imię nieokiełznanego zysku, wprost cię okłamuje. Są na to inne słowa – na przykład neoliberalizm.
\n\nAnarchizm to coś zupełnie innego. Anarchiści proponują zniesienie wszystkich instytucjonalnych środków przymusu, aby nikt nie mógł dominować ani uciskać nikogo innego:
\n\n\n\n\nAnarchizm to idea, zgodnie z którą każdy ma prawo do pełnego samostanowienia. Żadne prawo, rząd czy proces decyzyjny nie są ważniejsze od potrzeb i pragnień rzeczywistych istot ludzkich. Ludzie powinni mieć swobodę kształtowania swoich relacji w taki sposób, by były one dla nich satysfakcjonujące i by mogli bronić siebie tak, jak uważają to za stosowne.
\n\nAnarchiści sprzeciwiają się wszelkim formom hierarchii — każdej walucie, która skupia władzę w rękach nielicznych, każdemu mechanizmowi, który oddala nas od naszego potencjału.
\n
\n–Zmienić wszystko
Innymi słowy, anarchiści dążą do doprowadzenia do sytuacji, w której żaden polityk ani miliarder, wybrany lub nie, nigdy nie będzie w stanie odciąć niezbędnych zasobów milionom ludzi jednym ruchem pióra. Jest to głębsze zaangażowanie na rzecz wolności, równości i dobrobytu ogółu społeczeństwa, niż można znaleźć w salach jakiegokolwiek rządu.
\n\nDlaczego w tym niebezpiecznym momencie, gdy aspirujący autokraci przejęli władzę i próbują zagarnąć stałą kontrolę nad państwem, New York Times miałby mącić wodę, wykonując tani strzał w niektórych z najbardziej zdeterminowanych wrogów Donalda Trumpa? Przyglądając się bliżej powyższemu cytatowi, wydaje się, że głównym zmartwieniem redakcji nie jest to, co stanie się w wyniku działań Elona Muska, ale to, czy Musk i jego kolesie postępują zgodnie z zasadami.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/02/21/1.jpg\")
\nPodczas gdy Trump i Musk dokonują wrogiego przejęcia rządu Stanów Zjednoczonych, media takie jak New York Times opowiadają historię, w której istnieją dwie strony: po jednej stronie demokracja i rządy prawa, a po drugiej przestępczy oligarchowie, którzy grożą ich podważeniem.
\n\nNie jest to jednak jedyny sposób na zrozumienie tej sytuacji.
\n\nBardziej precyzyjne byłoby stwierdzenie, że istnieją trzy obozy — ci, którzy pragną powrotu do form rządów panujących do 20 stycznia 2025 r.; ci, którzy są obecnie w trakcie obalania tego systemu w celu narzucenia jeszcze bardziej opresyjnego systemu; oraz ci, którzy odrzucają obie te opcje na rzecz bardziej egalitarnej alternatywy.
\n\nW pierwszym obozie znajdujemy ludzi, którzy wierzą, że pewna doza samostanowienia jest akceptowalna, o ile mieści się ona w granicach obowiązującego prawa. Nie przeszkadza im również szeroki zakres bezwzględnych, samolubnych i destrukcyjnych zachowań, pod warunkiem, że są one zgodne z tymi samymi prawami. Kiedy ludzie z tego obozu mówią o „równości”, nie mają na myśli tego, że każdy z nas powinien mieć porównywalny wpływ na warunki, które określają, co możemy zrobić z naszym życiem. Mają na myśli równe szanse na rynku i równość wobec prawa — obie te kwestie są niedorzeczne, gdy niektórzy ludzie zaczynają życie z groszami, a inni z miliardami. Ludzie z tego obozu są zaniepokojeni tym, że Elon Musk dokonał przeglądu rządu federalnego, ale nie mieli nic przeciwko temu, że zgromadził setki miliardów dolarów, podczas gdy sto milionów Amerykanów żyło od wypłaty do wypłaty. Są zaniepokojeni planami Trumpa wobec Strefy Gazy, ale jeszcze kilka tygodni temu wielu z nich nie miało nic przeciwko temu, by rząd Stanów Zjednoczonych finansował tam ludobójstwo.
\n\nW drugim obozie znajdują się ci, którzy są zdeterminowani, aby skonsolidować władzę we własnych rękach, niezależnie od tego, jakie prawa obowiązują. Donald Trump, Elon Musk i ich różni kapitalistyczni, nacjonalistyczni i faszystowscy zwolennicy zachowają wszelkie prawa, które im pomagają, a resztę obalą. Nie są wierni żadnemu konkretnemu systemowi prawnemu ani protokołowi. Szukają własnej przewagi za wszelką cenę, obłudnie twierdząc, że są jedynymi, którzy mogą rozwiązać problemy naszych czasów („Tylko ja mogę to naprawić”). Tacy ludzie zawsze istnieli, ale dopiero w ciągu ostatnich kilku lat zasoby stały się tak nierównomiernie rozłożone, że garstka z nich jest w stanie przejąć rząd Stanów Zjednoczonych.
\n\nWreszcie, w trzecim obozie znajdujemy anarchistów i innych buntowników, którzy również nie są lojalni wobec dotąd dominującego systemu rządów, ale z zupełnie innych powodów. Anarchiści wierzą, że każdy zasługuje na maksymalną ilość wolności, niezależnie od tego, jakie prawa obowiązują — a zatem, że nikt nie zasługuje na to, by móc dominować nad kimkolwiek innym, czy to poprzez gromadzenie dostępu do zasobów, czy też władanie narzędziami represji państwowych. Ludzie z tego obozu uważają, że niezależnie od tego, co głosi konstytucja, niezależnie od tego, jak elektorat głosuje w wyborach, nikt z nas nie jest winien lojalności instytucjom, które istnieją wyłącznie w celu narzucenia dysproporcji władzy, niezależnie od tego, czy mówimy o departamentach rządowych, bankach czy prywatnych firmach wojskowych. W przeciwieństwie do tych, którym odpowiada oligarchia i czystki etniczne, o ile nikt nie łamie zasad, nie ma sposobu na przekupienie lub szantażowanie anarchistów, by usprawiedliwiali ucisk.
\n\nNiezależnie od tego, jaką politykę reprezentujesz, prawdopodobnie w jakimś stopniu sympatyzujesz z anarchistyczną analizą — być może bardziej, niż ci się wydaje. Spróbuj przeprowadzić ten eksperyment myślowy:
\n\n\n\n\nJak bardzo wierzysz w ideę, że proces demokratyczny powinien mieć pierwszeństwo przed twoim własnym sumieniem i wartościami? Wyobraź sobie siebie w demokratycznej republice z niewolnikami — powiedzmy w starożytnych Atenach, starożytnym Rzymie lub Stanach Zjednoczonych Ameryki do końca 1865 roku. Czy przestrzegałbyś prawa i traktował ludzi jak własność, jednocześnie starając się zmienić prawo, wiedząc doskonale, że w międzyczasie całe pokolenia mogą żyć i umierać w łańcuchach? A może działałbyś zgodnie ze swoim sumieniem wbrew prawu, jak Harriet Tubman i John Brown?
\n\nJeśli poszedłbyś w ślady Harriet Tubman, to również wierzysz, że jest coś ważniejszego niż rządy prawa. Jest to problem dla każdego, kto chce uczynić zgodność z prawem lub wolą większości ostatecznym arbitrem legalności.
\n
\n–Od demokracji do wolności
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/02/21/5.jpg\")
\nObrona przed Donaldem Trumpem w oparciu o zasadę, że „nikt nie stoi ponad prawem” zawodzi już od ośmiu lat. Co gorsza, wraz z powrotem Trumpa do kontroli nad rządem, jest to narracja samobójcza. Co się stanie, gdy jego lokaje w Kongresie uchwalą nowe prawa, a mianowani przez niego sędziowie będą orzekać na jego korzyść? W tym momencie cała ta retoryka, legitymizująca prawo jako wartość samą w sobie, tylko wzmocni rękę Trumpa.
\n\nWiele osób spędziło kilka lat pierwszej kadencji Trumpa, czekając, aż były dyrektor FBI Robert Mueller przeprowadzi dochodzenie i oskarży Donalda Trumpa. Jak argumentowaliśmy wtedy, zanim śledztwo Muellera zakończyło się całkowitym fiaskiem, ta skazana na porażkę strategia odzwierciedlała fundamentalne niezrozumienie równowagi sił i natury samego prawa:
\n\n\n\n\nDemokraci wciąż nie rozumieją, jak działa władza. Przestępstwo nie polega na łamaniu zasad, ale na piętnowaniu tych, którzy łamią zasady, nie mając uprawnień do ich tworzenia. (Jak to mówią: ukradnij 25 dolarów, idź do więzienia; ukradnij 25 milionów dolarów, idź do Kongresu). W szczytowym okresie panowania Czyngis-chana bezcelowe byłoby oskarżanie słynnego tyrana o łamanie praw Imperium Mongołów; dopóki Trump ma za sobą wystarczającą ilość Waszyngtonu, to samo dotyczy jego. Prawa nie istnieją w jakiejś transcendentnej sferze. Są po prostu produktem walki o władzę wśród elit — nie wspominając o bierności rządzonych — i są egzekwowane zgodnie z dominującą równowagą sił. Fetyszyzowanie prawa oznacza akceptację tego, że siła ma rację. Oznacza to rezygnację z odpowiedzialności za robienie tego, co etyczne, niezależnie od tego, jakie jest prawo.
\n
Na dłuższą metę sądy nie są w stanie ograniczyć Donalda Trumpa. Kontroluje on władzę wykonawczą, część rządu, która powinna egzekwować ich orzeczenia.
\n\nSądy nie ograniczą też Elona Muska. Nawet pomijając wsparcie Trumpa, ma on nieograniczone pieniądze na sprawy sądowe. Jeśli sądy będą próbowały ukarać go grzywnami, będzie go stać na opłacenie nielegalnej działalności wartej dziesiątki miliardów dolarów. Już teraz rutynowo odmawia płacenia czynszu i innych rachunków, które nie uszłyby na sucho żadnemu zwykłemu człowiekowi.
\n\nPolicja i inne organy ścigania również nie będą ograniczać Trumpa ani Muska. Teoretycznie policja istnieje po to, by egzekwować prawo; w praktyce przeciętny policjant niewiele wie o prawie — w końcu nie jest prawnikiem — ale bardzo dużo o wykonywaniu rozkazów. Trump jest ulubionym politykiem kasty najemników, którzy sprzedają swoją zdolność do stosowania przemocy temu, kto zaoferuje najwyższą cenę (czy to państwu, czy prywatnym firmom ochroniarskim). Tak jak Trump wypełnił swój rząd zhańbionymi osobami publicznymi, które są od niego zależne, tak policja jest jego naturalnym sojusznikiem — tym bardziej, że jej relacje z opinią publiczną są zagrożone.
\n\nCiągłe podkreślanie centralnej roli prawa w sprzeciwie wobec programu Trumpa może tylko utrudnić przyszłe ruchy, zniechęcając do pojawienia się jedynego rodzaju oporu, który mógłby dać jakąkolwiek nadzieję po zakończeniu przejęcia rządu federalnego.
\n\n\n\n\nPrawda jest taka, że ani potężni, ani uciskani nigdy nie mieli dobrego powodu, by przestrzegać prawa — ci pierwsi, ponieważ te same przywileje, które pozwalają im pisać prawa, zwalniają ich z konieczności ich przestrzegania, a ci drudzy, ponieważ prawa nie zostały ustanowione przede wszystkim dla ich korzyści.
\n
\n–„Wybierz: prawo czy wolność”
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/02/21/3.jpg\")
\nBinarna narracja o przestępczych oligarchach podważających demokrację i rządy prawa jest myląca w inny sposób. Autorytarni przywódcy, którzy zmieniają rząd, nie reprezentują przeciwieństwa poprzedniego porządku, ale jego nieuniknioną konsekwencję. Ich przejęcie władzy jest wynikiem kilku dekad demokratycznie zarządzanego kapitalizmu, który umożliwił koterii miliarderów zgromadzenie tak dużego bogactwa i władzy, że nie wierzą już, że potrzebują mechanizmów demokracji, aby uspokoić ludność.
\n\nTo zasady poprzedniej gry stworzyły tę sytuację. Chęć cofnięcia się o jeden krok w historii, do poprzedniego etapu procesu, jest głupotą, ponieważ był to etap, który doprowadził nas bezpośrednio do obecnego. Nie da się cofnąć zegara — a nawet gdyby się dało, oznaczałoby to tylko ponowne znalezienie się w tej samej sytuacji. Problemem nie jest po prostu to, że protegowani Muska rozpanoszyli się w rządowych bazach danych, choć już teraz rodzi to konsekwencje, których prawdopodobnie nie da się cofnąć. Prawdziwym problemem jest pojawienie się kasty miliarderów, którzy nie potrzebują już usług demokracji i mają wystarczającą władzę, by ją zlikwidować.
\n\nMiliarderzy ci mogą wykupywać platformy komunikacyjne, podkupować zarówno polityków, jak i wyborców, wykorzystywać globalną infrastrukturę znajdującą się pod ich kontrolą do określania wyników zmagań geopolitycznych. Donald Trump i Elon Musk są tymi, którzy obecnie przyciągają największą uwagę, ale za nimi są Peter Thiel, Marc Andreessen i wielu innych. Indywidualne wady charakteru tych mężczyzn nie mają znaczenia; istotne jest to, że mechanizmy neoliberalnego kapitalizmu systematycznie koncentrują władzę w rękach ludzi, którzy są całkowicie niezainteresowani podmiotowością czy dobrobytem innych.
\n\nDlatego właśnie centryzm nie może zaoferować przekonującej alternatywy dla despotyzmu faszystów i technokratów.
\n\nOpisując nieudaną strategię Demokratów polegającą na ściganiu Republikanów coraz bardziej na prawo, jeden z demokratycznych polityków zażartował, że „wyborcy, którzy zamówili Coca-Colę, nie chcą Dietetycznej Coli”. Nie jest to wystarczająco mocne stwierdzenie. Biorąc pod uwagę, że Trump wygrał wybory na wyraźnej platformie masowych deportacji i autokracji, Demokraci naśladujący republikańskie punkty widzenia, obiecując „obronę demokracji”, są jak oferowanie dietetycznej coli uzależnionemu od kokainy. Dzisiejsi republikańscy wyborcy są w dużej mierze motywowani chęcią zobaczenia przemocy skierowanej przeciwko tym, którzy są bardziej bezbronni niż oni sami. To autokracja sama w sobie jest ich pragnieniem, a nie jakakolwiek konkretna polityka.
\n\nTa żądza krwi jest konsekwencją chciwości i narcyzmu, które neoliberalny kapitalizm wspierał u tak wielu ludzi, a następnie nie spełnił. Ci, którzy przyzwyczaili się do bezsilności i bierności, którzy pilnie pragną zemsty, ale nie rozumieją, kto jest odpowiedzialny za ich sytuację, wyniosą tyranów do władzy dla zastępczego dreszczyku emocji, widząc, jak ktoś cierpi, nawet jeśli konsekwencje pogorszą życie praktycznie wszystkim. Niewątpliwie niektórzy z nich zmieniliby strony, gdyby zobaczyli realną szansę na poprawę swojego życia, ale wymagałoby to znacznie więcej niż obietnicy powrotu do ery Bidena.
\n\nJeśli obrońcy demokracji nie mogą zaoferować niczego bardziej inspirującego niż powrót do poprzedniego stanu rzeczy — tego, który w pierwszej kolejności spowodował tę katastrofę — przegrają i zasłużą na przegraną. Pokonanie oligarchii będzie wymagało bardziej ambitnej i dalekosiężnej wizji.
\n\nW 2020 roku w Stanach Zjednoczonych miało miejsce najpotężniejsze w ludzkiej pamięci powstanie. Miliony ludzi wypełniły ulice. Nie ożywiła ich ani nieśmiała kampania wyborcza, ani po prostu materiał filmowy przedstawiający policję mordującą George’a Floyda, ale odważne działania zwykłych ludzi, którzy przeciwstawili się niesprawiedliwości — przede wszystkim spalenie trzeciego komisariatu w Minneapolis. Napędzając dyskurs polityczny w roku wyborczym, powstanie to nie tylko odwróciło wyborców od Donalda Trumpa — pokazało również miliarderom, że Trump nie będzie w stanie utrzymać warunków odpowiednich dla biznesu, zmuszając ich do złagodzenia swoich ambicji.
\n\nJeden z sondaży wykazał, że Amerykanie poparli spalenie posterunku policji z większym marginesem niż jakiegkolwiek zwycięskiego kandydata na prezydenta w tym stuleciu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/02/21/4.jpg\")
\nW odpowiedzi na powstanie Joe Biden i inni Demokraci podwoili poparcie dla policji. Pokazuje to, że Demokraci uważają, że niemożliwe jest utrzymanie władzy w kapitalizmie bez kierowania coraz większych zasobów na represje, powierzając policji zadanie utrzymania pod kontrolą coraz bardziej zdesperowanej populacji.
\n\nDziś Republikanie idą jeszcze dalej, kultywując poparcie dla wyraźnie patriarchalnej, rasistowskiej, ksenofobicznej i autorytarnej polityki — krótko mówiąc, dla faszyzmu. Wynika z tego, że w miarę jak miliarderzy gromadzą coraz więcej władzy, a konsekwencje ich pazerności spływają na resztę z nas, utrzymanie populacji pod kontrolą będzie wymagało czegoś więcej niż tylko policji: będzie to również wymagało nieformalnych milicji i kłamstw na temat tego, dlaczego niektóre grupy demograficzne zasługują na większą władzę niż wszyscy inni, a na dłuższą metę prawdopodobnie czystek etnicznych i ludobójstwa na większą skalę, niż do tej pory widzieliśmy.
\n\nDr Martin Luther King Jr. zachęcał nas, byśmy ufali, że „łuk moralnego wszechświata jest długi, ale wygina się w kierunku sprawiedliwości”. Ale dziś jest jasne, że sytuacja nie ulega powolnej, stałej poprawie, ani w dziedzinie praw obywatelskich, ani w odniesieniu do środowiska naturalnego, ani sprawiedliwości, ani zarządzania.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/02/21/6.jpg\")
„Funkcją rządu jest centralizacja władzy i narzucanie dominacji: egzekwowanie, karanie, administrowanie. Politycy przewodniczą gospodarce bardziej opresyjnej i inwazyjnej niż jakakolwiek dyktatura mogłaby być sama w sobie”.
\nPaństwo nie jest rozwiązaniem tych problemów. Jest to grupa reketierów, która — do niedawna — udawała, że rozwiązuje nasze problemy, aby uśpić naszą zależność („tylko ja mogę to naprawić”!), jednocześnie tłumiąc naszą zdolność do zaspokajania naszych potrzeb bez niego. Teraz, pod rządami Trumpa i Muska w Stanach Zjednoczonych oraz władców takich jak Javier Milei w innych krajach, nie ma już żadnych pozorów, że państwo istnieje po to, by robić cokolwiek poza uciskaniem ludzi i obroną zysków bogatych. Przez cały ten czas państwo gromadziło środki — zarówno technologiczne, jak i społeczne — które są niezbędne do narzucenia nam tej nowej rzeczywistości, a teraz tyrani zamierzają je wykorzystać.
\n\nJednak czyniąc to, Elon Musk i Donald Trump dają milionom ludzi powód do przewartościowania swoich priorytetów i poświęcenia życia głębokim zmianom społecznym. Powstanie w 2020 roku dało wgląd w to, jak wygląda działanie dużej liczby ludzi z własnej inicjatywy, tworząc falę oporu, która jest znacznie większa niż suma jej części. Naszym głównym błędem w 2020 r. było wyobrażenie sobie, że możemy po prostu wrócić do „normalności”, podczas gdy w rzeczywistości naszą jedyną nadzieją jest zmiana świata.
\n\nW miarę jak Trump i Musk wypruwaja flaki z kolejnych każdy aspektów państwa, poza tymi dotyczącymi spekulacji i represji, stawka tego momentu staje się coraz bardziej widoczna. Nie ma już kompromisu. Jeśli zależy ci na zdrowiu publicznym, musisz zostać rewolucjonistą. Jeśli zależy ci na badaniach medycznych, musisz zostać rewolucjonistą. Jeśli zależy ci na zmianach klimatycznych, warunkach pracy, dobrobycie dzieci w strefach wojny, nie ma innego wyjścia — musisz zostać rewolucjonistą.
\n\nW nadchodzących ruchach musimy zrobić miejsce dla urzędników państwowych zwolnionych przez Elona Muska, dla naukowców i nauczycieli akademickich, których finansowanie wyschło, dla tych, którzy kiedyś szukali zmian społecznych poprzez politykę wyborczą. Powinni oni wykorzystać wszystkie swoje umiejętności w nowych kontekstach, eksperymentując z nowymi formami oporu i rozpowszechniając wszelkie skuteczne strategie na szeroką skalę. Ale nie powinniśmy po prostu próbować odbudować zepsutego systemu, który doprowadził nas do tej tragicznej sytuacji. Musimy wspólnie zbudować nową wizję wraz ze środkami do jej urzeczywistnienia.
\n\nAnarchiści proponują budowanie naszej zbiorowej zdolności do działania w sposób horyzontalny i zdecentralizowany, zamiast powierzać naszą sprawczość przywódcom. Staramy się stworzyć sieć nakładających się na siebie dobrowolnych stowarzyszeń, które mogą zaspokoić materialne i duchowe potrzeby ludzi. Zamiast gromadzić zasoby dla siebie w sposób, w jaki robią to miliarderzy, dążymy do zniesienia wszystkich mechanizmów narzucających sztuczny niedobór, aby stworzyć dobra wspólne, które przyniosą korzyści wszystkim. Staramy się generować obfitość, a nie zysk.
\n\nBycie anarchistą oznacza uznanie, że nasza wolność i dobrobyt są nierozerwalnie związane z wolnością i dobrobytem miliardów takich jak my. Oznacza to odrzucenie wszystkich starych wymówek, by pozostać posłusznym tym, którzy dążą jedynie do wzbogacenia się kosztem innych. Oznacza to stanie się zaciekle lojalnym wobec tego, co najlepsze w nas samych i w nas nawzajem, wobec naszej zdolności do współczucia, współpracy i odwagi. Przez dwa stulecia anarchiści opierali się monarchiom i trwali przy dyktaturach. Teraz, gdy liberalna demokracja i neoliberalny kapitalizm kończą się nową formą tyranii, nowe pokolenie musi czerpać z tego długiego dziedzictwa walki.
\n\nNie ma powrotu do tego, co było; do przyszłości, której kiedyś oczekiwaliśmy. Stary świat płonie wokół nas. Zostań anarchistą lub na zawsze zachowaj spokój.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/02/21/2.jpg\")
\nW obliczu nasilających się represji i przemocy ze strony państwa zrozumiałe jest dążenie do bezpieczeństwa poprzez unikanie konfrontacji. Nie zawsze jest to jednak najskuteczniejsza strategia.
\n\n\n\n\n„Choć jest to sprzeczne z intuicją, w niejasnej sytuacji często najlepszym, jeśli nie najbezpieczniejszym, miejscem jest pierwsza linia frontu, gdzie można uzyskać jasny obraz tego, co dzieje się wokół”.
\n\n„What I Do for a Living” („Czym się zajmuję”), relacja z demonstracji przeciwko szczytowi Unii Europejskiej w Salonikach w 2003 r., opublikowana w Rolling Thunder #1.
\n
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/8.jpg\")
\nDziadek mojego przyjaciela dorastał w Niemczech w latach 20. XX wieku. Będąc Żydem, zaangażował się w działalność radykalnych organizacji i czasami brał udział w fizycznych starciach z nazistami. W wspomnieniach, które spisał dla rodziny kilkadziesiąt lat później, opisuje sytuację, w której naziści przejęli władzę:
\n\n\n\n\n„W styczniu 1933 roku Hitler został kanclerzem. Myślałem, że teraz rozpocznie się rewolucja, ale w rzeczywistości nic się nie wydarzyło. Komuniści dołączyli — często masowo — do nazistów, a socjaldemokraci wytrwali nieco dłużej, ale ostatecznie rozwiązali swoje organizacje”.
\n
W maju 1933 roku, gdy miał dwadzieścia lat, dowiedział się, że zostanie postawiony przed sądem za złamanie nosa naziście podczas bójki ulicznej. Nie chcąc stawić czoła procesowi w sądownictwie kontrolowanym przez nazistów, natychmiast zdobył paszport i tej samej nocy o godz. 20:00 wsiadł do pociągu do Holandii.
\n\nKilka lat później reszta jego rodziny zginęła w obozie koncentracyjnym w Auschwitz.
\n\nTa historia zwięźle ilustruje zaskakująco powszechne zjawisko. Gdyby dziadek mojego przyjaciela nie brał udziału w otwartych konfrontacjach z nazistami od samego początku, gdyby trzymał głowę nisko i unikał kłopotów, prawdopodobnie pozostałby w Berlinie i spotkałby go ten sam los, co jego krewnych. Przejmując inicjatywę, naraził się na niebezpieczeństwo, ale paradoksalnie w dłuższej perspektywie okazało się to lepszym rozwiązaniem niż zachowanie ostrożności.
\n\nPodobnie uczestnicy partyzanckiej konspiracji żydowskiego ruchu oporu byli jednymi z nielicznych, którzy przeżyli zagładę getta warszawskiego dokonaną przez nazistów. Organizując się, aby stawić czoła nazistowskiemu zagrożeniu, rozwinęli silną więź ze swoją sprawczością, która bardzo im pomogła, gdy jedyną drogą ucieczki było zorganizowanie brawurowej ucieczki z oblężonego i płonącego getta przez system kanałów ściekowych.
\n\nDla członków grup, które są celem ataków, pierwszym odruchem jest często wycofanie się, ukrycie się. Jednak jeśli chodzi o przetrwanie zarówno indywidualne, jak i zbiorowe, rozsądniej jest działać asertywnie na początku, kiedy jeszcze można wpłynąć na bieg wydarzeń. Nawet jeśli to się źle skończy, lepiej jest doprowadzić konflikt do punktu kulminacyjnego, zanim przeciwnik stanie się silniejszy. Strategia ta ma przynajmniej tę zaletę, że nie pozwala uśpić czujności w obliczu rosnącego zagrożenia.
\n\nNie zawsze się to udaje, ale czasami bezpieczniej jest być na pierwszej linii frontu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/9.jpg\")
„Nie ma powodu, aby spać zwiniętym w kłębek. Nie jest to wygodne, nie jest dobre dla zdrowia i nie chroni przed niebezpieczeństwem. Jeśli obawiasz się ataku, powinieneś czuwać lub spać czujnie, z rozłożonymi kończynami, gotowy do działania”. Grafika autorstwa Jenny Holzer.
\nByło południe 20 kwietnia 2001 roku. Wraz z moimi towarzyszami zebraliśmy się wraz z setkami innych anarchistów i antykapitalistów na Uniwersytecie Laval w Quebecu, aby pomaszerować na transkontynentalny szczyt mający na celu ustanowienie „Panamerykańskiej Strefy Wolnego Handlu”. W centrum miasta, za kilometrami ogrodzenia ochronnego i tysiącami policjantów, George W. Bush i inni szefowie państw knuli spisek, aby zignorować prawo pracy i przepisy dotyczące ochrony środowiska, aby wzbogacić swoich patronów naszym kosztem.
\n\nŚwieciło słońce. Coraz więcej osób przybywało do punktu zbiórki. Jedna z grup przytoczyła nawet katapultę. Nigdzie nie było widać policji.
\n\nMimo to byłem zaniepokojony. Większość moich doświadczeń z przemocą pochodziła z subkultury — walki ze skinheadami, koncerty hardcore’owe. Nigdy wcześniej nie mierzyłem się z armią policji. Podczas spotkania poprzedniego wieczoru lokalny organizator powiedział nam, że nie uda nam się dotrzeć do ogrodzenia wokół szczytu — było zbyt wielu policjantów z bronią i sprzętem.
\n\nKiedy tłum zaczął wychodzić z uniwersytetu na ulicę, skonsultowałem się z bardziej doświadczonym towarzyszem. „Powinniśmy poczekać i zobaczyć, co się stanie?” — zapytałem.
\n\n„Jeśli chcemy zobaczyć, co się dzieje, musimy być z przodu” — odpowiedział rzeczowo.
\n\nPoszliśmy prosto do ogrodzenia otaczającego szczyt i zburzyliśmy je. Policja nie mogła nas powstrzymać. „Panamerykańska Strefa Wolnego Handlu” nigdy nie została ratyfikowana.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/1.jpg\")
Anarchiści maszerujący podczas tak zwanego „Szczytu Ameryk” w Quebecu, kwiecień 2001 r.
\nRada mojego przyjaciela przydała mi się cztery lata później, w dniu, w którym George W. Bush rozpoczął swoją drugą kadencję. Tej nocy, po dziennym marszu przeciwko ceremonii inauguracyjnej, przez dzielnicę Adams Morgan przetoczyła się druga fala protestujących, którzy demolowali banki i siedziby korporacji oraz atakowali posterunek policji. Niektórzy uczestnicy rozwiesili na fasadzie budynku ogromny transparent z napisem „Od Waszyngtonu do Iraku — okupacja rodzi opór”. Chcieliśmy zmusić reżim Busha do zakończenia okupacji Iraku, która spowodowała niezliczone ofiary wśród ludności cywilnej, a później przyczyniła się do katastrofalnego rozwoju Państwa Islamskiego.
\n\nGdy marsz się rozproszył, wraz z kolegą znaleźliśmy się wśród grupy ludzi idących alejką. Przed nami pojawiła się policja.\nMogliśmy zawrócić i pobiec w drugą stronę. Ale wtedy znaleźlibyśmy się z tyłu tłumu i nie widzielibyśmy, dokąd biegniemy. „Biegnij, biegnij do przodu” — powiedziałem do kolegi. Już biegliśmy.
\n\nPrzebiegliśmy obok policjantów, którzy właśnie zamykali linię na wejściu do zaułku. „Nie wypuszczajcie nikogo więcej” — usłyszałem, jak jeden z nich krzyczał do drugiego.
\n\nByliśmy ostatnimi, którzy uciekli. Policja zablokowała zaułek również od drugiej strony. Zmusili ludzi za nami do klękania w śniegu przez wiele godzin. Wiele lat później zatrzymani uzyskali odszkodowanie od miasta, ale lepiej było uciec.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/2.jpg\")
Washington, DC, 20 stycznia, 2005.
\n25 sierpnia, w Denver, podczas demonstracji przeciwko Narodowej Konwencji Partii Demokratycznej, kilkaset osób zebrało się na zapowiedzianym, ale nigdy nie zorganizowanym marszu. Nadal protestowaliśmy przeciwko trwającej okupacji Iraku i kapitalizmowi w ogóle.
\n\nWokół parku i na okolicznych ulicach stały grupy po kilkunastu uzbrojonych policjantów, przewyższając liczebnie młodych ludzi siedzących z czarnymi bluzami na kolanach. Pojazd miał dostarczyć transparenty, ale dotarła do nas plotka, że policja zatrzymała kierowcę. Jednak kiedy wydawało się już pewne, że nic się nie wydarzy, kilku młodych ludzi naciągnęło kaptury i zaczęło skandować.
\n\nKim są ci ludzie? — pamiętam, że się zastanawiałem. Co oni sobie myślą, zakrywając twarze i łącząc ręce w kręgu setek policjantów w pełnym rynsztunku i tajniaków tuż obok? Co chcą osiągnąć?
\n\nNiemniej jednak inni ludzie, którzy zebrali się na marsz, dołączyli do nich i zaczęli wychodzić z parku. Dotarli tylko do drogi, gdzie najbliższy oddział policji utworzył linię blokującą im drogę i obrzucił ich gazem pieprzowym. Nie doszło jeszcze do żadnych protestów, nie słyszałem żadnego rozkazu rozproszenia, a policja już używała broni chemicznej.
\n\nWraz z towarzyszem obserwowaliśmy to wszystko z przerażeniem. Było nas jeszcze około dwustu, ale policja zbliżała się ze wszystkich stron, a tłum był zdezorientowany i nieskoordynowany. To była recepta na katastrofę.
\n\nByliśmy z tyłu tłumu. Ale tył może stać się frontem — to tylko kwestia inicjatywy. Mój towarzysz zaczął głośno odliczanie. Inni instynktownie dołączyli do niego. Wspólne odliczanie skoncentrowało naszą uwagę, nasze oczekiwania, nasze poczucie, że jesteśmy zbiorową siłą zdolną do wspólnego działania. I wtedy trzydziestu z nas ruszyło sprintem przez trawnik, uciekając od linii policji.
\n\nWidząc to, reszta tłumu ruszyła za nami. W ciągu kilku sekund setki ludzi biegły przez park do skrzyżowania po drugiej stronie trawnika, gdzie policja jeszcze się nie zebrała.
\n\nW powietrzu czuć było elektryzującą energię, kontrastującą z wcześniejszym przygnębieniem i niepewnością. Przebiegliśmy przez skrzyżowanie, na które kilku przedsiębiorczych młodych ludzi wyciągnęło znak miejski z napisem „Droga zamknięta” — i nagle zbliżaliśmy się do dzielnicy biznesowej.
\n\nTa sama zasada sprawdziła się później tego wieczoru, kiedy zobaczyliśmy linię policji prewencyjnej rozstawiającą się na skrzyżowaniu przecznicę przed nami. Nie zatrzymując się, aby się naradzić, wraz z towarzyszem rzuciliśmy się w ich kierunku. Dotarliśmy do linii policji i zanim zdołali zablokować nam drogę, przeskoczyliśmy między nimi. Mieli rozkaz utworzyć barierę, a nie nas ścigać. Byliśmy bezpieczni.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/3.jpg\")
Denver, 25 sierpnia 2008.
\nRankiem 20 stycznia 2017 r. wraz z innym towarzyszem dołączyliśmy do marszu w centrum Waszyngtonu, sprzeciwiającego się inauguracji Donalda Trumpa. W ciągu dziesięcioleci, które minęły od drugiej inauguracji Busha, policja w całym kraju uległa militaryzacji, otrzymując coraz większe budżety, mimo że politycy twierdzili, że nie ma pieniędzy na nic innego. Tym razem ulice były zatłoczone przez 28 000 funkcjonariuszy organów ścigania.
\n\nGdy tylko marsz ruszył, doszło do otwartej konfrontacji z policją. Wycie syren policyjnych, ogłuszające wybuchy granatów hukowych z bliskiej odległości, gryzący zapach gazu pieprzowego, ryk policyjnych motocykli, adrenalina — sytuacja była przerażająca, ale demonstranci wokół nas nie ustępowali policji. Celem było stworzenie wzorca oporu w pierwszym dniu administracji Trumpa i wysłanie wszystkim wiadomości, że nikt nie powinien biernie akceptować nasilenia tyranii.
\n\nIm dłużej byliśmy na ulicach, tym sytuacja stawała się bardziej niebezpieczna. Kiedy ponownie minęliśmy Franklin Square, zawracając po własnych śladach, było jasne, że to tylko kwestia czasu, zanim zostaniemy otoczeni.
\n\nW centrum Waszyngtonu, między skrzyżowaniami, ulice przypominają długie odcinki kanionu między ścianami budynków. Wiedziałem, że policja chce nas otoczyć i zamknąć w pułapce. Za każdym razem, gdy przejeżdżaliśmy przez skrzyżowanie, spoglądałem na skrzyżowania oddalone o jedną przecznicę w obie strony, aby sprawdzić, czy policja śledzi nas na równoległych ulicach, przygotowując się do odcięcia nam drogi ucieczki. Za każdym razem, gdy wyjeżdżaliśmy z skrzyżowania na kolejny odcinek kanionu, obserwowałem skrzyżowania przed nami i za nami, szukając policji. Kiedy poruszaliśmy się między skrzyżowaniami, byliśmy bezbronni.
\n\nGdy zbliżaliśmy się do 13. ulicy, policja na motocyklach wyprzedziła nas po lewej stronie chodnika, próbując nas dogonić i zablokować skrzyżowanie przed nami. Byliśmy jeszcze setki metrów od niego. Nakłoniłem towarzysza, żeby biegł ze mną, i wyprzedziliśmy czoło marszu, mijając policjantów na rowerach i motocyklach, którzy zaczęli taranować ludzi tuż za nami. Kiedy policjanci zobaczyli, że kilku z nas jest już za nimi, zrezygnowali z tworzenia linii i ponownie skupili się na wyprzedzaniu nas. Policja nie znosi być oskrzydlona — nie może ryzykować, że zostanie otoczona.
\n\nStarcie na skrzyżowaniu pokazało, że marsz nie kontrolował już terenu wokół siebie. Nadszedł czas, aby się wycofać. Tuż przed następnym skrzyżowaniem wbiegliśmy w alejkę po prawej stronie. Sto innych osób zrobiło to samo. Ci, którzy kontynuowali bieg, zostali zablokowani przez linię policji na następnym skrzyżowaniu i odwrócili się, aby odkryć, że znacznie silniejsza linia policji blokuje im drogę z tyłu.
\n\nPrzez dwie długie minuty tłum zatrzymał się w zamieszaniu i konsternacji. Niektórzy ludzie z tyłu marszu zdjęli już swój sprzęt i mieli nadzieję, że jako cywile uda im się wydostać z tego obszaru, nie zdając sobie sprawy, że są już otoczeni ze wszystkich stron.
\n\nUczestnicy z przodu marszu nie zdejmowali sprzętu i trzymali się za ręce. Ktoś krzyknął: „Zaczynamy odliczanie!”. Szybko odliczyli od dziesięciu do jednego i ruszyli prosto na linię policji przed nimi. Osoba na czele szarży trzymała otwartą parasolkę, podczas gdy wszyscy biegli na oślep do przodu. Parasolka jakoś chroniła ich przed strumieniem gazu pieprzowego.
\n\nPięćdziesiąt osób przedarło się przez linię policji i uciekło. Ci, którzy zostali, czekając, czy szarża się powiedzie, zanim do niej dołączą, zostali uwięzieni w kotle.
\n\nKtoś później opublikował w mediach społecznościowych humorystyczny komentarz, że cheat-kod do gry J20 Protest Simulator polegał na tym, żeby zawsze biec na policjantów z młotkiem. Ale coś w tym było. Później, oglądając nagrania policyjne udostępnione oskarżonym w kolejnym procesie sądowym, zobaczyliśmy, że nawet po zacieśnieniu linii przez policję i Gwardię Narodową, jedna przedsiębiorcza osoba uciekła, po prostu biegnąc jak najszybciej prosto na nich i schylając się między dwoma z nich.
\n\nWszyscy zatrzymani zostali oskarżeni o popełnienie ośmiu przestępstw — grożących do osiemdziesięciu lat więzienia — za udział w masowym aresztowaniu w pobliżu burzliwej demonstracji. Kilka osób zgodziło się na ugodę, ale wszyscy pozostali trzymali się razem, opracowując wspólny plan obrony i stawiając czoła systemowi prawnemu. Ostatecznie, po dwóch procesach, w których wszyscy oskarżeni zostali uniewinnieni, wszystkie zarzuty zostały wycofane. Po latach wszyscy otrzymali od państwa odszkodowania w ramach ugody sądowej.
\n\nBrzmi to jak metafora, ale mam na myśli zarówno sens dosłowny, jak i przenośny. Niezależnie od tego, czy chodzi o marsz, czy proces sądowy, czasami bezpieczniej jest znaleźć się na pierwszej linii frontu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/6.jpg\")
Waszyngton, DC, 20 stycznia 2017.
\nKilka lat później byłem w Atlancie, gdzie odbywała się mobilizacja Block Cop City. Protestujący próbowali powstrzymać budowę wartej wiele milionów dolarów placówki szkoleniowej, która miała służyć dalszej militaryzacji policji. W odwecie policja zamordowała jedną osobę i aresztowała losowo dużą liczbę osób, oskarżając je o terroryzm i stawiając 61 z nich fałszywe zarzuty wymuszenia.
\n\nPrzed właściwą akcją odbyły się dwudniowe obrady w lokalnym centrum społeczności kwakrów. Wszyscy byli podenerwowani. Celem było wkroczenie do lasu i zajęcie placu budowy. Czy wszyscy zostaniemy aresztowani? Czy my również zostaniemy oskarżeni o terroryzm i wymuszenia? Dyskusje krążyły w kółko, ponieważ ludzie bezskutecznie próbowali przewidzieć, co się stanie, i ocenić swoją gotowość do podjęcia ryzyka.
\n\nZdecydowano, że w marszu będą trzy samodzielnie zorganizowane bloki: z przodu, w środku i z tyłu. Oficjalnie podział ten nie wynikał z przewidywanego ryzyka, ponieważ organizatorzy nie mogli obiecać, jak zachowa się policja. Jednak nikt nie był w stanie zdecydować, do którego bloku dołączyć, nie zastanawiając się nad szerszymi kwestiami. Jak bardzo boję się przemocy policji i wymiaru sprawiedliwości? Co jestem gotów poświęcić dla tego ruchu?\nTylko nieliczni odważni, którzy pogodzili się ze swoimi lękami i zobowiązali się stanąć na czele marszu, wydawali się spokojni. Nawet w „środkowym” bloku toczyły się burzliwe dyskusje i targi. „Będę w środku, ale nie na czele środka…”.
\n\nTej nocy wyjaśniłem rodzinie, co mają zrobić, jeśli nie wrócę do domu z demonstracji. Obie moje partnerki, niezależnie od siebie, zapytały mnie, czy udział w tej konkretnej demonstracji jest dla mnie naprawdę tak ważny. Czy nie mogę po prostu zostawić tego młodszym aktywistom?
\n\nZ przodu jest bezpieczniej. Pamiętałam to powiedzenie z wcześniejszych mobilizacji, ale po zastanowieniu nie byłam tego taka pewna. Jak to może być bezpieczniej, rzucać się prosto na linie policyjne? Hasło to było kwintesencją wniosków wyciągniętych z mojego własnego doświadczenia, ale stając w obliczu kolejnej niebezpiecznej sytuacji, miałam wątpliwości.
\n\nRankiem w dniu mobilizacji zebraliśmy się w parku. Pomimo kilku uroczystych akcentów atmosfera była ponura: kilkaset osób ryzykowało obrażenia, aresztowanie i więzienie dla honoru walczącego ruchu. Wiele osób w ostatniej chwili zdecydowało się zostać w domu. Wyszliśmy z parku w kolumnie, każdy pilnie trzymając się swojej pozycji w spektrum tolerancji ryzyka. Dopóki maszerowaliśmy wąskim chodnikiem, miało to sens, ale straciło sens, gdy wyszliśmy na główną drogę i ruszyliśmy w kierunku placu budowy. Powinniśmy byli rozproszyć się, aby stworzyć szeroki front, gdy zbliżaliśmy się do linii policji i pojazdów opancerzonych blokujących drogę, ale nie, tłum rozciągnął się w niemal pojedynczą linię, jak owce ustawione w kolejce na rzeź.
\n\nNiemniej jednak ci z przodu przyspieszyli, tworząc klin w kształcie litery V ze wzmocnionymi transparentami i kierując parasole do przodu, aby zasłonić policjantom widok, gdy szarżowali bezpośrednio na tarcze linii bojowej. Reszta z nas ciągnęła się za nimi, trzymając pozycje, które zobowiązaliśmy się utrzymać — ani mniej, ani więcej.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/7.jpg\")
Ludzie zbierający się, aby rozpocząć marsz Block Cop City, 13 listopada 2023 r.
\nLudzie z wzmocnionymi transparentami odepchnęli pierwszą linię policji, aż została wzmocniona przez drugą linię. Nawet wtedy nie ustąpili; nadal naciskali na policję. Policjanci uderzali pałkami, ale nadal tracili pozycje. Blok na czele marszu trzymał się razem, chroniąc się nawzajem i działając w sposób przemyślany. Być może byli przerażeni, ale to nie strach decydował o ich działaniach.
\n\nPatrząc na nich z tyłu, byłem przerażony. Byłem wdzięczny, że nie znalazłem się z przodu, gdzie trzeba było podejmować decyzje. Pałki policyjne są przerażające, więzienie jest przerażające, zarzuty popełnienia przestępstwa są przerażające, ale naprawdę przerażająca jest odpowiedzialność. Ludzie są gotowi zaakceptować wiele negatywnych konsekwencji w swoim życiu, aby uniknąć odpowiedzialności. Niestety jest to niemożliwe: bez względu na to, jak bardzo się staramy, nie da się uniknąć faktu, że dopóki jesteśmy w stanie podejmować decyzje i działać, jesteśmy odpowiedzialni za siebie. Dotyczy to zarówno osób znajdujących się z przodu, jak i z tyłu, a nawet tych, które w ogóle się nie pojawiły.
\n\nObserwowałem, jak ludzie z pierwszej linii przed nami odepchnęli obie linie policji, aż dotarli do trzeciej linii złożonej z futurystycznych szturmowców. Pod ich wojskowym wyposażeniem nie było widać żadnych oznak człowieczeństwa; nie widać było nawet ich oczu. Całkowicie wycofali się ze społeczności ludzkiej.
\n\nStormtrooperzy wyciągnęli pojemniki z gazem łzawiącym. Z niedowierzaniem patrzyłem, jak rzucali pojemniki jeden po drugim nad głowami osób z przodu, w środek marszu — w środek tych z nas, którzy mieli nadzieję, że inni podejmą ryzyko w naszym imieniu, którzy zamierzali po prostu być dodatkiem do działań innych. Może jednak z przodu byłoby bezpieczniej?
\n\nWtedy wszystko zniknęło w trującej białej mgle.
\n\nChwiejnym krokiem cofnęliśmy się w zamieszaniu, dusząc się i kaszląc. Ale szturmowcy użyli gazu również wobec pozostałych policjantów, którzy nie mieli masek przeciwgazowych. Oni również wycofali się. Wbrew wszelkim przewidywaniom bitwa zakończyła się remisem.\nOstatecznie jedyną osobą aresztowaną tego dnia był ktoś, kto zdecydował się pełnić rolę pomocniczą z dala od miejsca akcji. Został zatrzymany w pojeździe w pobliżu parku, z którego wyruszyliśmy. Nikomu nie postawiono zarzutów terroryzmu ani wymuszeń.
\n\nW całym naszym niepokoju zapomnieliśmy o największym ryzyku: że możemy nic nie zrobić, że damy się zastraszyć i opuścimy ulice. Przy tak wielu osobach już oskarżonych o dziwaczne zarzuty, marsz na plac budowy był ryzykownym przedsięwzięciem — ale pozwolenie państwu na stłumienie ruchu stworzyłoby precedens, który zagroziłby innym ruchom, zachęcając władze do stosowania tych samych taktyk w innych miejscach przeciwko wielu innym osobom takim jak my.
\n\nCzasami ryzyko można poznać tylko podejmując je. Tym razem mieliśmy szczęście. Ale w pewnym sensie zdaliśmy też egzamin.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/5.jpg\")
Anarchiści podczas demonstracji z okazji Święta Pracy w Bandungu, 2019 r. Zdjęcie: Frans Ari Prasetyo.
\nZ przodu nie jest tak naprawdę bezpieczniej. Bezpieczniej jest zostać w domu — przynajmniej dopóki nie pojawią się długoterminowe konsekwencje opuszczenia ulic. Wtedy nigdzie nie jest bezpiecznie i okazuje się, że lepiej byłoby wcześniej podjąć mniejsze ryzyko.
\n\nAntyfaszyści, którzy w sierpniu 2017 roku udali się do Charlottesville, aby stawić czoła wiecowi „Unite the Right”, narażali się na niebezpieczeństwo. Jeden z nich zginął, kilku zostało ciężko rannych. Ale gdyby zostali w domu, gdyby pozwolili faszystom przejąć kontrolę nad ulicami, cały świat stałby się bardziej niebezpieczny. Prawdopodobieństwo, że będziemy zmuszeni stoczyć tę samą walkę od nowa, nie umniejsza faktu, że dzięki nim zyskaliśmy osiem cennych lat względnego bezpieczeństwa.
\n\nNawet gdy wszystko wydaje się beznadziejnie stracone, zazwyczaj lepiej jest działać odważnie, wysyłając sygnał nadziei kolejnym pokoleniom, tak jak zrobili to Komunardzi i buntownicy z Kronsztadu. W ten sposób przynajmniej zachowujesz możliwość, że inni będą zainspirowani do dalszych prób budowania świata, którego pragniesz, tak aby pewnego dnia Twoje marzenie mogło się spełnić — może bez Ciebie, ale przynajmniej częściowo dzięki Twoim wysiłkom.
\n\nAle nie w takiej sytuacji się obecnie znajdujemy. Mamy potężnych przeciwników, ale większość ludzi, w tym wielu ich zwolenników, ma dobre powody, by sprzeciwiać się im razem z nami. Jeśli zjednoczymy ludzi, jeśli pokażemy skuteczne sposoby walki, narażając się na ryzyko w imię większej sprawy, w końcu dołączy do nas znacznie więcej osób. Nie ma powodu, by pośpiesznie gloryfikować męczeństwo lub godzić się na porażkę, skoro przyszłość nie jest jeszcze zapisana.
\n\nOczywiście nie każdy może cały czas stać na pierwszej linii frontu. Może to być wyczerpujące. Ale front nie jest miejscem w przestrzeni. Właściwie rozumiany, nie wymaga on koniecznie szczególnych zdolności fizycznych ani umiejętności. Jest to sposób angażowania się w wydarzenia, skupiania się na naszej sprawczości, podejmowania inicjatywy wszędzie tam, gdzie to możliwe, zamiast tylko reagowania na inicjatywy naszych przeciwników. Każdy może otworzyć nowy front walki, identyfikując słaby punkt panującego porządku i przechodząc do ofensywy. Im więcej frontów, tym bezpieczniej dla nas wszystkich.
\n\nW obliczu drugiej kadencji Donalda Trumpa wielu anarchistów i antyfaszystów nie wie, od czego zacząć. Podczas poprzedniej kadencji Trumpa walczyliśmy zaciekle z przeciwnikiem, który był znacznie silniejszy od nas, i eygraliśmy wygraliśmy — tylko po to, by zwycięstwo zostało nam wyrwane z rąk przez tchórzliwych demokratów, którzy chętnie przejęli pałeczkę po republikanach, rozczarowując tak wiele osób, że Trump mógł powrócić do władzy. Nie jest to jednak powód, aby się poddawać — pokazuje to tylko, że przez cały czas mieliśmy rację co do natury władzy i jesteśmy winni światu pokazanie prawdziwej alternatywy.
\n\nW krajach rządzonych przez faszyzm lub inne formy despotyzmu większość ludzi niekoniecznie popiera władzę; po prostu stali się zniechęceni, przyzwyczaili się do bierności. Anarchiści, znacznie bardziej niż liberałowie, są przyzwyczajeni do bycia w mniejszości i gorszego uzbrojenia, do walki w obliczu ogromnych przeciwności. Podczas gdy demokraci szukają wymówek dla faszystów, a nawet popierają ich program, my powinniśmy pokazać, że możliwe jest podjęcie ambitnych, opartych na zasadach działań, aby stawić opór.
\n\nJeśli czujesz rozpacz, jeśli czujesz się pokonany, jeśli łapiesz się na tym, że oddzielasz się od rzeczywistości lub skupiasz się na tym, co robią nasi ciemiężcy, zamiast na tym, co sam możesz zrobić — to jest terytorium, które wróg zdobył w tobie.
\n\nNie dawaj im nic bez walki. Skup się na swojej sprawczości. Każdą godzinę, każdego dnia, niezależnie od tego, gdzie się znajdujesz, zawsze jest coś, co możesz zrobić. Dbaj o siebie i o tych wokół ciebie. Wypatruj okazji i wykorzystuj je. Toczymy walkę, ale jest to walka, którą możemy wygrać. Z przodu jest bezpieczniej.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2025/01/28/4.jpg\")
Szarża z parasolem 20 stycznia 2017 r.
\nObalenie reżimu Baszara al-Assada w Syrii było spóźnione o wiele lat. Jednak tragedie w Syrii jeszcze się nie skończyły. Izrael zbombardował setki miejsc w całym kraju i przejął znaczną ilość ziemi na południowym zachodzie, podczas gdy tureckie siły proxy grożą atakiem na północno-wschodnią Syrię w celu przeprowadzenia czystek etnicznych. Podobnie jak w 2019 r., kiedy Donald Trump dał tureckiemu prezydentowi Recepowi Tayyipowi Erdoğanowi zielone światło do inwazji na ten kraj, wzywamy ludzi na całym świecie do zaangażowania się w działania solidarnościowe, aby zniechęcić światowe mocarstwa do pozwolenia na to.
\n\nAby uczłowieczyć przynajmniej jedną z niezliczonych osób, których życie wisi na włosku, przedstawiamy refleksje rosyjskiego anarchisty-wolontariusza w północno-wschodniej Syrii, który od wielu lat uczestniczy w rewolucyjnym eksperymencie w Rożawie. Opisuje on, jak rosyjscy najemnicy opuszczają kraj, w którym wyrządzili tak wiele krzywd, mając nadzieję, że pewnego dnia zobaczy, jak ci sami żołnierze składają broń w jego ojczyźnie, tak jak najemnicy Assada.
\n\nAby uzyskać więcej informacji na temat sytuacji w północnej Syrii od anarchistycznych internacjonalistów na miejscu, można śledzić ten rosyjskojęzyczny kanał telegramu lub odwiedzić stronę internetową Tekoşîna Anarşîst.
\n\nPiszę te słowa siedząc na zimnej i zakurzonej podłodze, opierając się o ścianę. Naprawdę chce mi się spać. W ciągu ostatnich dwóch tygodni straciłem poczucie czasu – nieczęsto miałem okazję być na powierzchni. Spanie na cienkim materacu w pokoju wspólnym nie jest rutyną, do której przywykłem. Często zasypiamy o różnych porach. Sen jest przerywany przez ludzi chodzących od pokoju do pokoju, informacje przekazywane przez telefon i radio, alarmy podnoszone z powodu możliwych ataków SNA1 na naszą pozycję. Zastygam pod otwartym niebem, wytężając słuch ponad bicie własnego serca – czy słyszę tureckie drony na niebie? Czy są salwy artyleryjskie, czy lecą pociski?
\n\nI tak siedzę tutaj, ściskając mój karabin maszynowy i owijając twarz szalikiem. Długie godziny oczekiwania ciągną się w nieskończoność.
\n\nOczywiście dużo myślę o sytuacji, która tak szybko rozwinęła się w Syrii. Nie mogę oprzeć się wrażeniu, że stoimy na krawędzi wielkiej wojny. Jednak tutaj widok spokojnych wiosek okupowanych przez protureckich bojowników po drugiej stronie linii frontu może być mylący. Wszystko wygląda spokojnie, pola między nami są puste, nic się nie porusza.
\n\nW rzeczywistości jest to wynik kilku lat wojny. Równowaga środków ostrożności, która rozwinęła się w tym czasie: pułapki, miny, kamery monitorujące i patrole po obu stronach – wszystko to zawęża możliwości działań ofensywnych. Zdając sobie z tego sprawę, czuję niewidzialne napięcie, które rozciąga się aż po horyzont w kierunku wroga.
\n\nTa sytuacja jest okresowo wstrząsana przez nadlatujące pociski artyleryjskie i ostrzał. Ludzie na innych pozycjach wokół nas są w podobnej sytuacji. Za nami jest miasto, a protureccy bojownicy mogą próbować przedrzeć się przez nas prosto do niego. Wszyscy na naszych pozycjach są gotowi do obrony przed każdym atakiem.
\n\nW przeciwieństwie do codziennej rzeczywistości na naszej części frontu, możemy oglądać wiadomości. Wydarzenia rozwijają się w zawrotnym tempie. Reżim Assada upadł, Manbidż jest atakowany przez SNA, Deir ez-Zor jest w rękach SDF,2 aby zapobiec zdobyciu miasta przez Państwo Islamskie – a teraz Shehba została poddana, Deir ez-Zor został przekazany HTS,3 w Manbidżu toczą się zaciekłe walki i następuje odwrót. Prawie milion ludzi zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów z powodu nowych działań wojennych. Izrael bombarduje infrastrukturę wojskową w całej Syrii. Wiele sprzecznych i błędnych informacji krąży na różnych kanałach. Oczywiste jest, że prowadzona jest wojna informacyjna i psychologiczna. Ma to na celu wpłynięcie na postrzeganie sytuacji przez ludzi, kształtowanie dyskusji i ogólnego nastroju, a także relacji dostarczanych przez inne media, nie wspominając o wpływie na samych uczestników wydarzeń.
\n\nWiadomość o przyjęciu zielono-biało-czarnego trójkoloru z trzema czerwonymi gwiazdami jako flagi nowej, post-Assadowskiej Syrii wywołała wśród nas szczególne dyskusje. Demokratyczna Autonomiczna Administracja Północno-Wschodniej Syrii uważa się za część tej Syrii. Biorąc pod uwagę historię tej flagi, która stała się symbolem rewolucji w kraju i sztandarem powstania przeciwko Assadowi w 2011 roku, ruch ten nie jest zaskakujący.
\n\nIstnieją również sprzeczności. Ten symbol do obiegu wprowadziło HTS. Ale nie należy on do nich. Teraz pojawiła się okazja, aby projekt demokratycznego konfederalizmu stał się możliwą opcją dla całej Syrii i nie tylko. Pod względem politycznym i pod wieloma innymi względami Rożawa jest silniejsza i bogatsza niż HTS. Ten ostatni dopiero co odniósł sukces, podczas gdy w Rożawie mamy doświadczenie i dobrze rozwiniętą ideę. SDF wolałoby również polityczne rozwiązanie sytuacji w Syrii. Głównodowodzący SDF Mazloum Abdi powiedział, że nikt nie chce tutaj wojny, z wyjątkiem pro-tureckich proxies.
\n\nOglądając to wszystko, przez głowę przelatują mi szybkie i być może naiwne myśli. Nagrania z miast wyzwolonych od reżimu pokazują ludzi świętujących upadek reżimu. Zauważyłem, że prawie nie widać wśród nich kobiet. Wydaje się to być znaczącym kontrastem w stosunku do tego, jak wygląda wiele wieców i marszów w Rożawie.
\n\nPrzeszła mi też przez głowę myśl, że być może uda się zobaczyć wcześniej niedostępne miejsca w Syrii. Po wielu latach dyktatury podróż z Rożawy do Damaszku, na przykład, bez „specjalnych tras” wydawała się niemożliwa. A co z milionami ludzi, którzy się tu urodzili i wychowali? Co z ludnością kurdyjską, której przez długi czas nie przyznawano nawet paszportów? Co z tymi, którzy urodzili się po tym, jak ich rodzice zostali zmuszeni do emigracji z Syrii? Albo z pokoleniami, które znają tylko rządy Assada i wojnę?
\n\nTe refleksje sprowadzają mnie z powrotem do sytuacji w Rosji. Widzą szeroką syryjską opozycję, miliony ludzi obserwujących z nadzieją to, co się dzieje, pakujących walizki, by wrócić do domu, trudno nie pomyśleć: jak to będzie, gdy to samo stanie się w Rosji?
\n\nReżim Assada był gwarantowany przez władzę Putina; jego upadek już całkowicie zmienił pozycję rosyjskiej armii w tym kraju. Podążając za żołnierzami reżimu Assada, którzy zdali sobie sprawę, że nie są już zagrożeni ze strony starego porządku i porzucili swój sprzęt, broń i pozycje, armia rosyjska również odchodzi. Ze szczególnym uczuciem obserwowałem, jak rosyjskie kolumny mijały mnie na jednej z pozycji. Spojrzałem w twarze żołnierzy, próbując zrozumieć, czy zdają sobie sprawę, że przez te wszystkie lata terroryzowali ludność bombardowaniami, oddali Afrin armii tureckiej, utrzymywali reżim Assada przy życiu – a teraz to wszystko się skończyło. Rosyjska pomoc wojskowa dla syryjskiej dyktatury dobiegła końca. Nie sądzę, by ci żołnierze zdawali sobie sprawę, że patrzą w oczy człowiekowi pochodzącemu z tego samego kraju co oni, ale który wybrał drugą stronę barykady.
\n\nPodobnie jak w Rosji, upadek reżimu stworzył przestrzeń, którą musi wypełnić nowy system polityczny. HTS (Hay’at Tahrir al-Sham), dawna Al-Kaida w Syrii, która robi wszystko, co w jej mocy, aby wyglądać „reprezentacyjnie”, prawdopodobnie nie będzie w stanie zorganizować nowego państwa bez szybkiego upadku lub nowego kryzysu. Chociaż obalili Assada, HTS nie jest siłą wyzwoleńczą pod względem wyznawanych wartości. Być może w Rosji również będziemy świadkami upadku reżimu dzięki siłom, które są dalekie od wartości głoszonych przez eksperyment Rożawy. Wyzwolenie kobiet, współistnienie różnych grup etnicznych i innych tożsamości, każda z własną autonomią, wspólnoty – dziś w Federacji Rosyjskiej nie są to szczególnie popularne tematy, nawet w środowisku opozycyjnym.
\n\nNiezależnie od charakteru siły, która obaliła Assada, rozbudzi ona nadzieję w sercach milionów ludzi. Otworzy to również drzwi dla nowych elit rządzących i ich interesów.
\n\nNadziei i entuzjazmu brakuje dziś w walce z reżimem Putina, ale są one niezbędne do osiągnięcia sukcesu. Czasami będziemy musieli znosić głębokie sprzeczności i rozczarowania.
\n\nPomiędzy moimi refleksjami, codziennymi sprawami i organizacją obrony, nasze codzienne życie nie jest pozbawione znajomych rzeczy. Arabski towarzysz, który przeszedł przez prawie wszystkie fronty obrony rewolucji, wsypuje cukier do imbryka pełnymi chochlami, śmiejąc się i mówiąc: „Dims” (w Kurmanji oznacza „syrop”). Kot o imieniu Myszka błąka się wśród nas, a my żartujemy, że jest częścią obrony. Towarzyszka obok mnie pilnie pisze po arabsku i pokazuje swoją pracę arabskim towarzyszom, którzy cierpliwie sprawdzają jej pisownię.
\n\nZbliża się wschód słońca. Jesteśmy gotowi, mocna słodka herbata orzeźwia, a przed nami nowy dzień. Wydarzenia toczą się bardzo szybko – co kilka godzin dzieje się coś nowego i nieoczekiwanego. Co nas dzisiaj czeka? Nie wiem. Ale myśl, że stoimy w obronie rewolucji i jej ideałów razem z ludźmi wszystkich grup etnicznych i wiekowych z całej Rożawy, że każdy z nas wnosi swój wkład, daje mi siłę i jasność. Mam nadzieję, że przetrwanie Rożawy przyniesie zwycięstwa naszemu ruchowi anarchistycznemu, który moim zdaniem może się wiele nauczyć tutaj, w Syrii.
\n\nSyrian National Army, a proxy force serving the Turkish government. ↩
\nThe Syrian Democratic Forces (SDF), the military of the Autonomous Administration of North and East Syria. ↩
\nHay’at Tahrir al-Sham, a coalition of Sunni Islamist insurgent groups from northern Syria. HTS evolved out of Jabhat al-Nusrah, which began as al-Qaeda’s branch in Syria. ↩
\nW setną rocznicę powstania w Gruzji przeciwko sowieckiej aneksji, walka o niezależność od rosyjskich rządów pozostaje główną siłą napędzającą powszechną mobilizację, która narastała w ciągu ostatnich kilku miesięcy. Jednak dzisiejszy ruch wskazuje na horyzont wykraczający poza wybór między Europą a Rosją, dwiema imperialnymi potęgami walczącymi o wpływy w regionie. Wyraża on rosnący społeczny gniew zarówno na lokalny autorytarny reżim, jak i na uchwyt, w jakim zagraniczne potęgi gospodarcze trzymają cały Kaukaz.
\n\nW przeciwieństwie do dominującego dyskursu medialnego, ta powszechna mobilizacja nie jest po prostu żądaniem integracji Gruzji z Unią Europejską. Z daleka może to przypominać rewolucję Majdanu z 2014 r. na Ukrainie, ale aby zrozumieć głęboki chaos, jaki reprezentuje ta konkretna walka, musimy przyjrzeć się jej bliżej.
\n\nTen artykuł został przygotowany przez gruzińskiego antyautorytarystę na wygnaniu w porozumieniu z lokalnymi kolektywami w Tbilisi, Kutaisi i Zugdidi. Zdjęcia dzięki uprzejmości მაუწყებელი / Mautskebeli. Sami Gruzini określają swój kraj nazwą Sakartvelo.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/17.jpg\")
\nAby zrozumieć, co dzieje się na ulicach Gruzji bez popadania w nostalgię lub powstańczy romantyzm, musimy wsłuchać się w wyraz społecznego gniewu. Ten artykuł jest skierowany do czytelników na Zachodzie, zwłaszcza w Europie Zachodniej, gdzie wiele osób jest uwięzionych w redukcyjnym kampizmie, który przedstawia ruch w Gruzji – a także inne walki w kontekście postsowieckim, takie jak na Ukrainie czy w Czeczenii – jako po prostu zgodne z interesami bloku euroatlantyckiego, pomijając geopolityczne interesy wobec rosyjskiego imperializmu i wewnętrznej polityki autorytarnej.
\n\nInni, przyglądający się z dystansu, wpadają w zdezorientowaną radość. Nagły przypływ uwagi mediów – na skalę, na którą najwyraźniej nie zasłużyliśmy nawet podczas wojny w 2008 roku – opowiada tylko część historii, skupiając się na powstańczej estetyce złotych gwiazd i europejskich flag powiewających dzielnie w obliczu armatek wodnych.
\n\nAby przyciągnąć uwagę Zachodu, potrzebna jest albo tragedia, albo spektakl. W ciągu ostatnich kilku dekad doświadczyliśmy wielu tragedii. Ale najnowsza historia terytoriów postsowieckich pozostaje ponurą plamą na tle wojen i konfliktów, nie na tyle bliską, by naprawdę przykuć uwagę konsumentów mediów, nie na tyle odległą, by wzbudzić poczucie winy.
\n\nW naszym kraju spektakularne są bardzie góry niż ulice. Tym razem jednak obrazy protestujących z fajerwerkami, sceny bezpośredniej konfrontacji z policją, twarze pokryte krwią, wywarły wpływ zarówno na korporacyjne media, jak i na powstańców.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/20.gif\")
\nFrancuska sieć informacyjna BFMTV relacjonuje zamieszki na żywo z alei Rustaveli w Tbilisi, podczas gdy gruziński premier, Irakli Kobachidze, używa dyskursu, który słyszeliśmy już z tego samego kanału podczas ruchu Żółtych Kamizelek we Francji, mówiąc o „brutalnych zamieszkach” i „atakach na siły prawa i porządku”. Europejscy politycy wyrażają szok z powodu policyjnej przemocy i potępiają nieproporcjonalne użycie aparatu represji, podczas gdy rządząca Gruzją partia „Gruzińskie Marzenie” transmituje sceny policyjnych oskarżeń i nalotów na demonstracje w Europie w ramach własnej antyzachodniej propagandy.
\n\nSkąd więc ta cała uwaga? Jakie geopolityczne i gospodarcze stawki leżą u podstaw tych wydarzeń? Widzimy siły prozachodnie i prorosyjskie, lokalny autorytarny reżim ocierający się o BRICS [transnarodowy sojusz obejmujący Brazylię, Rosję, Indie, Chiny i RPA] i euroatlantycką skrajną prawicę, neoliberalny progresywizm stosujący mordercze metody. Ale o co walczy gruzińska ludność, jakie są powody jej gniewu wobec rządu i jego coraz bardziej autorytarnej polityki?
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/15.jpg\")
\nAby uzyskać głębsze zrozumienie niż to, które można uzyskać z obrazów docierających do Europy Zachodniej, musimy umiejscowić wydarzenia w ich bezpośrednim kontekście lokalnym, a jednocześnie ująć je w ramy okresu poradzieckiego w ogóle.
\n\nChociaż protestujący wychodzą na ulice przez całą noc w ciągu ostatniego tygodnia i nabierają rozpędu w kilku miastach, są oni częścią ruchu społecznego, który rozpoczął się wiosną ubiegłego roku przeciwko ustawie o „zagranicznych agentach”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/5.jpg\")
\nW tym kontekście wybory parlamentarne zostały wyraźnie sfałszowane w celu utrzymania władzy przez partię rządzącą: Gruzińskie Marzenie, kierowanej przez oligarchę Bidzinę Iwaniszwilego.
\n\nJeszcze przed deklaracją premiera o zawieszeniu dyskusji na temat integracji Gruzji z Unią Europejską do 2028 r., ludzie organizowali demonstracje, aby zakwestionować wyniki wyborów i wezwać do nowych wyborów. Policja brutalnie rozpędzała te demonstracje, brutalnie atakując i aresztując ludzi; demonstranci musieli stawić czoła nieumundurowanym napastnikom, a także więzieniu i innym formom represji prawnych. Jednak strajki, rezygnacje z pracy w państwowej biurokracji i mobilizacje uczniów w regionalnych szkołach tylko nabrały rozpędu, wykraczając poza kwestię wyborów. Ludzie okupowali gruzińskiego nadawcę publicznego, First Channel. W protestach uczestniczą już istniejące kolektywy, w tym mieszkańcy regionów peryferyjnych, którzy już wcześniej opierali się projektom niszczącym środowisko, ruchy studenckie walczące o dostęp do mieszkań, kolektywy queerowe i feministyczne oraz ludzie mobilizujący się przeciwko eksmisjom.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/11.jpg\")
\nDziś groźba autorytaryzmu wisi nad wszystkimi, zwiastując ustanowienie stanu wyjątkowego i godziny policyjnej w celu stłumienia możliwości protestu, a także reformę biurokracji państwowej – manewr mający na celu masowe zwolnienia przeciwników i wszystkich osób uznanych za krytyczne wobec reżimu.
\n\nJednocześnie nasilają się represje policyjne: aresztowano setki osób, w tym nieletnich i młodych dorosłych; policja wysłała wiele osób do szpitala, pozostawiając jednego młodego mężczyznę na intensywnej terapii, przeprowadzając masowe przeszukania oraz bijąc i upokarzając ludzi na ulicach. Funkcjonariusze policji, którzy chcą zrezygnować, sami są represjonowani przez swoich kolegów, jak ujawnił funkcjonariusz, który opuścił kraj. Od kilku nocy to „zonderebi”, „titushkebi” – uzbrojeni, ubrani po cywilnemu „siłacze” zatrudnieni do „brudnej roboty” – krążą po ulicach, brutalizując demonstrantów i dziennikarzy. Rząd ogłosił również reformę policji, ułatwiającą dostęp do służby bez konieczności przechodzenia przez konkurencyjne egzaminy, aby przyspieszyć rekrutację nowych funkcjonariuszy w celu osiągnięcia zdolności do stłumienia ruchu, który obecnie przybiera rozmiary narodowe.
\n\nO ile partia Gruzińskie Marzenie doszła do władzy w 2012 r., sprzeciwiając się neoliberalnemu rządowi Micheila Saakaszwilego i jego krwawemu państwu policyjnemu, to od tego czasu zaczęła reprezentować ten sam system policyjny. Wykorzystuje przemoc policyjną i sądową w trójstronnej formie: Represje uliczne w stylu francuskim (broń przeciw zamieszkom, kotłowanie, pobicia i tym podobne), represje sądowe w stylu rosyjskim (aresztowania i wyroki więzienia dla aktywistów i przeciwników) oraz przemoc mafijna (pobicia przez „bandytów”, przemoc wymierzona w ludzi w ich domach, groźby wobec krewnych i członków rodziny) przypominające metody reżimu Micheila Saakaszwilego, który opuścił urząd w 2013 roku.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/1.jpg\")
Zdjęcia osób rannych podczas demonstracji.
\nUogólniona wściekłość na „Kotsi” i „Natsi” – derogatoryjne terminy określające odpowiednio partię rządzącą i opozycję, Zjednoczony Ruch Narodowy (UNM), a także ich sojuszników – jest widoczna w tyradzie obelg skierowanych przeciwko obu obozom podczas wieców. Ludzie są zbyt rozgniewani, by używać wyrafinowanej retoryki; obelgi padają w telewizji i podczas publicznych wystąpień. Z tego samego powodu politycy UNM są odpędzani przez demonstrantów, z których niektórzy cierpieli pod ich reżimem, zanim Gruzińskie Marzenie doszło do władzy. „Opór wobec reżimu policyjnego, który pozwolił temu rządowi przejąć władzę, będzie również oznaczał jego koniec” – deklarują aktywiści podczas swoich przemówień, zwłaszcza podczas wieców organizowanych w celu uwolnienia wszystkich zatrzymanych.
\n\nTo odrzucenie obu partii odzwierciedla głęboki sprzeciw wobec władz i odmowę poddania się karykaturalnym dualizmom, które promują: zachodni projekt cywilizacyjny kontra rosyjski projekt wojenny, progresywizm kontra obskurantyzm, podporządkowanie się zachodniej hegemonii kontra podporządkowanie się imperializmowi terytorialnemu, ultraliberalny nacjonalizm kontra ultrakonserwatywny nacjonalizm. Punkt, w którym te dualizmy się zbiegają, jest również ich punktem krytycznym: nieokiełznane działania policyjne, polityka uniemożliwiająca życie, eksploatacja zasobów naturalnych w ramach globalnego rynku imperialnego, zubożenie ludności w zamian za gospodarcze i geostrategiczne sojusze z obcymi mocarstwami.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/16.jpg\")
\nAby delegitymizować ruch, rząd używa retoryki ożywiającej podziały związane z „polaryzacją”, stawiając polityków UNM w centrum uwagi. Rząd przedstawia się jako gwarant suwerenności narodowej w obliczu zagrożenia wojną z północy i niebezpieczeństwa zamachu stanu ze strony sił zachodnich, nieustannie manipulując przykładem Ukrainy w celu siania strachu. Porównują obecny ruch do powstania na Majdanie, aby argumentować, że nie jest on samorządny, lecz kontrolowany przez zwolenników Majdanu i UNM, podkreślając, że ukraińska rewolucja doprowadziła do setek ofiar śmiertelnych, a następnie do wojny.
\n\nTa antyukraińska retoryka minimalizuje zarówno wymiar społeczny, jak i formę sprawczości specyficzną dla ruchu Majdanu, której nie można zredukować wyłącznie do sił neonazistowskich. Jest ona spójna z antywojenną retoryką stosowaną podczas kampanii wyborczej. Sposób, w jaki rząd pokazywał obrazy wojen jako reklamę wyborczą, dowodzi, że za iluzją utrzymania pokoju kryją się najbardziej nikczemne metody utrzymania władzy. Rządzący wykorzystują traumy naszej zbiorowej pamięci, które pozostają nierozwiązane – nie tylko po wojnie, która miała miejsce w 2008 roku, ale także po burzliwych latach 90-tych, w których ruchowi niepodległościowemu towarzyszył pucz, wojna domowa i konflikty międzyetniczne.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/14.jpg\")
\nObecne brutalne użycie policji i represji prawnych zostało ułatwione przez nowe ustawodawstwo przyjęte wiosną ubiegłego roku, które służy również jako podstawa ideologicznej retoryki opartej na antyzachodnim autorytaryzmie.
\n\nUstawa dotycząca „przejrzystości wpływu sił zagranicznych” przywraca projekt, który został porzucony półtora roku temu po masowych protestach. Ustawa została przyjęta zeszłej wiosny, rok później, po dwóch miesiącach demonstracji i obejściu prezydenckiego weta.
\n\nWzorowane na rosyjskim pierwowzorze, prawo to wymaga, aby każda organizacja non-profit otrzymująca 20% rocznego dochodu ze źródeł zagranicznych – niezależnie od tego, czy są to dotacje, czy indywidualne fundusze – zarejestrowała się jako „podmiot reprezentujący interesy zagranicznej siły”. W lokalnej gospodarce charakteryzującej się brakiem dotacji publicznych i alternatywnych źródeł dochodu, wbrew oficjalnej retoryce, prawo to nie zagraża tak dużym organizacjom pozarządowym, jak małym stowarzyszeniom, związkom i niezależnym mediom, a także lokalnym i samorządnym kolektywom.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/13.jpg\")
\nPremier Irakli Kobachidze otwarcie stwierdził, że ustawa ta ma na celu przede wszystkim uciszenie ośrodków oporu i walki podczas briefingu 3 grudnia: „Zbudujemy tamę Namokhvani”.1 Implikacją było to, że wraz z wprowadzeniem tej ustawy nic nie stanie na przeszkodzie realizacji megaprojektów hydroelektrycznych, uważanych za szczyt rozwoju gospodarczego. Kobachidze odnosił się do ruchu Doliny Rioni, który jest obecnie określany jako prozachodni, mimo że trzy lata temu był określany jako prorosyjski. Ruch ten, samostanowiąca walka ekologiczna prowadzona przez miejscowych, której udało się zmusić turecką firmę do wycofania się z budowy megahydroelektrycznej tamy, stał się jednym z głównych celów w retoryce rządu; przedstawiają go jako zagrożenie dla tak zwanej suwerenności energetycznej i niezależności. W odpowiedzi na oświadczenie premiera, mieszkańcy doliny trzymali transparent na wiecu w Tbilisi: „Zapora Namokhvani nie zostanie zbudowana”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/21.jpg\")
Protestujący niosą transparent sprzeciwiający się budowie tamy Namokhvani.
\nOprócz ruchu Rioni Valley, wiele lokalnych ruchów oporu walczy z niesprawiedliwością społeczną i środowiskową spowodowaną przez duże projekty gospodarcze, w tym eksploatację i wydobycie zasobów naturalnych.
\n\nW Mingrelii, w zachodniej Gruzji, mieszkańcy wioski Balda mobilizują się, aby zapobiec rozpoczęciu prac budowlanych nad projektem rozwoju ekoturystyki, obejmującym prywatyzację rzeki, ziemi i przestrzeni życiowych, a także znaczne zniszczenie zboczy górskich.
\n\nW Szukruti mieszkańcy walczą z eksploatacją gleby w celu wydobycia manganu przez firmę Georgian Manganese brytyjskiej spółki holdingowej Stemcor. Z powodu eksplozji wioska zapada się pod ziemię, zabierając ze sobą domy mieszkańców. Zwykłe czuwania okupujące plac budowy zostały tej jesieni przeniesione do parlamentu w Tbilisi, z bardziej radykalnymi formami protestu: strajkami głodowymi i zaszytymi ustami.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/12.jpg\")
\nAle za tymi małymi ludowymi walkami kryją się stawki wielkich graczy gospodarczych: Chin, Rosji, Turcji, Azerbejdżanu, Iranu i oczywiście Unii Europejskiej. Ich walka o władzę przekłada się na międzyimperialne sojusze, konflikty i wojny, w których energia jest bronią par excellence.
\n\nWojna w Ukrainie i sankcje przeciwko Rosji wzmocniły geostrategiczną pozycję Gruzji w ramach projektów infrastruktury gospodarczej, takich jak korytarz gazowy i naftowy, zasoby hydroelektryczne oraz morskie i lądowe szlaki tranzytowe. Ustawę o zagranicznych agentach przedstawia się jako gwarant realizacji takich projektów. Jednocześnie rząd przyjął ustawę offshore, ustawę anty-LGBT i poprawki do ustawy o emeryturach, a także podpisał memoranda energetyczne i gospodarcze z Turcją i Chinami.
\n\nWszystko to wydaje się być częścią strategii zbliżenia z BRICS, w szczególności z Chinami i Azerbejdżanem, w celu wzmocnienia handlu poprzez rozszerzenie swojej roli jako korytarza tranzytowego. Gruzja odgrywa strategiczną rolę w Inicjatywie Pasa i Szlaku (BRI), chińskiej inicjatywie mającej na celu stworzenie „nowego jedwabnego szlaku” poprzez integrację korytarza gospodarczego Chiny-Azja Środkowa-Azja Zachodnia. Zaangażowanie Gruzji opiera się na dwóch kluczowych projektach: budowie nowego portu w Anaklii, który ma stać się głównym węzłem komunikacyjnym, oraz linii kolejowej Baku-Tbilisi-Kars, która ma wzmocnić połączenia logistyczne między Azją a Europą.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/10.jpg\")
\nTa strategiczna pozycja umożliwia gruzińskiemu rządowi wywieranie presji na Unię Europejską, w szczególności ze względu na jego zaangażowanie w kolosalny projekt budowy ogromnego podmorskiego kabla elektrycznego, który transportowałby energię elektryczną dostarczaną przez Azerbejdżan do Unii Europejskiej, przechodząc przez Morze Czarne w Gruzji. Znaczna część tranzytu energii już odbywa się przez rurociągi przechodzące przez Gruzję, w tym ropociąg BTC (Baku-Tbilisi-Ceyhan) i gazociąg SCP (South Caucasus Pipeline), które łączą Morze Kaspijskie z Turcją przez terytorium Gruzji.2
\n\nBiorąc pod uwagę te geostrategiczne sojusze na rzecz podboju zasobów, widzimy, że uproszczony podział świata na dwa główne bloki – z jednej strony blok euroatlantycki, a z drugiej Rosja – nie ma już sensu. Teraz musimy rozumieć geopolityczną szachownicę jako przestrzeń wielobiegunową. Podobnie, z geopolitycznego punktu widzenia, partia Gruzińskie Marzenie sprzymierza się zarówno z rządami skrajnej prawicy euroatlantyckiej (Donald Trump, Viktor Orbán), jak i z regionalnymi mocarstwami w oparciu o populistyczny, suwerenistyczny i konserwatywny dyskurs. Z ekonomicznego punktu widzenia – pod względem drapieżnej polityki wydobywczej i zamiaru wywłaszczenia i zubożenia ludności – jest ona w pełni zgodna ze zglobalizowanym rynkiem kapitalistycznym wraz z obozem postępowym.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/9.jpg\")
\nAby wzmocnić konflikt społeczny już zainicjowany przez ustanowienie zachodniej hegemonii w tym kraju, w szczególności poprzez ingerencję instytucji i organizacji pozarządowych w sferę gospodarczą i kulturalną, rząd umiejętnie przywłaszczył sobie antyzachodni dyskurs, wzbudzając sympatię części populacji pogardzanej przez „prozachodnią” część. Ta retoryczna maskarada pozwala mu ustawić pewne „grupy społeczne” jako kozły ofiarne, aby uzasadnić ustanowienie autorytarnego reżimu w obronie „pokoju, tradycji i suwerenności gospodarczej”. Oprócz tych, którzy „blokują” niezależność energetyczną, jest to „grupa LGBT”, która rzekomo stanowi jedno z głównych zagrożeń dla naszej tożsamości kulturowej i religijnej.
\n\nJest to kontekst, w którym 2 grudnia weszła w życie nowa ustawa anty-LGBT, zwana „Ustawą o wartościach rodzinnych i ochronie nieletnich”. Ustawa, która zrównuje relacje homoseksualne i tożsamość płciową z kazirodztwem, kryminalizuje same osoby queer, a także dostęp do opieki zdrowotnej, którą prawo uznaje za „manipulację medyczną”. Oprócz społeczności queer, prawo kryminalizuje również wszelkie formy wsparcia, demonstracji, zgromadzeń publicznych lub publicznego stanowiska, które można określić jako „propagandę pro-queer”. Kolektyw Queer Resistance napisał o zastosowaniu ustawy w swoim „antyfaszystowskim manifeście”:
\n\n\n\n\n„W Gruzji, gdzie prawie milion ludzi opuściło kraj w poszukiwaniu pracy w ciągu ostatnich pięciu lat, jedno na troje dzieci żyje w skrajnym ubóstwie, podczas gdy systemy edukacji i opieki zdrowotnej są w ruinie, chciwy oligarcha oparł swoją kampanię wyborczą na fałszywych obietnicach pokoju i propagowaniu sztucznej nienawiści”.
\n\n„Kryminalizując część populacji – osoby queer – oraz legalizując nienawiść i cenzurę w celu ustanowienia totalitarnej kontroli, prawo określa również jako przestępców wszystkich i wszystko, co sprzeciwia się ustawodawstwu tego zła”.
\n
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/3.jpg\")
\nW obliczu zubożenia i powszechnego zadłużenia ludności, sytuacji, w której banki i prywatne służby sprawują władzę absolutną, podczas gdy kwestia tożsamości narodowej wciąż pozostaje do zdefiniowania, konieczne stało się stworzenie nowego wizerunku wroga. Ten wróg nie jest daleko w Rosji czy Turcji, ale tuż przed naszymi oczami, siłą zaimportowany przez Zachód: wróg, którego samo życie, a także pojawienie się w miejscach publicznych, zagraża naszej moralności i tradycjom oraz przyczynia się do problemów demograficznych. Jest to część operacji mającej na celu przekierowanie gniewu związanego z problemami społecznymi, mająca na celu zastąpienie starego archetypu wroga nowym, jako katalizatora do budowy tożsamości.
\n\nJeśli jednak odpowiedzialność za kryminalizację osób queer spoczywa na rządzie, to zachodni imperializm seksualny ponosi pewną odpowiedzialność za instrumentalizację kwestii queer. Podczas gdy misjonarze „praw człowieka” mieli chronić uciskane mniejszości, ultrakonserwatywna reakcja uczyniła z nich jeden z pierwszych celów, używając argumentu antyzachodniego. Queerwashing tylko wzmocnił podział społeczny i kulturowy, oddzielając „religijnych obskurantów” od liberalnych postępowców. Rząd wykorzystuje kwestię LGBTQ z taką energią, ponieważ wie, jak sprowokować silne napięcie kulturowe i egzystencjalne, odtwarzając tę opozycję i broniąc obozu anty-postępowego, który jest pogardzany przez politykę „cywilizacyjną”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/8.jpg\")
\nTen masowy ruch protestu, który był reprezentowany jedynie jako proeuropejskie wiece, ma swoje własne specyficzne formy organizacji, społeczności i wzajemnej pomocy.
\n\nJest to coś, czego nigdy nie można znaleźć na ulicach Europy. Podczas wieców na alei Rustaveli, tradycyjne tańce, pieśni ludowe i religijne zajmują centralne miejsce; fajne dzieciaki z pokolenia Z wykrzykują slogany – „Gaumarojos Sakartvelos” – które równie dobrze można by usłyszeć z ust „obskurantów” jako toast za ojczyznę, wolność i kościół; matki towarzyszą swoim dzieciom.
\n\nMatki towarzyszą swoim dzieciom – w próżnej nadziei, że ochronią je przed policyjną przemocą. Krzyk matki – „Puść ją, to moje dziecko” – stał się hasłem przewodnim protestu, teraz wypisanym na graffiti. Babcie, gdy jeszcze mają siłę się poruszać, są otaczane i chronione przez demonstrantów przed ostrzałem z armatek wodnych; księża wychodzą z kościoła Kaszweti, by udzielić schronienia prześladowanym demonstrantom.
\n\nZa maskami przeciwgazowymi, tarczami pomalowanymi cyframi „1312”, kryje się również idea wspólnoty, która wyraża się przede wszystkim jako poczucie zbiorowej przynależności, miażdżone przez całą historię jego istnienia, i nadaje oporowi politycznemu silny wymiar kulturowy, a nawet egzystencjalny.
\n\nAleja Rustaveli była świadkiem wielu policyjnych, wojskowych i paramilitarnych nalotów od czasu ruchu niepodległościowego w latach 90-tych. Protestujący z „pokolenia rodziców” przywołują pamięć o 9 kwietnia 1989 r., dacie, która wyznacza tragiczny początek ruchu niepodległościowego ze śmiercią młodych protestujących zmiażdżonych pod rosyjskimi czołgami. Wykorzystanie sił nieumundurowanych i manipulacja wokół kwestii wojny przywołują pamięć zbiorową: zbrodnie wojenne paramilitarnej grupy Mkhedrioni, szczególnie w regionach Mingrelia i Abchazja, zbiorową traumę wynikającą ze zniszczenia zarówno ciał, jak i dusz po masakrach Osetyjczyków i Abchazów, czystkach etnicznych Gruzinów i przymusowych przesiedleniach, a także zerwaniu więzi międzyetnicznych i rodzinnych.
\n\nAby zrozumieć, co kryje się za tym, co można interpretować jako pragnienie Zachodu, musimy pamiętać o historii. Po osmańskim, imperium carskie, a następnie imperium sowieckie uczyniły Rosję jedną z głównych potęg kolonialnych rządzących Gruzją.
\n\nAby przypomnieć przebieg najnowszej historii wyzwolenia, Gruzja, a następnie Czeczenia ogłosiły niepodległość w 1991 roku, przed upadkiem ZSRR. Wszystko to miało miejsce w krajobrazie naznaczonym intensyfikacją zarówno nacjonalistycznych, jak i etnonacjonalistycznych walk, wzywających do secesji mniejszościowych grup etnicznych znajdujących się pod ochroną ZSRR (Górski Karabach, Abchazja, Osetia).
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/6.jpg\")
\nPo zamachu stanu w stolicy wybuchła wojna domowa między gruzińskimi separatystami, kierowanymi przez Zviada Gamsakhurdię, a puczystowską opozycją, która stała się Radą Państwa kierowaną przez byłego przywódcę komunistycznego Eduarda Szevardnadze. Wojna ta przerodziła się w tak zwany konflikt międzyetniczny w latach 1991-1993 w Abchazji.
\n\nWojna z Rosją w 2008 r., choć miała miejsce w innym kontekście niż w latach 90-tych, ożywiła te same rany związane z konfliktami etnicznymi i terytorialnymi. Tym razem to Osetia Południowa, kolejny region zamieszkany głównie przez mniejszości etniczne, została zajęta przez Federację Rosyjską.
\n\nAle nie popełnijmy błędu: chociaż kwestia autonomii mniejszości etnicznych na terytorium, na którym współistnieje wiele języków, religii i tradycji, jest kluczową kwestią, Rosja pozostaje zewnętrznym supermocarstwem, które wykorzystuje napięcia etniczne jako dźwignię w walce o władzę, której jedynym celem jest rozszerzenie jej panowania terytorialnego. Podobnie jak w Ukrainie, Rosja zawsze wiedziała, jak powiązać przemoc swojego imperialnego reżimu z konfliktami o tożsamość etniczną na Kaukazie, stawiając się w roli „zbawiciela uciskanych mniejszości etnicznych”.
\n\nDlatego za europejskimi flagami kryje się nadzieja na lepszy świat, a za pragnieniem Zachodu – pragnienie niepodległości. Ale idea Europy jako horyzontu pojawia się nie tylko w opozycji do Rosji. Wyłania się również z propagandy i miękkiej siły neoliberalnej hegemonii euroatlantyckiej, która od upadku ZSRR nadal rozszerza swoją strefę wpływów na terytoria postsowieckie.
\n\nDla nas, pokolenia lat dziewięćdziesiątych, które dorastało w okresie powojennym po upadku ruchu niepodległościowego, obietnica prozachodniej ścieżki reprezentowała marzenie o lepszym świecie, który znajdował się po drugiej stronie żelaznej kurtyny: pokój, chleb, elektryczność, ciepła woda, edukacja i zdrowie. Dziś, nawet jeśli Europa nadal jest ucieleśnieniem pewnego rodzaju obietnicy dla części populacji, nikt nie daje się nabrać.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/4.jpg\")
\nOd czasu liberalizacji wiz w 2017 r. Gruzja pozostaje na liście krajów o wysokim popycie na azyl, obok Afganistanu i Bangladeszu. Statystyki te pokazują, że w populacji liczącej 3,5 miliona mieszkańców każda rodzina ma co najmniej jednego członka na wygnaniu i migracji, szukającego ochrony i warunków do życia, aby uzyskać dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej lub wystarczających środków finansowych na utrzymanie krewnych, którzy pozostali w kraju, lub spłacić pożyczki rodziny, która jest głęboko zadłużona. Określani mianem „złych wygnańców”, ponieważ są „migrantami ekonomicznymi” lub migrują „ze względów zdrowotnych”, nie tylko odmawia się im prawa do swobodnego podróżowania, ale ponadto są oni poddawani wszelkiego rodzaju przemocy instytucjonalnej i policyjnej, począwszy od setek nielegalnych wydaleń po śmierć zatrzymanych w ośrodkach detencyjnych w wyniku przemocy policyjnej.3
\n\nPodczas gdy Europa chciałaby umieścić Gruzję w swojej strefie wpływów, jej traktowanie ludności gruzińskiej na uchodźstwie i migracji ekonomicznej ujawniło jej oszustwo i dwulicowość.
\n\nW rezultacie, dla ludności emigrującej, szczególnie w kontekście rosnącego rasizmu i wzrostu skrajnej prawicy, Europa nie stanowi już mitycznej siły, która mogłaby uratować nas przed wojennym imperializmem i zagwarantować lepszą politykę społeczną w kraju padającym ofiarą prywatnej drapieżności. Dla ludności Gruzji, o ile kwestie geopolityczne mieszają się z kwestiami tożsamości, o ile zwrócenie się w stronę Europy stanowi dla niektórych strategię przetrwania, głównym zmartwieniem, teraz nawet bardziej niż wcześniej, pozostaje autorytaryzm lokalnego rządu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/7.jpg\")
\nNa zakończenie chciałbym podzielić się przesłaniem wsparcia wysłanym z Paryża do towarzyszy w Gruzji:
\n\n\n\n\n„Od zgromadzenia syryjskich towarzyszy świętujących upadek reżimu dyktatora Bashara Al-Assada i gruzińskich towarzyszy organizujących się w celu wsparcia obecnego ruchu protestacyjnego, chcemy nieść przesłanie internacjonalistycznej solidarności dla narodów walczących z imperializmem, lokalnymi autorytarnymi reżimami i niesprawiedliwością społeczną”.
\n\n„W czasach ludobójstwa w Palestynie, wojen w Ukrainie, Libanie i Sudanie, wzrostu autorytarnych reżimów w Gruzji, Iranie i Rosji oraz skrajnej prawicy w Europie, jedyna nadzieja leży w budowaniu sojuszy i solidarności między uciskanymi narodami. Tylko ludzie mogą ocalić ludzi!
\n\nOd Syrii po Gruzję, niech reżimy upadną wszędzie!
\n\nWolność dla wszystkich więźniów w Gruzji!
\n\nMiłość i gniew,
\n\nMiędzynarodowi towarzysze z Paryża.
\n
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/12/11/2.jpg\")
Demonstracja solidarności w Paryżu. „Od Syrii po Gruzję, niech reżimy upadną wszędzie!”
\nThe construction of the Namakhvani Hydroelectric Cascade, the largest hydroelectric facility on Georgian territory since the end of the USSR, by the Turkish company ENKA. ↩
\nAlready in 2006, the construction of the pipeline had aroused much opposition from locals. It goes without saying that the local economy has not received any financial benefit from these pipelines owned by the multinational consortiums BTC Co. and South Caucasus Pipeline Company. Their management is shared between European companies like British Petroleum and those of Azerbaijan and Turkey alongside Russia and Iran. ↩
\nVakhtang Enukidze in 2020 at the CPR Gradisca d’Isonzo, Italy; Tamaz Rasoian, a Georgian-Kurdish national, at the Merkplas detention center, Belgium, in 2023. ↩
\nDonald Trump wygrał wybory prezydenckie w 2024 roku. Oznacza to, że wiele bitew z lat 2017-2020 będziemy musieli stoczyć od nowa. Ale najpierw, aby zrozumieć skalę tego, z czym mamy do czynienia, przyjrzyjmy się, jak się tu znaleźliśmy.
\n\nOd dawna twierdzimy, że w XXI wieku władza państwowa jest gorącym kartoflem. Ponieważ neoliberalna globalizacja utrudniła strukturom państwowym łagodzenie wpływu kapitalizmu na zwykłych ludzi, żadna partia nie jest w stanie długo sprawować władzy państwowej bez utraty wiarygodności. Rzeczywiście, w ciągu ostatnich kilku miesięcy zdenerwowane porażki podkopały partie rządzące we Francji, Austrii, Wielkiej Brytanii i Japonii.
\n\nW wyborach w 2024 r. zarówno Kamala Harris, jak i Donald Trump byli już nadszarpnięci przez swoje relacje z władzą państwową, ale to Harris była związana z rządzącą administracją. To jeden z powodów, dla których przegrała. Dziesiątki milionów wyborców Trumpa popiera jego program, tak, ale wyborcy, którzy popchnęli go do zwycięstwa, zasadniczo oddawali głosy protestu.
\n\nDemokraci zrobili wszystko, co w ich mocy, by utożsamić się z rządzącym porządkiem: przesuwając swoją politykę na prawo, odmawiając poparcia rzekomym „lewakom” w swoich szeregach, demobilizując ruchy protestacyjne. Okazuje się, że w czasach gdy ludzie są głodni zmian, był to przegrany zakład.
\n\nDopiero okaże się, jak zareaguje reszta kraju. Jeśli przywódcy Partii Demokratycznej będą w stanie się poddać i zaakceptować pozycję młodszego partnera faszyzmu, przyszłość może być naprawdę ponura. Z drugiej strony, jeśli stanie się jasne, że połowa kraju będzie opierać się programowi Trumpa, część przywódców Demokratów zostanie zmuszona do obrony swojej pozycji jako przedstawicieli tej części populacji, tak jak miało to miejsce w 2017 roku.
\n\nO tym, co stanie się później, zadecydują ulice.
\n\nRepublikanie stali się partią faszyzmu. W okresie poprzedzającym te wybory Demokraci stali się partią wspólnictwa w faszyzmie.
\n\nCo to znaczy przyznać, że Donald Trump jest faszystą, a mimo to nie zrobić nic więcej, niż wezwać ludzi do głosowania przeciwko niemu? Jeśli rzeczywiście Trump zamierza wprowadzić faszyzm w Stanach Zjednoczonych — jeśli, jak wyraźnie obiecał, obejmie wysiedleniami miliony ludzi („największa krajowa operacja deportacji w historii Ameryki”), umieści wojsko na ulicach, aby stłumić protesty, i wykorzysta system sądowy do atakowania każdego, kto mu się sprzeciwia — to ograniczenie się jedynie do sprzeciwu wyborczego oznacza powitanie faszyzmu z otwartymi ramionami.
\n\nKiedy faszyzm już się dzieje, właściwą rzeczą do zrobienia jest zorganizowanie podziemnych sieci oporu, tak jak zrobili to włoscy i francuscy antyfaszyści w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Właściwą rzeczą jest przygotowanie się do oporu wszelkimi niezbędnymi środkami. Wszystko inne jest współudziałem.
\n\nWzmacnianie instytucji, za pośrednictwem których faszyści będą realizować swoją politykę, jest współudziałem. Normalizowanie przemocy wobec ludzi, w których faszyści zamierzają celować, jest współudziałem.
\nPrzechwytywanie platform komunikacyjnych, za pośrednictwem których ludzie dzielą się informacjami, jest współudziałem. Zniechęcanie ludzi do stosowania taktyk potrzebnych do walki z faszystowskim reżimem jest współudziałem. W ciągu ostatnich czterech lat Demokraci zrobili każdą z tych rzeczy.
Przywódcy Partii Demokratycznej są już przygotowani do współistnienia z faszystami, do bycia rządzonymi przez faszystów. Woleliby faszyzm niż kolejne cztery lata burzliwych protestów. Posiadanie bardziej autorytarnej partii u władzy daje im alibi — sprawia, że wyglądają relatywnie dobrze, nawet jeśli to oni usuwają ludzi z ulic i torują Trumpowi drogę do realizacji jego programu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/11/05/2.jpg\")
\nWyjaśnijmy, dlaczego Demokraci są winni tej sytuacji.
\n\nDemokraci rozpoczęli erę Biden-Harris od podwojenia swojego wsparcia dla policji, dokładnie wtedy, gdy miliony ludzi w całych Stanach Zjednoczonych zastanawiały się, czy nadszedł czas, aby poszukać bardziej skutecznego sposobu radzenia sobie z ubóstwem i kryzysami zdrowia psychicznego niż dalsze kierowanie ogromnych ilości środków publicznych na militaryzację departamentów policji. Kiedy Trump ponownie obejmie urząd w 2025 r., departamenty policji w całym kraju, które administracja Bidena finansowała i gloryfikowała, staną na czele narzucania programu Trumpa.
\n\nPro-policyjny zwrot Partii Demokratycznej pomógł byłym policjantom, takim jak burmistrz Nowego Jorku Eric Adams, objąć urząd w 2020 roku. Administracja Adamsa okazała się katastrofą; jest on obecnie pierwszym burmistrzem Nowego Jorku, któremu postawiono zarzuty federalne, w tym przekupstwo, spisek i oszustwo. Od tego czasu Trump zwrócił się ku Adamsowi, jeden skorumpowany siłowik ku drugiemu. Oto, co się dzieje, gdy oddaje się władzę państwową bezpośrednio w ręce sił represji.
\n\nPocząwszy od początku pierwszej administracji Trumpa, Demokraci skupili swoją krytykę Trumpa na idei, że to, co robi, jest nielegalne, używając sloganu „Nikt nie stoi ponad prawem”.
\n\nJak argumentowaliśmy w 2018 roku,
\n\n\n\n\nJeśli próbujesz stworzyć podstawy dla potężnego ruchu społecznego przeciwko rządowi Trumpa, „nikt nie stoi ponad prawem” jest narracją, która sama się niszczy. Co się stanie, gdy ustawodawca wybrany przez gerrymandering uchwali nowe prawa? Co się stanie, gdy sądy złożone z sędziów mianowanych przez Trumpa będą orzekać na jego korzyść? Co zrobisz, gdy FBI rozprawi się z protestami?
\n
Teraz, gdy Sąd Najwyższy jest kontrolowany przez nominatów Trumpa, a Trump przygotowuje się do wznowienia władzy, zobaczymy odpowiedzi na te pytania. Każdy, kto jest zdeterminowany, aby uniemożliwić Trumpowi realizację jego programu, będzie musiał być przygotowany na złamanie prawa, które uchwali ustawodawca Trumpa i wdrożą sędziowie Trumpa.
\n\n\n\n\nMaszerowanie pod hasłem „nikt nie stoi ponad prawem” to plucie w twarz wszystkim tym, dla których codzienne funkcjonowanie prawa jest doświadczeniem ucisku i niesprawiedliwości. To odrzucenie solidarności z sektorami społeczeństwa, które mogłyby dać ruchowi społecznemu przeciwko Trumpowi siłę przebicia na ulicach. Wreszcie, jest to legitymizacja samego narzędzia ucisku — prawa — którego Trump ostatecznie użyje do stłumienia twojego ruchu.
\n
Jak ostrzegaliśmy w lipcu ubiegłego roku, zwycięstwo Trumpa oznacza, że wszystkie instytucje, na których ochronę liczyli centryści — polityka wyborcza, system sądowniczy, policja, skłonność zwykłych obywateli do przestrzegania prawa i szanowania władz — są teraz bronią w rękach ich wrogów.
\n\nKiedy właściciele Twittera sprzedali go Elonowi Muskowi w 2022 roku, zrozumieli, że oddają kontrolę nad główną platformą komunikacji politycznej XXI wieku w ręce skrajnie prawicowego megalomana. Jedną z pierwszych rzeczy, które zrobił Musk, było zablokowanie niektórych z najbardziej znanych kont anarchistycznych, które pomogły zmobilizować ludzi podczas pierwszej administracji Trumpa. Był to krok w procesie redukowania Twittera do narzędzia skrajnie prawicowej propagandy.
\n\nJak argumentowaliśmy w tamtym czasie,
\n\n\n\n\nPrzejęcie Twittera przez Muska to nie tylko kaprys indywidualnego plutokraty — to także krok w kierunku rozwiązania niektórych sprzeczności w klasie kapitalistycznej, aby lepiej ustanowić zjednoczony front przeciwko pracownikom i wszystkim innym, którzy są ofiarami przemocy systemu kapitalistycznego.
\n
Rzeczywiście, finansowanie koterii miliarderów było jednym z głównych czynników, które umożliwiły Trumpowi wygranie wyborów w 2024 roku. Miliarderzy byli w stanie przenieść swoją lojalność na Trumpa po części dlatego, że dzięki platformom komunikacyjnym i protestom ulicznym pod kontrolą, nie musieli obawiać się, że druga administracja Trumpa wywoła chaos, który byłby zły dla biznesu.
\n\nTo prowadzi nas do następnego punktu.
\n\nWysiłki Demokratów mające na celu zdyskredytowanie i zdemobilizowanie ruchu przeciwko policji odegrały bezpośrednio w rękach ich przeciwników, przygotowując drogę dla Trumpa do powrotu do władzy bez oporu.
\n\nKonkurując z Republikanami o miano partii prawa i porządku, Demokraci umożliwili Republikanom przesunięcie dyskursu na temat „przestępczości” tak daleko na prawo, że Trump i jego poplecznicy mogli używać retoryki dotyczącej przestępczości, mimo że brutalna przestępczość spada od lat. Kontrastuje to drastycznie ze sposobem, w jaki Donald Trump odmówił cofnięcia swoich wypowiedzi choćby o milimetr.
\n\nJednocześnie Demokraci starali się uniemożliwić nowym ruchom nabranie rozpędu. Na przykład, gdy dostęp do aborcji został ograniczony w całym kraju, Demokraci dołożyli wszelkich starań, aby zapobiec skutecznej oddolnej mobilizacji w odpowiedzi.
\n\nCzy opróżnienie ulic przyniosło korzyści wyborcze Demokratom w 2024 roku? Wróćmy do 2020 roku, aby uzyskać odpowiedź.
\n\nW tamtym czasie, w op-edzie za op-edem, centryści wyrażali obawy, że uliczne konfrontacje z maja i czerwca 2020 r. mogą przechylić szalę wyborów na stronę Donalda Trumpa. W rzeczywistości rejestracja wyborców Demokratów w czerwcu 2020 r. wzrosła o 50%, podczas gdy rejestracja wyborców Republikanów wzrosła w tym miesiącu o zaledwie 6%. Osoby, które wymieniły protesty jako czynnik decydujący o sposobie oddania głosu w 2020 r., zagłosowały na Joe Bidena z marginesem wynoszącym 7%.
\n\nInnymi słowy, rewolta George’a Floyda pomogła w wyborze Bidena.
\n\nI pamiętajmy — rewolta George’a Floyda nie rozpoczęła się od akcji rejestracji wyborców. Zaczęło się od spalenia posterunku policji. Według sondażu Newsweeka 54% ankietowanych uważało, że było to uzasadnione. Gdyby do tego nie doszło, ruchowi nie udałoby się wepchnąć morderstw George’a Floyda, Breonny Taylor i innych do publicznego dyskursu, a Partia Demokratyczna nie uzyskałaby żadnych korzyści wyborczych. Nie ma sposobu na stworzenie potężnych ruchów bez podjęcia rzeczywistych działań przeciwko przyczynom niesprawiedliwości.
\nJako partia, która kooptuje ruchy oporu, Demokraci skorzystaliby na silniejszych ruchach w latach 2021-2024. Woleli przegrać.
Kampania Harris otrzymała wsparcie byłego prezydenta George’a W. Busha, byłej reprezentantki Liz Cheney, konserwatywnego prowadzącego talk-radio Charliego Sykesa i wielu innych prawicowych postaci. Stało się tak nie tylko dlatego, że program Trumpa był szokujący nawet dla tych, którzy wcześniej reprezentowali twarz republikańskiego establishmentu — było tak również dlatego, że Harris reprezentowała centrowy projekt polityczny, pozwalając Republikanom określić dyskurs w kwestiach takich jak imigracja.
\n\nJak już wcześniej argumentowaliśmy,
\n\n\n\n\nAmerykański system dwupartyjny działa jak zapadka, w której Partia Republikańska stale ciągnie politykę publiczną i dopuszczalny dyskurs w prawo, podczas gdy Demokraci, dążąc do zdobycia władzy poprzez pogoń za politycznym centrum, służą jako mechanizm zapobiegający cofaniu się polityki i dyskursu.
\n
\nStrategia ta pomogła Republikanom znormalizować niegdyś marginalne pomysły dotyczące imigracji i przestępczości, ale nie sprawiła, że Demokraci stali się bardziej wybieralni.
Patrząc wstecz, widzimy, że zwycięstwo Trumpa w 2024 r. stanowi kluczowy punkt zwrotny w dyskursie politycznym XXI wieku. Kiedy Trump został wybrany w 2016 r., neoliberalny konsensus wydawał się niezwyciężony; jego zwycięstwo wydawało się być fuksem, w którym polityk odbiegający od normy doszedł do władzy poprzez kooptację retoryki tak zwanego ruchu antyglobalizacyjnego. Dziś jasne jest, że czasy świetności neoliberalnego konsensusu dobiegły końca, a na jego miejsce będzie musiało przyjść coś innego. Jednak przez dziesięciolecia Demokraci współpracowali z Republikanami, aby zmiażdżyć ruchy proponujące alternatywę. Stłumili siły w swoim obozie, takie jak kampania Berniego Sandersa, które reprezentowały drogę naprzód; to właśnie umożliwiło Trumpowi fałszywe przedstawienie siebie jako przedstawiciela buntu.
\n\nTo sprawiło, że nieuniknione jest, że skrajna prawica utrzyma władzę w następnej fazie, ponieważ Demokraci pomogli stłumić anarchistyczne, antyautorytarne i lewicowe alternatywy.
\n\nWreszcie, co rozdzierające serce, administracja Bidena wykonała już znaczną część pracy, aby znieczulić opinię publiczną na program, który ośmielona druga administracja Trumpa będzie próbowała zrealizować. Przede wszystkim administracja Bidena osiągnęła to poprzez wspieranie izraelskiej armii w przeprowadzaniu brutalnego ludobójstwa w Strefie Gazy. W ten sposób Biden i Harris przyzwyczaili miliony ludzi do idei, że życie ludzkie nie ma żadnej wartości — że dopuszczalne jest zabijanie, więzienie i dręczenie ludzi na podstawie ich statusu w wybranej grupie demograficznej.
\n\nJest to dokładnie ten rodzaj środowiska, które umożliwi Donaldowi Trumpowi prowadzenie brutalnej polityki wewnętrznej, którą zamierza realizować po powrocie na urząd za dwa i pół miesiąca.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/11/05/1.jpg\")
\nOstatecznie nie możemy za wszystko winić Demokratów. To my nie zdołaliśmy zbudować ruchów wystarczająco silnych, by przetrwać ich wysiłki zmierzające do stłumienia nas. To my jesteśmy jeszcze nieprzygotowani, by powstrzymać Trumpa przed deportacją milionów ludzi i przekazaniem kolejnych miliardów dolarów miliarderom i aparatowi bezpieczeństwa państwa.
\n\nNa szczęście ta historia jeszcze się nie skończyła.
\n\nMamy obowiązek nie pozwolić, by statystyki wyborcze nas zdemobilizowały. Jak pisaliśmy w 2016 roku, w odpowiedzi na pierwsze zwycięstwo Trumpa,
\n\n\n\n\nWybory służą do przedstawiania nas sobie nawzajem w najgorszym wydaniu, destylując najbardziej obraźliwe, tchórzliwe i służalcze aspekty gatunku. Wiele osób, które nigdy osobiście nie oderwałyby matki od jej dzieci, jest w stanie poprzeć deportację w zaciszu kabiny wyborczej, podobnie jak większość osób jedzących mięso nigdy nie mogłaby pracować w rzeźni. Gdyby nie alienacja, która charakteryzuje sam rząd, większość brzydkich polityk składających się na program Trumpa nigdy nie zostałaby wdrożona.
\n
Pojawi się teraz krótkie okno możliwości, gdy miliony ludzi, którzy liczyli na to, że Demokraci zapewnią im bezpieczeństwo, obudzą się i zdadzą sobie sprawę, że jesteśmy jedyną nadzieją dla siebie nawzajem. Musimy natychmiast podjąć działania, aby nawiązać ze sobą kontakt, aby przywrócić wszystko, co straciliśmy od 2020 roku.
\n\nMusimy podjąć proaktywne projekty, które odróżnią nas od partii politycznych, projekty, które pokażą, co każdy może zyskać dzięki naszym propozycjom i które oferują ludziom ze wszystkich środowisk możliwość zaangażowania się w projekt zmiany świata na lepsze.
\n\nDobra wiadomość jest taka, że możemy to zrobić. Zrobiliśmy to już wcześniej. Do zobaczenia na pierwszej linii frontu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/11/05/3.jpg\")
\nTranslation courtesy of 161 Crew.
\n\n" }, { "id": "https://crimethinc.com/2024/09/23/anarchisci-na-fali-protestow-w-indonezji", "url": "https://crimethinc.com/2024/09/23/anarchisci-na-fali-protestow-w-indonezji", "title": "Anarchiści na fali protestów w Indonezji", "summary": "W sierpniu 2024 r. Indonezją wstrząsnęła fala protestów, rzekomo w odpowiedzi na polityczne machinacje mające na celu namaszczenie następcy prezydenta Joko Widodo, popularnie zwanego Jokowi.", "image": "https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/header.jpg", "banner_image": "https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/header.jpg", "date_published": "2024-09-23T00:03:59Z", "date_modified": "2025-10-19T15:55:08Z", "tags": [ "indonesia", "democracy", "revolt" ], "content_html": "W sierpniu 2024 r. Indonezją wstrząsnęła fala protestów, rzekomo w odpowiedzi na polityczne machinacje mające na celu namaszczenie następcy prezydenta Joko Widodo, popularnie zwanego Jokowi. W anglojęzycznym świecie pojawiło się bardzo niewiele informacji na temat tych protestów. Aby poznać głębsze aspekty tych wydarzeń, skontaktowaliśmy się z anarchistami z różnych części Indonezji.
\n\nPrzeprowadziliśmy wywiady z Fransem Ari Prasetyo, niezależnym badaczem i fotografem z Bandung, oraz z M, uczestnikiem anarchistycznego kolektywu z Jogjakarty. Zdjęcia są również autorstwa Fransa Ari Prasetyo.
\n\nJeśli chcesz pomóc w zacieśnianiu więzi między anarchistami w Indonezji i innych częściach świata, możesz wesprzeć Page Against the Machine, inicjatywę tłumaczenia książek indonezyjskich anarchistów na język angielski.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/4.jpg\")
„Nigdy nie ufaj rządowi”. Protest w Bandung 22 sierpnia 2024 roku.
\nWedług wiadomości, które docierają do nas w Stanach Zjednoczonych, trwające protesty są podobno odpowiedzią na zmianę prawa wyborczego, a bardziej ogólnie, na skorumpowaną dynastię polityczną. Czy jest coś więcej w tej historii?
\n\nFrans Ari Prasetyo: Ta niedawna rewolta podkreśla szczyt powszechnego niezadowolenia z dwuletniej prezydentury Jokowi, zwłaszcza wśród młodszych Indonezyjczyków. Chociaż protest ten nie doprowadzi do usunięcia prezydenta Jokowi, ponieważ przejdzie on na emeryturę w październiku 2024 r., pokazuje on, że ruchy społeczne w Indonezji, zwłaszcza w Bandungu, stały się bardziej dynamiczne i zróżnicowane od czasu zakończenia ery autorytarnej wraz z reformami z 1998 roku. Protesty te pojawiły się w odpowiedzi na podjęte przez Jokowi próby zmiany prawa dotyczącego regionalnych wyborów wykonawczych, które zostały ustanowione przez reformy z 1998 roku.
\n\nTrybunał Konstytucyjny wydał dwa orzeczenia dotyczące limitu wieku dla regionalnych stanowisk kierowniczych. Po pierwsze, orzekł, że kandydaci muszą mieć co najmniej 30 lat w momencie rejestracji. Decyzja ta może uniemożliwić najmłodszemu synowi prezydenta Jokowi, który ma zaledwie 29 lat, ubieganie się o regionalne stanowisko kierownicze. Drugie orzeczenie unieważniło 25% kworum wymagane przez partie polityczne do nominowania kandydatów na szefów regionów. Sąd obniżył próg do 6,5-10% ważnych głosów w każdym regionie. Zmiana ta umożliwia mniejszym i średnim partiom nominowanie własnych kandydatów, dając wyborcom więcej możliwości wyboru przywódców. Wcześniej tylko większe partie mogły nominować kandydatów ze względu na próg 25%. Jednak to orzeczenie otwiera również drzwi byłemu gubernatorowi Dżakarty, który jest popularny wśród opozycji i ma wysoką zdolność wyborczą, a także innym kandydatom popieranym przez opozycję.
\n\nDziałania Jokowi mogą być postrzegane jako podważające zasady demokracji. Może to wynikać z chęci utrzymania władzy i ochrony siebie przy jednoczesnym zachowaniu silnego wpływu politycznego nawet po zakończeniu jego prezydentury w październiku 2024 roku. Wciąż potrzeba wiele pracy, aby zwiększyć demokratyczną integrację, odpowiedzialność i jakość życia, zarówno w Indonezji, jak i na całym świecie. Wydaje się jednak, że postęp raczej zwalnia niż przyspiesza. Wielu Indonezyjczyków obawia się potencjalnego upadku rządu przedstawicielskiego. Ponadto rozważane są inne ustawy, w szczególności ustawy o wojsku i policji, które mogą mieć znaczące konsekwencje.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/5.jpg\")
Protest w Bandung 22 sierpnia 2024 r.
\nM: Protesty w Indonezji są spowodowane kombinacją czynników, w tym zmianami w prawie wyborczym, powszechną korupcją, skargami ekonomicznymi oraz niezadowoleniem z przywództwa politycznego i brutalności policji. Podczas gdy zmiany w ordynacji wyborczej i wpływ skorumpowanych dynastii politycznych mają kluczowe znaczenie dla obecnych niepokojów, są one częścią szerszego kontekstu.
\n\nZmiany w prawie wyborczym: Protesty zostały w znacznym stopniu podsycone przez niedawne zmiany w indonezyjskim prawie wyborczym. Wielu Indonezyjczyków postrzega te zmiany jako podważające zasady demokracji i zwiększające wpływ zakorzenionych elit politycznych. Niektórzy uważają, że zmiany te ułatwiają manipulowanie wynikami wyborów, co budzi obawy o uczciwość i przejrzystość procesu demokratycznego.
\n\nKorupcja polityczna: Korupcja pozostaje długotrwałym problemem w indonezyjskiej polityce. Postrzeganie powszechnej korupcji wśród elit politycznych, w tym członków potężnych dynastii politycznych, przyczyniło się do powszechnej frustracji. Wielu protestujących domaga się sprawiedliwego procesu i ukarania przestępców, a także większej odpowiedzialności i przejrzystości ze strony odpowiednich instytucji, takich jak Komisja ds. Walki z Korupcją (KPK).
\n\nProblemy historyczne: Indonezja ma historię politycznych zawirowań, a ostatnie protesty są pod wpływem historycznych pretensji, w tym wcześniejszych ruchów przeciwko autorytarnym rządom i korupcji. Spuścizna ery Suharto i ruchu Reformasi („Reformacja”) z 1998 r. do dziś wpływa na nastroje i aktywność ludzi.
\n\nNiezadowolenie ekonomiczne: Kwestie ekonomiczne również odgrywają znaczącą rolę. Rosnące nierówności, bezrobocie i niezadowolenie z polityki gospodarczej podsycają niezadowolenie. Wielu Indonezyjczyków uważa, że korzyści płynące ze wzrostu gospodarczego nie zostały równomiernie rozłożone, co zaostrza napięcia społeczne i gospodarcze.
\n\nMedia społecznościowe i aktywizm: Nie można pominąć roli mediów społecznościowych w organizowaniu i wzmacnianiu niezadowolenia. Platformy mediów społecznościowych umożliwiły aktywistom szybką mobilizację i rozpowszechnianie informacji, przyczyniając się do zwiększenia skali i intensywności protestów. Doprowadziło to do zwiększenia powszechnego nadzoru nad ich działaniami i wszelkimi popełnianymi przez nich przestępstwami. Ruchy hasztagowe również się rozwinęły, a termin „no viral, no justice” pojawił się w odpowiedzi na bieżące kwestie.
\n\nObecne przywództwo: Prezydent Jokowi spotkał się z krytyką za niepowodzenia w radzeniu sobie z korupcją i reformami politycznymi oraz za wydawanie niepopularnych projektów ustaw. W ciągu dziesięciu lat sprawowania władzy administracja Jokowi została oskarżona o niewystarczające działania w celu rozwiązania kwestii systemowych, które przyczyniają się do powszechnego rozczarowania. Podczas swojej prezydentury Jokowi skupiał się na promowaniu form rozwoju, które były szkodliwe dla społeczeństwa i środowiska. Wywołało to znaczną krytykę i konflikt na poziomie oddolnym, gdzie społeczności są bezpośrednio dotknięte jego polityką.
\n\nBrutalność policji: Istnieje gniew związany z przemocą policji wobec protestujących, arbitralnymi aresztowaniami, złym traktowaniem zatrzymanych, nadużywaniem władzy, korupcją, wzrostem krajowego budżetu na zbrojenia, użyciem gazu łzawiącego podczas demonstracji, wykroczeniami zawodowymi i zaangażowaniem policji w „ochronę” nielegalnego hazardu online, handlu ludźmi, handlu narkotykami i „bezpieczeństwa” obszarów górniczych i plantacji oleju palmowego w konflikcie z lokalnymi społecznościami. Krytycy twierdzą, że odzwierciedla to kwestie systemowe w policji, takie jak brak odpowiedzialności, nieodpowiedni nadzór i tendencja do autorytarnych praktyk. Organizacje praw człowieka, aktywiści i inne osoby często wzywają do reform w celu poprawy praktyk policyjnych, zapewnienia większej przejrzystości i ochrony swobód obywatelskich. Anarchiści wzywają do likwidacji tej instytucji i walki z nimi.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/3.jpg\")
Protest w Bandung 22 sierpnia 2024 r.
\nZaproponuj krótki przegląd poprzednich potężnych ruchów społecznych w Indonezji, które ustanowiły precedens dla obecnej fali aktywności, i podaj nam chronologię znaczących wydarzeń prowadzących do obecnych niepokojów.
\n\nFrans Ari Prasetyo: Przed tym protestem odbyła się kolejna demonstracja przeciwko mianowaniu kontrowersyjnego szefa policji na przewodniczącego KPK (Komisi Pemberantasan Korupsi, „Komisja ds. Walki z Korupcją”). Wielu obawiało się, że ta nominacja zmniejszy neutralność KPK i utrudni jej zdolność do skutecznego zwalczania korupcji. W 2019 r. ludzie zorganizowali największy protest od czasu reform z 1998 r., znany jako #reformasidikorupsi. Demonstracje te i reakcja państwa na nie spowodowały dramatyczny spadek zaufania publicznego do rządu Jokowi.
\n\nProtesty #reformasidikorupsi trwały prawie dwa tygodnie i odbyły się w kilku miastach. Niestety, policja zabiła kilku protestujących. Wielu miało nadzieję, że ten opór doprowadzi do drugiej reformy, podobnej do pierwszej reformy, która obaliła reżim Nowego Porządku (Suharto). Jokowi udało się jednak uspokoić sytuację, docierając do partii opozycyjnych i oferując im rolę w bloku rządzącym. Co ważne, Jokowi udało się również wzmocnić współpracę między wojskiem a policją, które intensywnie współpracowały podczas protestów.
\n\n1 maja 2019 r. na ulice wyszły grupy autonomiczne. Większość z nich dołączyła do czarnego bloku. Chociaż nie był to pierwszy protest czarnego bloku, był on największy do tej pory, co zaskoczyło wielu. Biorąc pod uwagę kontekst trwających demonstracji, być może nie powinniśmy być tak zaskoczeni.
\n\nW 2022 r. duże protesty wybuchły po przyjęciu kontrowersyjnego kodeksu karnego (KUDP), który wielu porównywało do przepisów z czasów kolonialnych. Przed zatwierdzeniem kodeksu karnego i późniejszymi protestami, w październiku 2020 r. Izba Reprezentantów (DPR) i rząd indonezyjski przyjęły neoliberalną „ustawę zbiorczą”. Ustawa ta miała na celu zwiększenie zatrudnienia w czasie pandemii i przyspieszenie zmian w przepisach postrzeganych jako utrudniające wzrost gospodarczy, rozwój i inwestycje.
\n\nW obliczu ograniczeń konstytucyjnych, które uniemożliwiały mu ubieganie się o trzecią kadencję, Jokowi mianował swojego szwagra na stanowisko prezesa Sądu Konstytucyjnego. Rozważał także złagodzenie wymogów wiekowych dla kandydatów na wiceprezydenta, co mogłoby pozwolić najstarszemu synowi Jokowi na start u boku Prabowo w wyborach prezydenckich w 2024 roku. Prabowo, były generał Nowego Porządku z historią naruszeń praw człowieka, w tym porwań aktywistów podczas reform w 1998 r. i operacji wojskowych w Papui, szukał schronienia w Jordanii po reformach. Powrócił do Indonezji podczas administracji prezydenta Abdurahmana Wahida (Gusdur) i zaangażował się w działalność polityczną, co doprowadziło do założenia partii Gerindra (Gerakan Indonesia Raya) i mianowania go jej przewodniczącym.
\n\nPrabowo i Gibran, syn Jokowi, wygrali wybory w 2024 r., co oznaczało krok wstecz w kierunku Nowego Porządku.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/2.jpg\")
Protest w Bandung 22 sierpnia 2024 r.
\nM: M: Przedstawię krótką chronologię.
\n\n2017: W wyborach gubernatorskich w Dżakarcie doszło do znacznych niepokojów i protestów na dużą skalę przeciwko urzędującemu gubernatorowi Ahokowi, głównie podsycanych oskarżeniami o bluźnierstwo religijne z silnymi tendencjami rasistowskimi (jest on pochodzenia chińskiego). Porażka Ahoka oznaczała wzrost polaryzacji politycznej i społecznej.
\n\n2018-2019: Indonezja doświadczyła kilku głośnych skandali korupcyjnych z udziałem wysokich rangą urzędników i ministerstw; pogłębiło to powszechną frustrację elit politycznych.
\n\n2019: Reelekcja prezydenta Joko Widodo (Jokowi) stała się katalizatorem protestów grup opozycyjnych zarzucających oszustwa wyborcze i krytykujących politykę Jokowi. Okres ten zwiększył również powszechną kontrolę wpływu dynastii politycznych Jokowi i nepotyzmu.
\n\n2020-2021: Pandemia COVID-19 zaostrzyła istniejące kwestie, w tym niestabilność gospodarczą. Wzrosło niezadowolenie ludzi z powodu radzenia sobie z pandemią i postrzeganej korupcji w działaniach pomocowych.
\n\n2022: Demonstracje wybuchły w odpowiedzi na nowe przepisy dotyczące tworzenia miejsc pracy („ustawa zbiorcza”) postrzegane jako faworyzujące interesy kapitalistów w stosunku do praw pracowniczych. Protesty te podkreśliły ciągłe obawy dotyczące praw pracowniczych i nierówności ekonomicznych. W 2022 r. miała również miejsce niezwykła sprawa z udziałem wysokiego rangą członka Policji Narodowej, Ferdy’ego Sambo, który pełnił funkcję szefa Wydziału Propam. („Kadiv Propam” oznacza Szefa Wydziału Zawodu i Bezpieczeństwa, który ma uprawnienia do wykonywania obowiązków Wydziału Propam, które odnoszą się do rozwoju standardów zawodowych i bezpieczeństwa w środowisku wewnętrznym organizacji Policji Narodowej). Był zamieszany w morderstwo z premedytacją brygadiera Joshuy Hutabarata. Chociaż Sambo został początkowo skazany na karę śmierci, ostateczny werdykt przewidywał karę dożywotniego pozbawienia wolności. Incydent ten przyciągnął znaczną uwagę w kraju i za granicą. Po raz pierwszy w Indonezji generał policji krajowej został skazany na dożywocie.
\n\n2023-2024: Niedawne niepokoje były podsycane przez połączenie niezadowolenia z ordynacji wyborczej, zarzutów o korupcję, wysokiego bezrobocia i rosnącej frustracji zakorzenionymi dynastiami politycznymi. Trwające protesty odzwierciedlają kontynuację walki o zmiany polityczne, która charakteryzowała najnowszą historię Indonezji.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/6.jpg\")
Protest w Bandung 22 sierpnia 2024 roku.
\nKażdy ruch obejmuje różne frakcje i nurty o różnych sposobach postrzegania świata i różnych celach. Czy możesz opisać różne grupy po obu stronach tego konfliktu?
\n\nFrans Ari Prasetyo: W stosunkowo słabej kulturze politycznej Indonezji, słabnącym ruchu robotniczym i rozdrobnionej lewicy, nie jest niczym niezwykłym, że jednostki identyfikują się jako anarchiści lub zgadzają się z zasadami anarchistycznymi. Ta elastyczna i inkluzywna interpretacja anarchizmu wydaje się być najbardziej rozpowszechnioną formą myśli anarchistycznej. Trend anarchizmu w ruchu społecznym jest szczególnie atrakcyjny dla wielu młodych ludzi w Indonezji, zwłaszcza w Bandungu, który ma długą historię anarchizmu sięgającą 2014 roku. W Bandungu ruch autonomiczny wydał album kompilacyjny zatytułowany „Mobilisasi Kemuakan” („Mobilizacja obrzydzenia”), na którym znalazło się dwanaście zespołów z różnych podgatunków muzycznych, w tym punk, metal i hip-hop. Teksty albumu odrzucały wybory i zawierały specjalną broszurę krytykującą demokrację przedstawicielską i przeciwstawiającą ją ludowym mobilizacjom na ulicach i „demokracji bezpośredniej”.
\n\nKompilacja „Mobilisasi Kemuakan” („Mobilizacja obrzydzenia”), atak na demokrację przedstawicielską.
\nZ drugiej strony, prominentna marksistowska grupa intelektualna w Indonezji wspierała Jokowi, mobilizując lewicowych aktywistów, grupy młodzieżowe i nowych wyborców poprzez krzykliwą kampanię prasową przed wyborami prezydenckimi w 2014 roku. Uzasadniali to wsparcie, podkreślając sprzeciw Jokowi wobec Prabowo, wojskowego generała Nowego Porządku, który w przeszłości łamał prawa człowieka. Jak na ironię, Jokowi stał się kluczowym zwolennikiem prezydentury Prabowo w 2024 roku, a zastępcą Prabowo jest najstarszy syn Jokowi.
\n\nWydaje się, że obecny ruch protestacyjny podzielił się na trzy główne grupy: studentów uniwersyteckich; organizacje pracownicze i masowe, w tym grupy nacjonalistyczne i religijne; oraz nieformalne grupy skupione na konkretnych kwestiach tożsamościowych, takich jak grupy kobiet, artystów, dziennikarzy, nonkonformistów gender i mniejszości religijnych. Niektóre z tych grup są określane przez społeczeństwo, policję i państwo jako grupy „czarno na czarnym” lub „anarchistyczne”.
\n\nTe „anarchistyczne” grupy wyrażają siebie za pomocą różnych środków, w tym krzyków, śpiewu, graffiti i noszenia flag, plakatów i transparentów, zapalając race na ulicach. Ich celem jest podnoszenie świadomości. Niestety, obecny system demokratyczny nie oferuje skutecznych środków do prowadzenia ulicznej walki z państwem, policją i wojskiem. Ta anarchistyczna aktywność pozostawiła opinię publiczną, proces demokratyczny, a nawet policję nieco zaniepokojoną. To niefortunne, że determinacja policji do wygrywania wszystkich publicznych bitew, szczególnie przeciwko anarchistom, doprowadziła do zmniejszenia publicznego zrozumienia i wsparcia dla anarchistów jako części społeczeństwa obywatelskiego.
\nGrupy studenckie często odgrywają kluczową rolę w inicjowaniu protestów i pozostają ważnym elementem w mediach głównego nurtu jako agenci zmian. Są oni powszechnie uważani za intelektualistów i krytyków polityki rządu. Jako wykształceni obywatele mają potencjał, by wpływać na decyzje rządu.
Udział studentów w strajkach w całej Indonezji napędził nowy ruch społeczny, prowadząc do wzrostu świadomości politycznej. Studenci stali się potężną siłą w protestach, a wielu z nich identyfikuje się z ruchem anarchistycznym, który przekazuje energię i pasję wywrotowej młodzieży.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/7.jpg\")
Protest w Bandung 22 sierpnia 2024 r.
\nM: Obecny ruch oporu jest ogólnie podzielony na dwie grupy: elitę w rządzie i partiach politycznych oraz społeczność poza rządem. Ci w rządzie, którzy pozycjonują się jako „opozycja”, mają własne programy polityczne i partyjne; starają się również zabezpieczyć swoje interesy, które w ogóle nas nie obchodzą. Z drugiej strony, ostatnie ruchy pozaparlamentarne obejmują różnorodne grupy, w tym weteranów protestów z 1998 r., organizacje i działaczy na rzecz praw człowieka, gender, grupy kobiet, ekologów, dziennikarzy, społeczności tubylcze, rolników, rybaków, pracowników nieformalnych, naukowców, religijne organizacje studenckie, studentów Papui, profesorów uniwersyteckich, kierowców transportu online, postaci polityczne i popularne, artystów, komików, matki, uczniów szkół średnich, punków i oczywiście anarchistów, którzy często są kozłem ofiarnym jako podżegacze do niepokojów i „prowokatorzy”.
\n\nTe pozaparlamentarne grupy osiągnęły punkt irytacji coraz bardziej lekkomyślnymi działaniami dynastii Jokowi, zwłaszcza gdy jego prezydentura zbliża się do końca. Społeczeństwo obywatelskie wyraża również zaniepokojenie prezydentem-elektem i wiceprezydentem-elektem następnej administracji, z których obaj mają bardzo złe osiągnięcia; mają zostać zainaugurowani w październiku 2024 roku. Prezydent elekt, Prabowo Subianto, jest zięciem byłego prezydenta Suharto; był wysokim rangą generałem w reżimie Suharto, a obecnie pełni funkcję ministra obrony. Był zaangażowany w porwanie i zniknięcie działaczy studenckich w 1998 r., a także w szereg operacji wojskowych w erze Suharto. Jest również bardzo bogatym biznesmenem. Gibran Rakabuming Raka, wiceprezydent-elekt i najstarszy syn Jokowi, spotkał się ze znaczną krytyką z powodu nepotyzmu i naruszeń prezydenckiej polityki ograniczeń wiekowych, o których Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się na początku tego roku.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/8.jpg\")
Protest w Bandung 22 sierpnia 2024 roku.
\nWidzieliśmy napis „ACAB” na wywłaszczonych tarczach policyjnych i pojazdach policyjnych podczas zamieszek. Jaka jest rola antyautorytarystów i anarchistów w tych protestach? I jak powszechne są obecnie nastroje antyautorytarne w ruchach indonezyjskich?
\n\nFrans Ari Prasetyo: Od czasu powstania globalnego ruchu na rzecz sprawiedliwości w latach 90-tych, idee anarchistyczne odrodziły się i nadal przyciągają coraz więcej zwolenników. Pomimo represji policyjnych i ciągłej krytyki ze strony mediów głównego nurtu, ruch ten zyskał na popularności. Bandung, historycznie centrum aktywności anarchistycznej w Indonezji w latach 90-tych, pozostaje domem dla tętniącego życiem anarchistycznego kolektywu. Ruch ten znacznie się rozrósł w połowie lat 2000. dzięki różnym wysiłkom, w tym strajkom pracowniczym, chuligaństwu piłkarskiemu, protestom przeciwko eksmisjom, wysiłkom na rzecz wzajemnej pomocy oraz dystrybucji książek i broszur. Przyczyniające się do tego czynniki, w tym systemowa nierówność ekonomiczna, gentryfikacja, kwestie mieszkaniowe i dostępu do gruntów, restrukturyzacja pracy i represje rządowe, podsyciły powszechny gniew i konfrontacje z policją.
\n\nAnarchiści poświęcili się tworzeniu przestrzeni zgodnych z ich przekonaniami, badając alternatywne formy oporu i definiując granice wolności, lokalnych protestów i ponadnarodowych ruchów społecznych.
\n\nAutorytaryzm i militaryzm są głęboko zakorzenione w doświadczeniach Indonezji od czasów Nowego Porządku, a militaryzacja ta rozszerzyła się pod rządami Jokowi. Anarchistyczny opór wobec rządu Jokowi był silny. Władza wykonawcza skonsolidowała władzę nad budżetami policyjnymi i wojskowymi, aby kontrolować ruchy protestacyjne. Chociaż policja nie prowadziła jawnej kampanii na rzecz Jokowi, jej wsparcie przyczyniło się do jego sukcesu wyborczego w różnych regionach, przypominając ich rolę w erze Nowego Porządku.
\n\nPo Majowym Czarnym Bloku w 2019 r., który doprowadził do aresztowania ponad 700 osób w Bandungu, jasne jest, że policja jest coraz bardziej zdeterminowana, aby wygrać wszystkie publiczne konfrontacje, zwłaszcza te z udziałem anarchistów. W rezultacie anarchiści mogą zostać odizolowani od niektórych społeczności. W niektórych dzielnicach mieszkalnych Bandungu mieszkańcy wywieszają transparenty z napisami „Anti-Anarcho”, „Anarko Dilarang!” („Anarcho Forbidden!”) lub „Daerah Ini Bebas Anarko” („This Area is Anarcho-Free”). W tamtym czasie nikt nie chciał być kojarzony z wywrotowym ruchem oporu.
\n\nW 2020 roku, podczas protestów Omnibus, banery te zaczęły znikać. Jednak policja nadal przeczesywała protesty, aresztując i dopuszczając się aktów przemocy wobec cywilów po prostu za noszenie czerni. Celowanie w osoby ubrane na czarno podczas protestów, mające na celu odizolowanie ruchu anarchistycznego, ma odwrotny skutek, kierując wielu gniewnych młodych ludzi w stronę anarchizmu.
\n\nW 2022 r. po śmiertelnym incydencie na stadionie piłkarskim wybuchły zaciekłe demonstracje i starcia z policją. W rezultacie „ACAB” i inne innowacyjne antypolicyjne hasła i graffiti stały się coraz bardziej popularne.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/1.jpg\")
Protest w Bandung 28 sierpnia 2024 r.
\nM: Ruch anarchistyczny w Indonezji rośnie. Nie tylko wprowadzamy antyautorytarne idee poprzez dyskusje, publikacje, tłumaczenia, media społecznościowe, sztukę i muzykę, ale także aktywnie uczestniczymy w ruchach oddolnych, szczególnie tych sprzeciwiających się eksmisjom i niszczeniu środowiska, a także ruchach przeciwko policji i państwu. Opowiadamy się za zdecentralizowanymi ruchami wykorzystującymi akcje bezpośrednie, budujemy sieci wzajemnej pomocy na całym archipelagu, zajmujemy ziemię w konflikcie z państwem i korporacjami oraz zajmujemy się codziennymi problemami, z którymi boryka się cała społeczność, w tym naszymi własnymi. Osiągamy to poprzez organizowanie się w oparciu o anarchistyczne zasady i rozwijanie krytycznej świadomości w społeczeństwie.
\n\nStaramy się podnosić świadomość, ujawniając, jak manipulacyjne i wyzyskujące wobec społeczeństwa są państwo i korporacje. Dostarczamy informacji o ich występkach. W miarę jak ludzie stają się bardziej poinformowani, stają się również bardziej krytyczni, tracąc wiarę w mechanizmy i strategie państwa, a także w policję.
\nNie jesteśmy osamotnieni w tych wysiłkach. Zaczęliśmy budować relacje z grupami studenckimi, punkami, artystami, muzykami, naukowcami, społecznościami queer, bezrobotnymi, prawnikami, pracownikami nieformalnymi i innymi. Organiczny ruch anarchistyczny spełnia swoją rolę, jednocześnie wzmacniając wzrost ruchów antyautorytarnych w różnych regionach.
Nie obyło się jednak bez wyzwań. Doszło do pewnych tarć między grupami studenckimi a nami, anarchistami. Indonezyjscy studenci często noszą kurtki kampusowe podczas demonstracji i używają lin do tworzenia barier, twierdząc, że ma to na celu uniknięcie infiltracji agentów policji lub prowokatorów. Mają też tendencję do zachowywania się tak, jakby byli przywódcami protestów, co jest formą awangardyzmu. Jak na ironię, ich slogany, takie jak „Ludzie, zjednoczeni, nie mogą zostać pokonani” i „Strzeżcie się prowokacji, nie dajcie się podzielić” są sprzeczne z rzeczywistością, gdy oddzielają się, twierdząc, że reprezentują ludzi. Kiedy napięcie rośnie, to zwykle anarchiści wychodzą naprzód, wzbudzając entuzjazm innych demonstrantów i prowadząc do starć.
\n\nNa przykład w Bandungu, gdy sytuacja stała się chaotyczna, z gazem łzawiącym i kamieniami w powietrzu, demonstranci próbowali szukać schronienia w kampusie, ale studenci zablokowali nas, krzycząc: „Nie wpuszczajcie ich! Oni nie są częścią nas!”. Bardziej niepokojący incydent miał miejsce w Sukabumi, gdzie niektórzy demonstranci zidentyfikowani jako „czarny blok” zostali pobici przez wielu studentów.
\n\nStudenci często nie rozumieją, że różnorodność demonstrantów jest rzeczywistością, której nie mogą uniknąć, co pokazuje, że ruch obejmuje różne warstwy społeczne. Większe zaangażowanie różnych grup walczących z tym samym wrogiem jest ważne z taktycznego punktu widzenia. Studenci zapominają również, że anonimowość ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa demonstrantów, ponieważ policja często atakuje grupy „czarnego bloku”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/2.jpg\")
Protest w Bandungu 28 sierpnia 2024 r.
\nW jaki sposób ruch różni się w różnych częściach kraju?
\n\nM: Indonezja, będąc rozległym krajem archipelagowym, ma regiony o odrębnych kulturach oporu, na które wpływają lokalne zwyczaje i kwestie. Jawa, jako centrum finansów, biznesu, informacji, technologii i władzy, wykazuje znaczne różnice społeczne, gospodarcze i edukacyjne. Opór w każdym regionie często podkreśla lokalne problemy.
\n\nNa przykład Kalimantan stoi w obliczu poważnych zagrożeń ekologicznych związanych z masową ekspansją górnictwa i oleju palmowego oraz wysiedlaniem rdzennych społeczności. Kontrowersyjny projekt National Capital City (IKN), którego celem jest przeniesienie stolicy z Dżakarty do Penajam Paser Utara we wschodnim Kalimantanie, spowoduje zniszczenie 256 142 hektarów naturalnych lasów i 68 189 hektarów namorzyn. Według Narodowej Agencji Planowania Rozwoju (Bappenas), budżet projektu IKN wynosi 466,9 bln IDR i zostanie sfinansowany przez państwo i zagranicznych inwestorów. W projekt IKN zaangażowani są również wysocy rangą urzędnicy, którzy mają znaczące inwestycje w projekt, w tym Prabowo Subianto, minister obrony, oraz Luhut Binsar Panjaitan, indonezyjski minister koordynujący ds. morskich i inwestycji – a wcześniej wysoki rangą generał w erze Suharto.
\n\nPoziom represji policyjnych różni się w zależności od regionu, przy czym działania we wschodnich regionach spotykają się na ogół z ostrzejszą reakcją organów ścigania.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/4.jpg\")
Protest w Bandung 28 sierpnia 2024 roku.
\nJaka część społeczeństwa jest na ulicach? Czy w protestach wzięli udział ci, którzy wcześniej byli celem policji – tacy jak zorganizowana siła robocza, punki, ultrasi piłkarscy lub protestujący o niepodległość Papui Zachodniej?
\n\nM: Piłkarscy ultrasi mają własne urazy z powodu tragedii Kanjuruhan – tragicznego wydarzenia, które miało miejsce 1 października 2022 r. na stadionie Kanjuruhan w Malang w Indonezji. Zamieszki wybuchły po meczu piłki nożnej pomiędzy Arema FC i Persebaya Surabaya. Policja użyła gazu łzawiącego, aby rozproszyć tłum, co doprowadziło do chaosu, gdy tysiące kibiców rzuciło się do wyjść. Wynikające z tego zgniecenie i uduszenie doprowadziło do śmierci ponad 135 osób i wielu innych obrażeń. Zwróciło to również uwagę na kwestie związane z kontrolą tłumu i bezpieczeństwem na stadionach.
\n\nRodzice ofiar dołączyli do stowarzyszeń piłkarskich potępiających tragedię, domagając się sprawiedliwości dla poszkodowanych. Odbył się proces, w wyniku którego skazano trzech niskich rangą funkcjonariuszy policji i dwóch organizatorów meczów, z których każdy otrzymał maksymalny wyrok wynoszący zaledwie dwa i pół roku. W wyroku sędzia stwierdził, że gaz łzawiący miał wpływ na setki osób ze względu na kierunek wiatru w kierunku trybun. Incydent w Kanjuruhan jest uznawany za drugą najgorszą katastrofę piłkarską w historii, po tragedii na Estadio Nacional w Limie w Peru w 1964 roku, w której zginęło ponad 300 osób. Do dziś rodziny zmarłych domagają się odpowiedzialności, sprawiedliwości i przejrzystości.
\n\nW międzyczasie mieszkańcy Papui nadal walczą o niepodległość, mimo że są negatywnie określani przez państwo jako zbrojna grupa przestępcza. Terminologia ta, zintensyfikowana podczas prezydentury Jokowi przy ukrytym wsparciu ministra obrony Prabowo, jest wykorzystywana do oczerniania papuaskiego ruchu niepodległościowego. Niestety, korporacyjne media często używają tej etykiety.
\n\nWszystkie wymienione przez ciebie grupy są bezpośrednimi ofiarami polityki rządu Jokowi. Naturalnie wykorzystują ten moment, by zjednoczyć się i wyrazić swój gniew wraz z innymi dotkniętymi społecznościami.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/8.jpg\")
Protest w Bandung 28 sierpnia 2024 r.
\nFrans Ari Prasetyo: Indonezja przeszła znaczące zmiany od czasu reform z 1998 r., w tym szybki rozwój instytucji obywatelskich, rosnącą klasę średnią oraz rozwój tętniącej życiem kultury i metropolitalnego stylu życia. Zmiany te wywołały jednak również obawy o wpływ mediów na opinię publiczną, wzrost ruchów populistycznych i próby powrotu do autorytaryzmu pod przykrywką rozwoju. Podczas politycznie naładowanej ery Reformasi, anarchiści protestowali przeciwko dyktaturze. Reakcja ta nie była zaskakująca, ponieważ indonezyjscy anarchiści historycznie sprzymierzali się z klasą robotniczą i walką klasową. Jednakże upadek politycznej lewicy po reformach z 1998 r. doprowadził również do upadku anarchizmu.
\n\nPomimo tego, anarchiści pozostają aktywni w trwających protestach. Anarchizm i czarny blok stały się ważnymi tożsamościami kulturowymi dla uczestników protestów młodzieżowych w Bandungu. Młodzi ludzie zaangażowani w subkultury muzyczne, chuligaństwo piłkarskie, opór antykolonialny w Papui Zachodniej i inne ruchy często angażują się w anarchizm, szczególnie poprzez czarny blok. Zaangażowane są również organizacje pracownicze, zwłaszcza w opozycji do ustawy Omnibus, która bezpośrednio wpływa na ich interesy. Zaangażowanie to jest godne uwagi, biorąc pod uwagę wpływ partii rządzącej na związki zawodowe poprzez ich główną koalicję, która utrzymuje szeroką strukturę klientelistyczną w grupach społeczeństwa obywatelskiego, w tym w zorganizowanej pracy.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/3.jpg\")
Protest w Bandung 28 sierpnia 2024 r.
\nW jakim stopniu ruch ten jest w dialogu z niedawnymi powstaniami w innych częściach świata, takimi jak te na Sri Lance, w Birmie, Bangladeszu lub w innych miejscach, lub pod ich wpływem?
\n\nM: Nie jestem w stanie odpowiedzieć na to pytanie. Jesteśmy jednak zainspirowani ruchem w Hongkongu i zaadaptowaliśmy niektóre z ich strategii.
\n\nFrans Ari Prasetyo: Kraje takie jak Sri Lanka, Birma, Bangladesz, Kambodża i wiele innych w Afryce i Ameryce Łacińskiej stoją w obliczu poważnych wyzwań związanych z zarządzaniem. Wyzwania te często obejmują niski PKB na mieszkańca, wysoki poziom konfliktów zbrojnych i niską stabilność polityczną. Narody te są uwięzione w cyklu konfliktów wewnętrznych i słabych rządów od dziesięcioleci i wydaje się prawdopodobne, że nadal będą doświadczać niestabilności na wszystkich poziomach społeczeństwa. Obecne rebelie w niektórych z tych krajów stanowią przykład zawirowań, które mogą być ich konsekwencją.
\n\nKiedy społeczeństwa rozwijają silny aparat państwowy bez silnej i produktywnej gospodarki krajowej, duże sektory populacji mogą być bardziej podatne na autokratyczną narrację, że zdolność państwa jest kluczem do rozwoju. W ciągu ostatniej dekady Indonezja poruszała się po złożonym krajobrazie, przechodząc od demokracji do autokracji.
\n\nIndonezja może reprezentować porażkę „tezy o wystarczalności demokracji”, która zakłada, że demokracja jest niezbędna do osiągnięcia wyższej jakości życia w perspektywie średnio- i długoterminowej. Wydaje się, że tak właśnie było w przypadku zreformowanej po 1998 r. Indonezji, która wyłoniła się z 32 lat autorytarnych i militarystycznych rządów i świętowała przejście do demokracji. Indonezja nadal stoi jednak przed wyzwaniami związanymi z zapewnieniem jakości życia odpowiadającej demokratycznym standardom i możliwościom państwa. Podczas gdy Indonezja miała więcej szczęścia niż Sri Lanka, Birma, Bangladesz i inne kraje w Afryce i Ameryce Łacińskiej, istnieją obawy, że administracja Jokowi mogła nieumyślnie powrócić do militarystycznego autorytaryzmu w ciągu ostatniej dekady.
\n\nDemokracja w zachodnim stylu nie jest nieunikniona, ponieważ historia nie ma z góry określonego celu. Zamiast tego historia jest kształtowana przez ludzkie działania, ideologiczne walki i konflikty polityczne, a przyszłość zawsze pozostaje niezapisana.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/5.jpg\")
Protest w Bandung 28 sierpnia 2024 roku.
\nCzy możesz skierować nas do jakichś źródeł, aby zrozumieć historię działalności anarchistycznej w Indonezji i powiedzieć nam o konkretnych sposobach, w jakie ludzie mogą wspierać organizujących się tam anarchistów?
\n\nM: W tej chwili wyraźnie potrzebujemy międzynarodowego wsparcia, aby podkreślić spuściznę oligarchii i nepotyzmu pod rządami Jokowi, a także brutalność policji. Wzywamy do potępienia indonezyjskiej policji i wojska za ich brutalne działania.
\n\nPonadto, po rozważeniu kilku incydentów związanych ze starciami z policją lub prawicowymi nacjonalistycznymi i konserwatywnymi organizacjami religijnymi podczas demonstracji lub okupacji ziemi, uważamy, że konieczne jest włożenie większego wysiłku w taktykę podczas demonstracji. Planujemy lepiej wyposażyć się w sprzęt ochronny i przeprowadzić „szkolenia”, aby pogłębić naszą wiedzę na temat bezpieczeństwa, a także taktyki obrony i ataku w terenie. Potrzebujemy również wsparcia, aby utrzymać ulicznych ratowników medycznych.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/6.jpg\")
Protest w Bandung 28 sierpnia 2024 roku.
\nFrans Ari Prasetyo: Grupy anarchistyczne są obecne w całej Indonezji. Niektóre z tych grup wyraźnie identyfikują się jako anarchistyczne, podczas gdy inne nie. Niezależnie od ich etykiet, ich działania są silnie zgodne z anarchistycznymi zasadami. Tak długo, jak dzielimy podobne ideologiczne więzi i różne strategiczne i praktyczne podejścia, rozsądna wydaje się współpraca, nawet jeśli nie wszyscy identyfikują się jako ideologiczni anarchiści.
\n\nAnarchizm oferuje ramy dla zrozumienia złożoności młodzieżowego aktywizmu. Zapewnia soczewkę, przez którą można badać wzajemnie powiązane wyzwania związane z systemowymi nierównościami ekonomicznymi, dystrybucją zasobów, dostępem do dóbr publicznych, systemami pracy, represjami państwowymi i działaniami policyjno-wojskowymi. Ciągły gniew wobec policji i wojska doprowadził do licznych konfrontacji i zamieszek.
\n\nPomimo swoich wyzwań, ruch anarchistyczny odegrał znaczącą rolę w przekształcaniu antykapitalistycznych walk w okresie naznaczonym fragmentacją i upadkiem z powodu agresywnego neoliberalizmu i odradzającego się autorytaryzmu.
\n\nWspółpraca może pomóc zbudować silniejszy ruch i społeczeństwo. Kryzys COVID-19 ustanowił nowy wzorzec aktywizmu w Bandungu. Społeczeństwo obywatelskie dostosowało się, tworząc sieci, które działają kłączowo, umożliwiając przetrwanie i odporność. Obserwowałem i bezpośrednio doświadczyłem wpływu tego wzorca. Od pierwszej fazy pandemii COVID-19 podejście to okazało się skuteczne, elastyczne i dynamiczne, szczególnie w ruchach młodzieżowych.
\n\nW Bandung używamy terminu lintas tongkrongan (cross-hangout)[pol.: struktury poziome?], aby opisać współpracę bez hierarchii. Wielu młodych ludzi, podobnie jak w innych miejscach, spędza ze sobą dużo czasu. Może to być cenne źródło energii i pasji dla aktywizmu obywatelskiego, w tym działań anarchistycznych.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-28/7.jpg\")
Protest w Bandung 28 sierpnia 2024 roku.
\nCo oznaczałoby zwycięstwo?
\n\nM: Nie szukamy „zwycięstwa”. To, czego naprawdę chcemy, to aby więcej ludzi zdało sobie sprawę ze zła państwa, kapitalizmu i ich instrumentów. Chcemy nadal organizować się autonomicznie, walczyć z niesprawiedliwością za pomocą akcji bezpośrednich i zapuszczać korzenie jak dzikie rośliny, których nie da się zatrzymać, nawet betonem.
\n\nFrans Ari Prasetyo: Być może podchodzimy do sprawy ze złej strony, jeśli postrzegamy zwycięstwo jako ostateczny cel walki. Jesteśmy zaangażowani w konflikt, który może nie mieć jednoznacznego rozwiązania. Jeśli osiągniemy zwycięstwo, warto zastanowić się, co będzie dalej. Istnieje ryzyko „fałszywego zwycięstwa”, w którym staniemy się czymś nowym, odzwierciedlającym to, z czym walczyliśmy lub co pokonaliśmy.
\n\nJeśli uznamy to zwycięstwo za aktywizm dobroczynny, może to doprowadzić do zmiany stanowiska, a nie do prawdziwej zmiany. Nie każdy, kto przegra, zniknie; niektórzy mogą dostosować swoje metody, aby wyglądać na postępowych, potencjalnie przekształcając dobroczynność w kolejną manifestację struktury klasowej i nieumyślnie utrwalając status quo.
\n\nW Indonezji zwycięstwo Reformasi w 1998 r., które zakończyło 32-letni militarystyczno-autorytarny reżim Nowego Porządku, doprowadziło do ustanowienia demokratycznego rządu. Czy państwo mogło zrobić więcej, aby zapewnić stałą poprawę jakości życia, nawet przy silnej demokratycznej odpowiedzialności? A może zwycięstwo polegało po prostu na udaremnieniu ordynacji wyborczej?
\nMamy do czynienia z rządem, oligarchami oraz drapieżnymi elitami biznesowymi i partyjnymi, które przywłaszczyły sobie wszystko, co należy do ludzi. Dlatego musimy walczyć tak mocno, jak tylko potrafimy. Obecny porządek społeczny, po reformach, został zbudowany na zwycięstwie nad Nowym Porządkiem. Przejście do rządów cywilnych było zarządzane przez osoby – i charakteryzowało się polityką – które były częścią dyktatury.
W ciągu ostatniej dekady pod rządami prezydenta Jokowi (2014-2024) Indonezja powróciła do autorytarnego, militarystycznego państwa znanego jako Neo-Orba. Jokowi był początkowo przedstawiany jako populistyczny prezydent broniący zwykłych ludzi; wielu byłych działaczy reformatorskich, którzy obalili Nowy Porządek Suharto, teraz popiera reżim Neo-Orba Jokowi. Gdy kadencja Jokowi dobiegnie końca w 2024 r., wielu z tych aktywistów przeniesie swoje poparcie na generała wojskowego Nowego Porządku, który kiedyś ich porwał i został dwukrotnie pokonany przez Jokowi w wyborach prezydenckich. Generał ten zostanie kolejnym prezydentem Indonezji, a syn Jokowiego będzie jego wiceprezydentem. Ta ciągłość władzy i bogactwa kpi z dążenia do większej równości, utrwalając cykl nierówności i wykluczenia.
\n\nDlaczego po wielkim zwycięstwie miałyby następować jeszcze większe demonstracje, tylko po to, by te zwycięstwa uzasadniały nowe i bardziej ekstremalne formy nierówności? Odzwierciedla to traumę z demonstracji z 1998 r., których skutki są widoczne do dziś. Protesty są ważne, a zwycięstwo jest bonusem, ale kluczowe jest budowanie świadomości politycznej w codziennym życiu pośród połączonej hegemonii państwa, kapitalizmu i neoliberalizmu. Powinniśmy tworzyć oddolne alternatywy, nawet jeśli zaczną się one na małą skalę, i rozprzestrzeniać je w wielu obszarach, aby zapewnić ludziom wolność i sprawiedliwość, których potrzebują na co dzień. Budowanie polityki obejmuje coś więcej niż tylko angażowanie się w spontaniczne protesty; oznacza to zajmowanie się prawdziwymi codziennymi problemami i rozwijanie politycznych organów ruchu wykraczających poza zwykłe wzmacnianie pozycji odbiorców pomocy.
\n\nObywatelskie nieposłuszeństwo może być potężnym narzędziem do osiągnięcia równości i zasygnalizowania zwycięstwa. Klasa robotnicza, młodzież i inne grupy cywilne mają prawo do samostanowienia. Nie dążymy do zwykłej redystrybucji ubóstwa lub powrotu do starych praw kolonialnych, kapitalistycznych lub neoliberalnych. Zamiast tego wykorzystujemy nieposłuszeństwo obywatelskie do budowania władzy obywatelskiej i politycznej poprzez edukację, rzecznictwo, działania bezpośrednie i solidarność. Akty nieposłuszeństwa pokazują, że opór i alternatywy są możliwe, nawet gdy poruszamy się po represyjnych prawach, duszącym kapitalizmie i szalejącym neoliberalizmie.
\n\nKto może ugasić ogień, gdy już wybuchnie? Ten reżim od początku igrał z ogniem. Mogą obwiniać protestujących, ile chcą, ale nie mogą obwiniać ognia. Chcę, abyśmy pozostali wściekli i chcę, aby państwo ponownie wpadło w panikę. Do zobaczenia na następnym proteście, następnym i następnym. Niech żyje opór, niech żyje solidarność!
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/09/22/08-22/1.jpg\")
Protest w Bandungu 22 sierpnia 2024 roku.
\nDzięki uprzejmości M, poniżej znajduje się krótkie podsumowanie demonstracji, które odbyły się na różnych głównych wyspach Indonezji w dniach 22-27 sierpnia.
\n\nDżakarta: 22 sierpnia 2024 r. tysiące demonstrantów zebrało się przed indonezyjskim parlamentem (DPR RI), co skłoniło do rozmieszczenia 3200 pracowników ochrony. Podobne demonstracje odbyły się przed Trybunałem Konstytucyjnym. W tym samym czasie 828. akcja Kamisan[1] przed Pałacem Prezydenckim również przyciągnęła tłumy. Protestujący nieśli replikę gilotyny jako symbol oporu przeciwko monarchii.
\n\nPo południu, o 14:20 czasu zachodnioindonezyjskiego, protestujący zdemolowali prawą bramę budynku DPR RI. Członek DPR Habiburokhman został uderzony butelką rzuconą przez demonstrantów. Protest trwał do wieczora, a policja użyła pałek, gazu łzawiącego i armatek wodnych do rozproszenia tłumu. Dziennikarze zostali zaatakowani za próbę relacjonowania ataków policji i zmuszeni do usunięcia swoich nagrań.
\n\nBandung: O 17:30 protestujący zburzyli ogrodzenie wokół budynku Izby Reprezentantów Regionu Zachodniej Jawy (DPRD), co doprowadziło do starć. Tajniacy zaatakowali dziennikarza, a student stracił oko w wyniku uderzenia kamieniem przez policję.
\n\nTasikmalaya: Protest obejmował spalenie kilku obiektów w budynku DPRD w Tasikmalaya.
\n\nBogor: Protesty miały miejsce w Tugu Kujang.
\nCirebon: Student i policjant zostali ranni podczas demonstracji przed budynkiem DPRD w Cirebon.
Yogyakarta: Tysiące ludzi zebrało się, zaczynając na parkingu Abu Bakar Ali, maszerując do Zero Kilometer Point, a kończąc przed budynkiem Specjalnego Regionu Yogyakarta DPRD.
\n\nSemarang: Protest przed budynkiem DPRD w Centralnej Jawie stał się gwałtowny, gdy protestujący wdarli się do środka, powodując, że ogrodzenie prawie się zawaliło. Policja użyła gazu łzawiącego do rozproszenia tłumu, w wyniku czego 26 osób zostało rannych, a 18 wymagało leczenia szpitalnego. Protesty trwały do 26 sierpnia 2024 r., wraz z uszkodzeniem ogrodzenia wokół ratusza w Semarang.
\n\nSurabaya: Demonstracje odbyły się przed Tugu Pahlawan.
\n\nSolo: Protesty miały miejsce przed ratuszem.
\n\nMalang: Tysiące osób protestowało w okolicy Bundaran Tugu Malang.
\n\nPadang: Protesty odbyły się przed budynkiem West Sumatra DPRD.
\n\nBukittinggi: 23 sierpnia 2024 r. setki osób protestowało przed budynkiem Bukittinggi DPRD w ulewnym deszczu.
\n\nLampung: W proteście w nocy 21 sierpnia wzięli udział uczestnicy w kostiumach Money Heist.
\n\nPołudniowa Sumatra: Protestujący w Simpang Lima nosili maski polityków, w tym Joko Widodo, Bahlil Lahadalia, Yusril Ihza Mahendra, Prabowo Subianto i Bobby Nasution. Podczas demonstracji nieśli trumnę.
\n\nJambi: Tysiące studentów przemaszerowało z Simpang Bank Indonesia do budynku parlamentu w Telanai. Protest przerodził się w brutalne pobicie przez policję, w wyniku którego trzy osoby straciły przytomność, a cztery zostały ranne.
\n\nAceh: Protesty przed Lhokseumawe DPRK doprowadziły do starć między tysiącami studentów a siłami bezpieczeństwa. Podobny protest miał miejsce w Izbie Reprezentantów w Banda Aceh, kończąc się przemocą i pięcioma aresztowaniami.
\n\nBengkulu: W odpowiedzi na protesty, pracownicy ochrony DPRD zaatakowali studentów, próbując rozproszyć tłum.
\n\nMakassar: Tysiące osób protestowało przeciwko przyjęciu ustawy o wyborach regionalnych (RUU Pilkada), a niektórzy palili opony. Protest został rozproszony, gdy obok miała przejeżdżać Pierwsza Dama Iriana Joko Widodo.
\n\nKendari: Tysiące studentów i dziennikarzy protestowało przed budynkiem DPRD w południowo-wschodnim Sulawesi.
\n\nPalu: Protesty miały miejsce 23 sierpnia 2024 r. przed budynkiem Central Sulawesi DPRD.
\n\nKupang: Protest siedzący miał miejsce przed biurem NTT KPU (Nusa Tenggara Timur Komisi Pemilihan Umum, Generalnej Komisji Wyborczej w prowincji Wschodnia Nusa Tenggara, której stolicą jest miasto Kupang).
\n\nMataram: Protest przed budynkiem West Nusa Tenggara DPRD stał się gwałtowny po tym, jak policja próbowała rozproszyć tłum gazem łzawiącym i armatkami wodnymi.
\n\n*Denpasar (Bali) *: 23 sierpnia 2024 r. studenci z różnych uniwersytetów, publiczne organizacje studenckie, organizacje pozarządowe, LBH Bali (Lembaga Bantuan Hukum, Community Legal Aid Institute – organizacja pierwszej linii, która zapewnia bezpłatną pomoc prawną potrzebującym) i inni wzięli udział w proteście.
\n\nAmbon: Protest zakończył się wybiciem szyb w budynku DPRD po tym, jak prośba Aliansi Mahasiswa Pattimura (Sojusz Studentów Uniwersytetu Pattimura w mieście Ambon, w prowincji Maluku) o spotkanie z członkami partii koalicyjnej została odrzucona z powodu ich nieobecności.
\n\nManokwari: Protesty odbyły się przed budynkiem Papua Barat DPRD.
\n\nSorong: Cichy protest odbył się w parku Taman Sorong.
\n\nBanjarmasin: Tysiące studentów z różnych kampusów okupowało budynek DPRD Południowego Kalimantanu.
\n\nSamarinda: Tysiące protestowało przed budynkiem DPRD Wschodniego Kalimantanu, domagając się anulowania ustawy o wyborach regionalnych i przyspieszenia zatwierdzenia ustawy o przepadku mienia.
\n\nBalikpapan: Protest przed budynkiem DPRD w Balikpapan przerodził się w gwałtowne starcia między studentami a policją.
\n\nPontianak: Studenci wzięli udział w nadzwyczajnej akcji demokratycznej w West Kalimantan DPRD.
\n\nPalangkaraya: Setki studentów protestowało, ale akcja zakończyła się chaosem po tym, jak żądania spotkania z przewodniczącym Central Kalimantan DPRD nie zostały spełnione. Tłum odrzucił warunki, zgodnie z którymi tylko przedstawiciele mogli wejść do budynku DPR, aby wyrazić swoje żądania.
\n\nLudzie w wielu miastach kontynuowali demonstracje po 22 sierpnia 2024 roku.
\n\n" }, { "id": "https://crimethinc.com/2024/06/17/spoleczny-kanibalizm-kontra-pomoc-wzajemna-i-opor-w-argentynie", "url": "https://crimethinc.com/2024/06/17/spoleczny-kanibalizm-kontra-pomoc-wzajemna-i-opor-w-argentynie", "title": "Społeczny Kanibalizm Kontra Pomoc Wzajemna I Opór W Argentynie", "summary": "A vivid picture of the rival visions that are contending for the future of Argentina, culminating with the massive clashes in Buenos Aires on June 12.", "image": "https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/header.jpg", "banner_image": "https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/header.jpg", "date_published": "2024-06-17T18:06:18Z", "date_modified": "2024-09-10T03:56:00Z", "tags": [ "Argentina", "neoliberalism" ], "content_html": "W grudniu 2023 r. Javier Milei doszedł do władzy w Argentynie, wprowadzając szeroko zakrojoną deregulację i środki oszczędnościowe. Obiecując zmiażdżenie ruchów społecznych w imię nieskrępowanego kapitalizmu, jego administracja toruje drogę do całkowitego upadku społecznego i pojawienia się narko-przemocy na masową skalę. W poniższej relacji nasz korespondent maluje żywy obraz rywalizujących sił i wizji, które walczą o przyszłość Argentyny, a których kulminacją były starcia z 12 czerwca, kiedy to bojowi demonstranci zaatakowali prawie trzy tysiące funkcjonariuszy policji otaczających zabarykadowany kongres.
\n\nJeśli zainspirowało cię to, co tutaj przeczytałeś, rozważ przekazanie darowizny na rzecz La Cultura Del Barrio, działającego od dekady antyfaszystowskiego klubu społecznego i sportowego w Buenos Aires. Gwałtownie rosnąca inflacja i całkowita deregulacja argentyńskiego rynku nieruchomości sprawiły, że trudno jest utrzymać fizyczne przestrzenie społeczne dokładnie w momencie, gdy są one najbardziej potrzebne. Jeśli znajdujesz się poza argentyńskim kryzysem gospodarczym, możesz mieć okazję pomóc tym, którzy są na pierwszej linii frontu, aby przetrwali bezwzględny kapitalizm i zademonstrowali jego alternatywę.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/20.jpg\")
Antyfaszystowski, anarchistyczny i autonomiczny blok podczas demonstracji 24 marca: „Przeciwko przemocy państwa — powszechna samoobrona”.
\nPod koniec stycznia 2024 r. ruchy społeczne, zgromadzenia sąsiedzkie i organizacje lewicowe gromadzą się przed Kongresem, aby zaprotestować przeciwko ogromnemu pakietowi neoliberalnych reform, nad którymi debatuje się w Kongresie. Policja reaguje w ogromnej liczbie. Jednego z funkcjonariuszy można zobaczyć przechadzającego się w kamizelce z naszywką „Don’t Tread on Me” Gadsena.
\n\nPod koniec wieczoru, choć nic wielkiego się nie wydarzyło, policja jeździ parami na motocyklach, strzelając gumowymi kulami w tłum.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/1.jpg\")
Policjant z flagą Gadsena przed kongresem w styczniu 2024r.
\nKilka dni później Sandra Pettovello, minister ds. kapitału ludzkiego, odmawia spotkania z organizacjami społecznymi w celu omówienia dostarczania pomocy żywnościowej do tysięcy comedores populares (kuchni ludowych). Wzorując się na Marii Antoninie, deklaruje: „Jeśli ktoś jest głodny, spotkam się z nim w cztery oczy”, ale bez pośrednictwa organizacji społecznych.
\n\nNastępnego dnia tysiące osób skorzystało z jej oferty, ustawiając się w kolejce przed jej ministerstwem. Odmawia spotkania każdej z nich.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/2.jpg\")
Kolejka w centrum miasta rozciąga się na 20 przecznic dzień po tym, jak Minister Kapitału Ludzkiego oświadczyła, że będzie przyjmować głodnych indywidualnie.
\nNa początku marca Telam, publiczna agencja informacyjna, została zamknięta. Podobnie INADI, krajowy instytut przeciwko dyskryminacji. Fale zwolnień zdziesiątkowały prawie wszystkie instytucje publiczne, w tym bibliotekę narodową. Mówi się o prywatyzacji banku narodowego. Gdy pracownicy mobilizują się w obronie instytucji publicznych i swoich miejsc pracy, zastają budynki zabarykadowane i otoczone przez policję. Tak zwani „libertariańscy” aktywiści organizują sesję zdjęciową z okazji zamknięcia i zwolnienia pracowników.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/3.jpg\")
Policjanci otaczają zamknięty budynek publicznej agencji informacyjnej Telam.
\nUrsula jest przesłuchiwana w telewizji na żywo przez reportera jednego z prorządowych kanałów. „Jestem wdową, otrzymuję dotację rządową i mieszkam z matką, która jest na emeryturze”. Wspomina, że ma troje dzieci, z których jedno stoi na ulicy na mrozie obok niej podczas wywiadu. Mówi, że niedawno straciła pracę. Kiedy wyjaśnia, że próbują przetrwać, sprzedając paczki naklejek na ulicy, płacze na oczach swojej nastoletniej córki.
\n\nKilka minut przed wywiadem z Urszulą na ulicy przeprowadzono wywiad z inną kobietą. „Pracuję na trzech etatach, by związać koniec z końcem”. Żadna z nich nie wspomniała o decyzjach politycznych i gospodarczych, które doprowadziły je do takiej sytuacji.
\n\nKoszty życia eksplodowały. Inflacja jest teraz „pod kontrolą” — jeśli można nazwać 9% miesięczną stopę inflacji pod kontrolą — tylko dlatego, że popyt konsumpcyjny spadł. Koszty mediów, leków i podstawowych artykułów spożywczych eksplodowały, a wzrost cen we wszystkich tych kategoriach przekroczył 100%. Jednocześnie umowy najmu zostały całkowicie zderegulowane.
\n\nRezultat nie jest zaskakujący. Gdy realna wartość płac spada, sprzedaż gwałtownie spada. Nie tylko pracownicy publiczni, których ultraliberałowie napiętnowali jako „pasożytów żyjących ze społeczeństwa”, tracą pracę. Małe firmy i fabryki są zamykane jedna po drugiej. W maju zamknięto 300 000 „kont płacowych” — kont bankowych używanych wyłącznie do otrzymywania miesięcznych wynagrodzeń.
\n\nW jednej z fabryk w prowincji Catamarca pracownicy nie pogodzili się z utratą miejsca pracy. 134 pracowników fabryki tekstylnej Textilcom, podejrzewając, że wkrótce zostanie ona zamknięta, okupowało fabrykę w akcie oporu przeciwko zamknięciu i aby zapewnić, że nie zostaną okradzeni z zaległych wynagrodzeń.
\n\nJednak nawet tutaj pracownicy, którzy podejmują zbiorowe działania, okupują fabrykę i ponoszą praktyczne konsekwencje kapitalistycznej logiki rynkowej, wciąż dystansują się od bezrobotnych, nieformalnie zatrudnionych i zmarginalizowanych ludzi, którzy stanowią większość ruchów społecznych. „Nie jesteśmy zależni od pomocy państwa, nie chcemy pomocy, nie jesteśmy jak piqueteros”.
\n\nPrzypadkowa osoba konfrontuje się z prezydentem Milei na ulicy, krzycząc: „Ludzie nie mogą związać końca z końcem!”.
\n\nMilei odpowiada: „Gdyby ludzie nie wiązali końca z końcem, umieraliby na ulicach, więc to nieprawda”.
\n\nNawet prorządowa i prawicowa prasa opisuje jego wypowiedź jako „nikczemną”.
\n\nW tym samym czasie organizacje społeczne informują, że Ministerstwo Kapitału Ludzkiego odmawia dystrybucji ponad pięciu tysięcy ton żywności i towarów. Podczas gdy ministerstwo oskarża rozległą sieć comedores populares prowadzonych przez organizacje społeczne o wymuszenia i twierdzi, że audyt wykazał, że połowa comedores populares nie istnieje, cała ta żywność leży w ich magazynach i gnije.
\n\nSędzia nakazuje rządowi rozpoczęcie dystrybucji żywności. Zamiast się do tego zastosować, rząd odwołuje się od nakazu sądowego.
\n\nW międzyczasie 49% kraju żyje w ubóstwie, a 11,9% populacji żyje w skrajnym ubóstwie — zdefiniowanym jako „osoby niezdolne do zaspokojenia podstawowych potrzeb żywnościowych”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/4.jpg\")
Demonstranci przed miejscem, w którym Ministerstwo Kapitału Ludzkiego przechowuje tysiące ton pomocy żywnościowej.
\nTo tylko kilka przykładów ogromnej ekonomicznej i społecznej tragedii, jaka rozegrała się w Argentynie od czasu dojścia do władzy rządu Javiera Milei. Cztery ostatnie pochodzą z początku czerwca, gdy napięcie wzrosło przed 12 czerwca. Dzięki jego rządowi neoliberalna klasa polityczna z przeszłości ponownie wkroczyła na salony władzy, z gabinetem reprezentującym „Who is Who” neoliberalnych ideologów odpowiedzialnych za ostatni krach gospodarczy Argentyny na początku 2000 roku.
\n\nRosnące wskaźniki ubóstwa i wymykająca się spod kontroli inflacja nie zaczęły się od rządu Milei. One już istniały, co było jednym z czynników, które przyczyniły się do popularności Milei i jego wyborczego triumfu. Niepowodzenia poprzedniego centrolewicowego rządu kirchnerystów wynikały z błędnego przekonania o fundamentalnej naturze kapitalizmu: Kirchner albo nie rozpoznał, albo nie uznał niemożności osiągnięcia trwałego rozejmu między interesami rynku a ogólnym interesem społeczeństwa. Niemniej jednak poprzedni rząd rozumiał społeczeństwo jako połączoną całość, przynajmniej co do zasady, i postrzegał wolność jako coś wytwarzanego zbiorowo. Tarcie między ich słowami a czynami utorowało drogę do dzisiejszego eksperymentu w całkowicie zderegulowanym kapitalizmie.
\n\nObecnie argentyńskie społeczeństwo jest zdane na łaskę ludzi, którzy wierzą, że niewidzialna ręka rynku rozwiąże wszystkie problemy — i innych, którzy udają, że w to wierzą dla korzyści politycznych. Ludzi, których definicją wolności jest „każdy sobie rzepkę skrobie”. Jesteśmy w rękach najbardziej fanatycznych zwolenników mętnych austriackich ultrakapitalistycznych ekonomistów. Gdy ich fantazje spotykają się z realnym światem, konsekwencje są natychmiastowe — powodując eksplozję zbiorowego cierpienia i nędzy.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/29.jpg\")
Buenos Aires, 12 czerwca 2024 roku.
\nTo było jak oglądanie dziecka uczącego się w czasie rzeczywistym na pierwszych zajęciach z ekonomii. Esteban Trebucq, jeden z najbardziej pro-Milei dziennikarzy prawicowego kanału informacyjnego La Nacion+, omawiał gwałtowny wzrost miesięcznych składek w prywatnych firmach ubezpieczeniowych. W ciągu pięciu miesięcy prywatni ubezpieczyciele podnieśli swoje składki o ponad 150%, co jest jedną z wielu konsekwencji masowego zarządzenia Milei deregulującego duże sektory argentyńskiej gospodarki, w tym „branżę” ubezpieczeniową.
\n\n„Są ludzie starsi, emeryci o stałych budżetach”, mówił Trebucq, „ludzie, którzy mają wcześniej istniejące schorzenia, rodziny, których nie stać już na składki i wracają do systemu publicznego”. Publiczny system opieki zdrowotnej, który już odczuwa wpływ największego projektu oszczędnościowego w historii — jak Milei lubi się chwalić — i nie jest w stanie poradzić sobie z napływem dziesiątek tysięcy nowych pacjentów z sektora prywatnego. „W przypadku nieelastycznych towarów i usług, rzeczy, których ludzie potrzebują, aby przetrwać, istnieje nierównowaga sił między tym, kto potrzebuje towaru lub usługi, a dostawcą”.
\n\nPamiętam, jak patrzyłem pustym wzrokiem na ekran, zastanawiając się, jak mógł być tak blisko, a jednocześnie tak daleko.
\n\nRozporządzenie wykonawcze Milei znoszące ponad czterdzieści przepisów i rozluźniające setki innych zostało ogłoszone w grudniu ubiegłego roku w telewizji na żywo, natychmiast prowokując spontaniczne mobilizacje w wielu dzielnicach Buenos Aires, a także przed Kongresem. Było to rażące nadużycie władzy prezydenckiej: zarządzenia wykonawcze były przeznaczone do reagowania na sytuacje kryzysowe, a nie do ich tworzenia. Zasadniczo Milei wykorzystał Decreto de Necesidad y Urgencia („Rozporządzenie wykonawcze o konieczności i nagłej potrzebie„), aby ominąć Kongres w celu jednostronnego narzucenia reformy konstytucyjnej. Niższa izba kongresu od tego czasu odrzuciła rozporządzenie wykonawcze, ale nadal obowiązuje, ponieważ ze względu na zmianę wprowadzoną przez Kirchnera w 2005 r. rozporządzenia wykonawcze muszą zostać odrzucone przez obie izby kongresu, aby mogły zostać uchylone.
\n\nZmiany deregulacyjne wyrażają najbardziej skrajny neoliberalizm. Stojąca za nimi logika zakłada, że relacje społeczne i handlowe zawsze odbywają się między równymi sobie, a każda interwencja w interesie społeczeństwa jako całości spowoduje jedynie nieefektywność i słabą obsługę, utrudniając konkurencję, a tym samym wzrost i produktywność. Zgodnie z tym rozumowaniem, regulacje mające na celu ochronę ubogich są główną przyczyną samego ubóstwa.
\n\nW ich oczach najemcy, którzy potrzebują dachu nad głową, i właściciele, którzy są właścicielami domów, negocjują na równych prawach. Masz swobodę płacenia całej swojej pensji, aby mieć dach nad głową, jeśli to jest to, co właściciele zdecydują się obciążyć, lub możesz swobodnie wybrać spanie pod gwiazdami. Pracownicy, którzy nie mają innego wyboru niż sprzedawać swoją pracę, aby wyżywić swoje rodziny, nie są zmuszani przez kapitalistów, którzy kontrolują rynek mieszkaniowy i środki produkcji. Takie rozumowanie promuje Esteban Trebucq i jego koledzy.
\n\nA jednak wystąpił w telewizji, niemalże przyznając, że świat nie działa w ten sposób.
\n\nNatomiast nigdy nie połączył kropek. Ostatecznie rząd wysunął formalne oskarżenie, które doprowadziły do sprawy sądowej, że firmy ubezpieczeniowe utworzyły de facto „kartel”, spiskując w celu jednolitego podniesienia cen. Oczywiście, że tak! Tak dzieje się zawsze, gdy branża osiąga monopolistyczny etap rozwoju kapitalistycznego i ma swobodę wyzysku i wymuszania.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/5.jpg\")
Policja próbuje usunąć zwolnionego kierowcę autobusu, który w proteście rzucił się pod autobus. „Chcę tylko nakarmić moją rodzinę”.
\nDeregulacja spowodowała eksplozję kosztów usług komunalnych i podstawowych wydatków na życie: wzrost o 300% do 400% w transporcie publicznym, ponad 100% w rachunkach za gaz i energię elektryczną oraz koszt paliwa, znacznie ponad 100% w kosztach ryżu i chleba oraz innych podstawowych produktów. W połączeniu ze środkami oszczędnościowymi wywołało to brutalną recesję, o czym świadczą dramatyczne spadki konsumpcji w dwóch obszarach o nieelastycznym popycie — podstawowych produktach spożywczych i lekarstwach.
\n\nW ciągu sześciu miesięcy od zetknięcia się kapitalistycznej gospodarki fantazji z realnym światem konsekwencje są takie, że w Argentynie wiele osób rezygnuje z leków i regularnie opuszcza posiłki. W kraju, który jest znany jako „pszenny spichlerz świata”, bochenek chleba kosztuje tyle samo, co w Paryżu. W kraju, w którym średnie płace wynoszą jedną dziesiątą tego, co w Europie, filiżanka kawy kosztuje tyle samo w Buenos Aires, co w Madrycie. W kraju, który przetwarza własną ropę naftową i posiada publiczną spółkę naftową, paliwo kosztuje obecnie tyle, co w Stanach Zjednoczonych. Argentyna ma obecnie zarówno najwyższe koszty utrzymania w Ameryce Łacińskiej, jak i najniższą płacę minimalną.
\n\nCiężar oszczędności nie jest ponoszony przez klasę polityczną, jak obiecał Milei, ale przez pracowników — zarówno zatrudnionych, jak i bezrobotnych — oraz klasę średnią. Mając wolną rękę, klasa kapitalistyczna pokazała, że jej programem jest po prostu maksymalne wyduszenie bogactwa z klasy produkcyjnej.
\n\nNie jest to dla nas zaskoczeniem. Anarchiści od samego początku ostrzegali przed pułapką, krzycząc do każdego, kto chciał słuchać, że to nie przypadek, że wszyscy oligarchowie Argentyny jednoczą się za tym rzekomym „buntownikiem”. Odwiecznym marzeniem kapitalistów jest pozbawienie państwa wszelkich elementów, które nie funkcjonują w celu umożliwienia im gromadzenia maksymalnych zysków poprzez powrót do warunków z końca XIX wieku.
\n\nIch marzenie jest naszym koszmarem. Coraz większe grupy społeczne zdają sobie z tego sprawę, doświadczając tego na własnej skórze. Europejskie ceny, afrykańskie płace, warunki pracy w Azji Południowo-Wschodniej.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/15.jpg\")
„Jesteśmy koszmarem tych, którzy chcą pozbawić nas naszych marzeń”.
\nKiedy dla zwykłych ludzi jest oczywiste, że są w gorszej sytuacji materialnej pod każdym względem, jak można powstrzymać niepokoje i zapobiec ogólnemu przewrotowi? Jeszcze bardziej niewiarygodne jest to, jak to możliwe, że Milei nadal utrzymuje poparcie społeczne na poziomie około 50%?
\n\nOdpowiedzią jest ideologia.
\n\nIdeologia w połączeniu z resentymentami, rozproszeniem uwagi i wykorzystywaniem biednych przeciwko bardzo biednym.
\n\nMilei spędził dużo czasu za granicą, umawiając się na spotkania z Donaldem Trumpem, hiszpańskim skrajnie prawicowym liderem Vox Santiago Abascalem, białym supremacjonistą Elonem Muskiem i prezydentem Salwadoru Nayibem Bukelem. Dla zagorzałych zwolenników Milei jest to dowód jego popularności jako obrońcy kapitalizmu, wolności i zachodnich wartości. Jego zagorzała baza jest podobna do zwolenników Donalda Trumpa: są to głównie mężczyźni, skłonni do teorii spiskowych, sfrustrowani sytuacją życiową i przekonani, że to, co postrzegają jako socjalizm, obcokrajowcy i „woke” agenda, są odpowiedzialne za ich osobiste nieszczęścia i ogólnie za kryzys gospodarczy Argentyny. Nadal gorliwie wierzą, że musimy cierpieć teraz, aby jutro mieć się lepiej, że ożywienie gospodarcze o kształcie litery „V” jest nieuchronne.
\n\nPodobnie, dyskurs o aborcji jako morderstwie i pozytywne odniesienia do wojska i ostatniej dyktatury są czerwonym mięsem dla starszych, stosunkowo dobrze sytuowanych prawicowych wyborców, którzy odczuwają presję ekonomiczną nieco mniej niż inne sektory społeczeństwa. Zaakceptowali oni Mileia — najpierw niechętnie, a teraz nieco bardziej ochoczo — po politycznej marginalizacji bardziej umiarkowanej opcji prawicowej. Ponownie, przypomina to sposób, w jaki Trump wchłonął duże segmenty tradycyjnej bazy konserwatywnej w Stanach Zjednoczonych.
\n\nW grę wchodzi jednak szerszy konflikt ideologiczny. Milei i ultraliberałowie stale się do tego odwołują. Prawdziwi wyznawcy twierdzą, że chcą zmienić podstawową mentalność Argentyńczyków i argentyńskiej polityki. Pragmatycznie myślący przedstawiciele skrajnej prawicy i klasy kapitalistycznej rozumieją, że ich najlepszą ochroną przed rozprzestrzenianiem się solidarności między walkami i między grupami demograficznymi jest wbijanie klinów między różne sektory klasy robotniczej, dzieląc tych, którzy cierpią z powodu kryzysu gospodarczego w różnym stopniu i na różne sposoby.
\n\nPracownik sektora publicznego musi być przeciwstawiony pracownikowi sektora prywatnego gospodarki oficjalnej. Pracownik w gospodarce oficjalnej musi być przeciwstawiony pracownikowi w gospodarce nieformalnej. Ci, którzy mają pracę, oficjalną lub nie, muszą patrzeć z lekceważeniem i pogardą na bezrobotnych, którzy próbują przetrwać na własną rękę lub organizują się zbiorowo, aby domagać się środków na przetrwanie. Szczególnie ważne jest demonizowanie tych, którzy są bezrobotni, działają w organizacjach społecznych, a także nie mają argentyńskiego obywatelstwa.
\n\nKażdego dnia widzimy, jak prawicowe media promują te podziały. Mały sklepikarz wścieka się na ulicznych sprzedawców, którzy nie płacą podatków i rzekomo „nie są nawet z tego kraju”. Pracownik biurowy mówi do kamery, że cieszy się, że pracownicy publiczni są zwalniani, a instytucje zamykane, ponieważ był przekonany, że w Argentynie istnieje wysokie obciążenie podatkowe dla prywatnych przedsiębiorstw, stworzone przez potrzebę finansowania państwa — i że to właśnie to, a nie kapitalistyczna chciwość, powstrzymuje wzrost jego płac. Taksówkarz, który utknął w korku, podczas gdy bezrobotni pracownicy nie mogą dostać się do rezydencji prezydenta, ma pretensje do leniwych nierobów, którzy nie przyczyniają się do rozwoju gospodarki i nie pozwalają innym pracować. Jest oburzony, że oczekują, że będą żyć z jałmużny i że „kultura pracy” została utracona. Później ten sam dziennikarz będzie chodził od jednego sklepu do drugiego, rozmawiając ze sklepikarzami o tym, jak poważne straty w ich codziennych dochodach spowodowała demonstracja. Mamy wierzyć, że to bezrobotni i organizacje społeczne, najsłabsi i najbiedniejsi Argentyńczycy, są demonami powstrzymującymi argentyńską gospodarkę przed rozkwitem.
\n\nRecesja zmniejsza stopy inflacji, podczas gdy stopy bezrobocia eksplodują. Przez ostatnie kilka lat w Argentynie było mnóstwo „możliwości” pracy, ale były one słabo płatne; jedna praca często nie wystarczała na przeżycie, a realna wartość wynagrodzeń stale spadała w stosunku do inflacji. Inflacja najmocniej uderza w najmniej zarabiających i prawie zawsze jest de facto podatkiem nakładanym na biednych, ale nadal jest bezdyskusyjnie zjawiskiem zbiorowym — takim, za które żaden zwolennik gospodarki rynkowej nie może winić osobistych niepowodzeń jednostek.
\n\nW miarę jak recesja postępuje i wymieniamy jeden kryzys na drugi, ideologiczna kampania prowadzona przez klasę kapitalistyczną staje się coraz bardziej widoczna. Bezrobocie staje się osobistym dramatem. W tysiącach domów w całym kraju ma miejsce śmierć przez tysiąc cięć, gdy ktoś siedzi samotnie, zastanawiając się, jak związać koniec z końcem w przyszłym miesiącu, lub wraca do domu, aby powiedzieć swojemu partnerowi, że będzie musiał podjąć pracę dorywczą, aby nakarmić dzieci, lub gdy udaje się, nieśmiały i zawstydzony, po raz pierwszy do kuchni ludowej, ponieważ lodówka jest pusta. Każdy bezrobotny jest bombardowany propagandą podkreślającą, że to jego wina. Powinieneś więcej pracować, jeśli naprawdę poszukasz, to coś znajdziesz, powinieneś bardziej się starać, założyć małą firmę. Bezrobocie jest osobistą porażką, za którą tylko ty jesteś odpowiedzialny. Ta narracja nie jest przypadkowa: to tama powstrzymująca rozprzestrzenianie się solidarności i oporu.
\n\nA ponieważ na razie wygrywają bitwę idei, widzimy przykłady takie jak wspomniani powyżej pracownicy Textilcom. Pracownicy ci są zaangażowani w klasyczny model walki pracowniczej — okupują fabrykę, aby bronić swoich interesów przed szefami, którzy zwalniają ich w wyniku polityki tego rządu. Jednak nawet gdy sami stają się bezrobotni, nadal uważają za konieczne zdystansowanie się od tych, którzy są obecnie bezrobotni. W nadziei na odwołanie się do dobrej woli społeczeństwa nie identyfikują się z tymi, którzy są objęci planami społecznymi, piqueteros. Zapytani o ten rząd i jego politykę, odpowiadają, że „nie interesują się polityką”.
\n\nJak długo wytrzyma tama?
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/12.jpg\")
Policja i ideologia pracują ramię w ramię, aby stłumić opór.
\nJest popołudnie 30 maja. La Nacion+ ma korespondenta w pociągu Roca, jednej z głównych linii kolejowych Buenos Aires, ponieważ pociąg jedzie z ograniczoną maksymalną prędkością 30 kilometrów na godzinę w ramach protestu pracowników kolei domagających się podwyżek płac — częściowego środka jako wstępu do 24-godzinnego strajku 4 czerwca, jeśli nie zostanie osiągnięte porozumienie.
\n\nDziennikarz przeprowadza wywiad z osobami dojeżdżającymi do pracy, wyraźnie mając nadzieję na uzyskanie czegoś w rodzaju „Powinni protestować, ale bez komplikowania życia innym pracownikom” lub „Zarabiam połowę tego, co oni, a nie widzisz mnie tutaj blokującego drogi” lub „To jest problem w tym kraju, ludzie zawsze protestują i nie pracują”. Zamiast tego kobieta po trzydziestce odpowiada: „Nie mam nic przeciwko temu. Wszystko, co jest robione w obronie pracowników, jest w porządku. Oczywiście wpłynie to na nas wszystkich, ale popieram wszystkie protesty przeciwko niesprawiedliwości wobec pracowników”.
\n\nNaciska ją w sprawie „niedogodności związanych z opóźnieniami”. Ona trzyma się swoich racji. „To część tego, przez co musimy przejść. Jeśli nie jesteśmy zjednoczeni w sytuacji, przez którą przechodzimy, nie ma wyjścia. Wszyscy jesteśmy pracownikami i gdybym pewnego dnia znalazła się na ich miejscu, chciałabym, aby inni też mnie wspierali”. Kolejna osoba, młody chłopak w bluzie z kapturem, stwierdza wprost: „Muszą negocjować płace, to wszystko wina Milei. To sukinsyn”. Kolejna osoba, maszynista w koszulce Boca Juniors, odpowiada: „Oczywiście, że to irytujące, wracam do domu ponad godzinę. Ale Milei powinien zrezygnować. Wszyscy powinni wyjść na ulice”.
\n\nReporter zaczepia jeszcze cztery lub pięć osób, ale wszystkie odpowiadają w tym samym duchu, więc spiker w studiu — po raz kolejny jest to de facto rzecznik rządu Esteban Trebucq — przejmuje kontrolę. „Wygląda na to, że dziś w pociągu jest wielu lewaków”.
\n\nByć może. A może, nawet jeśli fala jeszcze się nie odwróciła, pęknięcia w tamie się mnożą.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/11.jpg\")
Społeczeństwo kontra siły porządku.
\nTak więc musi być znowu, dobrzy Argentyńczycy przeciwko orkom, jak były prezydent Mauricio Macri niedawno odniósł się do lewicowców i organizacji społecznych. Klasizm i rasizm stają się coraz bardziej znormalizowane. Pewien nastoletni fanatyk Milei podczas premiery książki i koncertu prezydenta (tak, śpiewał… nie, nie chce mi się tego tłumaczyć) stwierdził wprost, że „Milei ma przed sobą trudne zadanie, ale wierzę, że może ponownie rozruszać ten kraj murzynów”. Negros dosłownie oznacza czarnych, ale w Argentynie termin ten ma zarówno klasowe, jak i rasistowskie implikacje. Używane do opisania warunków społeczno-ekonomicznych, a nie koloru skóry per se, jest w zasadzie slangiem dla „leniwych, ignoranckich biedaków”. To skandaliczna rzecz do powiedzenia w krajowej telewizji, ale dziennikarz La Nacion+ nie mrugnął okiem.
\n\nKażdy, kto stawia opór w sposób aktywny i zorganizowany, staje się wrogiem publicznym numer jeden, ucieleśnieniem negros, orków. Tych, którzy ośmielają się wychodzić na ulice i przeszkadzać dobrym Argentyńczykom. Ci, którzy nie oddadzą swojej godności 56% wyborców, którzy o to prosili. Organizacje społeczne biednych, bezrobotnych i nieformalnie zatrudnionych.
\n\nW Argentynie istnieje niesamowita kołdra solidarności, która chroni najbardziej narażonych, zapomnianych i zmarginalizowanych przed kapitalizmem najlepiej jak potrafi. Przez dziesięciolecia chronicznego ubóstwa, bezrobocia i głodowych płac, organizacje społeczne — znane jako piqueteros, które zasadniczo wyrosły jako odpowiedź na neoliberalną politykę lat 90. — utkały sieć comedores populares. Są to miejsca, w których każdy może znaleźć ciepły talerz z jedzeniem lub przynajmniej maté, tradycyjny argentyński napój, aby uciszyć uczucie głodu w żołądku. Ale są też czymś więcej.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/6.jpg\")
Kuchnia ludowa.
\nCzęsto zapewniają one lokalnej młodzieży przestrzeń, w której mają dostęp do bezpłatnych zajęć kulturalnych, podobnie jak może to robić osiedlowy klub sportowy. Miejsce, w którym dzieci mogą usiąść i rysować lub obejrzeć darmowe przedstawienie kukiełkowe, bezpieczną przestrzeń w dzielnicach, w których ulice są często opanowane przez drobną przestępczość, nielegalny kapitalizm i uzależnienie od narkotyków — których ofiarą pada wiele dzieci bez sieci wsparcia, które zapewniają comedores populares i organizacje społeczne.
\n\nOczywiście, jeśli wierzyć rządowi i korporacyjnym mediom, comedores i organizacje społeczne to szumowiny społeczne, przestępcy, którzy za swój cel obrali wyłudzanie pieniędzy od biednych w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych i politycznych. Od tygodni „Ministerstwo Kapitału Ludzkiego” stoi na czele kampanii stygmatyzacji radośnie wzmacnianej przez prasę. Twierdzą oni, że rządowy audyt wykazał, że około połowy comedores w rzeczywistości nie istnieje. Organizacje lewicowe i peronistyczne, które zarządzają dostępem do comedores i subsydiowanych przez rząd miejsc pracy, zmuszały ludzi do udziału w marszach i demonstracjach pod groźbą wydalenia z comedor lub nieotrzymania jedzenia. W innych przypadkach twierdzą, że pomoc żywnościowa dostarczana przez rząd była sprzedawana w dzielnicach, a nie dystrybuowana w comedores. Wreszcie, twierdzą, że uczestnicy dostarczali rządowi fałszywe raporty o wydatkach, aby przekierować fundusze przeznaczone na comedores do własnych organizacji politycznych.
\n\nW tym miejscu sprawa się komplikuje, ponieważ prawica instrumentalizuje ziarno prawdy.
\n\nW Argentynie istnieje około 35 000 comedores populares, zatrudniających ponad 130 000 osób i żywiących, kto wie, ile setek tysięcy. Wiele z nich prowadzonych jest przez masowe organizacje tradycyjnych partii lewicowych — największą z nich jest Polo Obrero, front bezrobotnych robotników trockistowskiej Partido Obrero. Inne są przedłużeniem lewicowych organizacji peronistycznych, podczas gdy jeszcze inne są naprawdę niezależne, po prostu oparte na dzielnicach. Na początku XXI wieku Kirchnerowie uznali, że organizacje społeczne mają potencjał rewolucyjny i stanowią potencjalne zagrożenie dla możliwości sprawowania władzy; w odpowiedzi włączyli je do systemu współzależności z państwem. Organizacje społeczne działają jako pośrednicy zapewniający subsydiowane plany pracy, od których zależy utrzymanie wielu osób niebędących wolontariuszami w comedores. Podobnie, comedores zależą od pomocy żywnościowej, która pochodzi bezpośrednio od rządu federalnego. Biorąc pod uwagę skalę sieci comedores, fatalne warunki, w jakich wiele z nich jest zorganizowanych, korupcję, która jest endemiczna w Argentynie, a także klientelizm, pionowość i autorytaryzm, które przenikają peronistowskie organizacje polityczne, nikt nie powinien być zaskoczony, że rzeczywiście istnieją przypadki nadużyć, korupcji i wymuszeń.
\n\nJako anarchiści jesteśmy krytyczni wobec dynamiki clientelismo politico, politycznego klientelizmu. Może to wyglądać jak wzajemna pomoc, ale jest to narzędzie, za pomocą którego autorytarne organizacje — a nie tylko skorumpowane elementy w nich — wykorzystują potrzeby ubogich społeczności do konsolidacji własnych wpływów politycznych i zysków finansowych.
\n\nJednak zdecydowana większość comedores jest tworzona i zarządzana zbiorowo, stanowiąc istotny bastion obrony społeczności przed konsekwencjami kapitalizmu w biednych dzielnicach kraju. Rząd Milei stara się stygmatyzować je jako całość, aby ułatwić ich izolację i celowanie w nie, przecinając pozostałe nici sieci bezpieczeństwa socjalnego w celu stworzenia jeszcze bardziej zatomizowanego społeczeństwa.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/7.jpg\")
Pracownicy biorący udział w proteście kuchni ludowej. Napis głosi „Głód nie czeka”.
\nGdy comedores populares i organizacje społeczne przestaną istnieć, ludzie będą szukać ucieczki przed ubóstwem i głodem w inny sposób. Rząd toruje drogę społecznemu kanibalizmowi i narko-państwowemu kapitalizmowi wolnorynkowemu w jego najczystszej postaci.
\n\nI to już się dzieje, na obu frontach.
\n\nSlumsy Rosario, trzeciego co do wielkości miasta Argentyny, są już w dużej mierze zdominowane przez rywalizujące ze sobą gangi narkotykowe. Fakt, że Rosario jest miastem portowym, a jego porty są sprywatyzowane, czyni je szczególnie atrakcyjnym ośrodkiem dla handlu narkotykami. Wielu miejscowych młodych ludzi, stojąc przed wyborem między 12 godzinami dziennie nisko płatnej pracy a stosunkowo lukratywną i „efektowną” rolą żołnierza narkotykowego, wybiera tę drugą opcję.
\n\nOśmielony linią „prawa i porządku” nowego rządu, Pablo Coccocioni, minister bezpieczeństwa prowincji, w której znajduje się Rosario, opublikował 5 marca zdjęcie na swoim koncie na Instagramie. Pod nagłówkiem „Będą mieli coraz gorszy czas” widać dziesiątki więźniów ustawionych w rzędach, siedzących ze skrzyżowanymi nogami, bez koszulek, ze spuszczonymi głowami. Jest to kopia zdjęć schwytanych członków gangu, które widzimy z Salwadoru Bukelego.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/8.jpg\")
Obraz opublikowany przez Ministra Bezpieczeństwa Santa Fe, gdzie znajduje się Rosario.
\nZaledwie cztery dni później piętnastoletni żołnierz narco wchodzi na stację benzynową i morduje jej obsługę. Jest to czwarte z serii przypadkowych zabójstw pracowników w Rosario od czasu, gdy Coccocioni opublikował to zdjęcie. Dwóch taksówkarzy i kierowca autobusu również zostali zabici z zimną krwią podczas pracy. Ludzie boją się wychodzić z domów.
\n\nZ perspektywy czasu Bukele powiedział: „To zdjęcie było poważnym błędem; można to zrobić tylko wtedy, gdy gangi są zneutralizowane i masz kontrolę nad ulicą”. W Rosario tak nie jest, a konsekwencje nie dotykają ani klasy politycznej, ani policji czy sił zbrojnych, ale raczej niewinnych robotników wykonujących swoje codzienne obowiązki. Jeśli wyobrazimy sobie, że rząd faktycznie próbuje stłumić działalność gangów, to stanowisko Coccocioniego było strategicznym błędem — ale takie prowokacje stwarzają warunki dla wyborców, aby przesunąć się jeszcze bardziej na prawo. Żyjemy w dżungli, mamy do czynienia ze zwierzętami i mordercami, a polityka „prawa i porządku” jest jedynym wyjściem z tej dżungli. Nawet jeśli w rzeczywistości polityka ta jest przyczyną kryzysu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/9.jpg\")
Brutalność państwa narkotykowego. Piętnastoletni żołnierz narco dokonuje egzekucji przypadkowego robotnika.
\nPodobnie jak wielu innych młodych ludzi w Argentynie, muzyk Manuel Lopez Ledesma pracuje jako kierowca Rappi, aby związać koniec z końcem. Gdy czeka przed pizzerią na swoje zamówienie, zostaje przechwycony przez dwóch nastolatków, którzy zabijają go, próbując ukraść jego motocykl. Jest to klasyczny przykład kanibalizmu społecznego, jaki generuje bieda.
\n\nNastępnego dnia bojowy protest kierowców dostawczych Rappi przed lokalnym komisariatem policji skutkuje spaleniem pięciu pojazdów, w tym policyjnego radiowozu. To mała eksplozja gniewu i wściekłości. Słuszna, ale też dająca pożywkę dla tych, którzy chcą prowadzić kampanię na rzecz większej ochrony porządku publicznego.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/10.jpg\")
Kierowcy dostaw podpalili policyjny radiowóz w proteście przeciwko zabójstwu kolegi.
\nWraz ze wzrostem wskaźników przestępczości, to nie bogaci są narażeni. Są oni chronieni za murami, przez prywatną ochronę, w zamkniętych dzielnicach. Podróżują prywatnymi pojazdami; nigdy nie postawią stopy w autobusie czy pociągu. Ludzie z dzielnic robotniczych są tymi, którzy cierpią z powodu społecznego kanibalizmu, którzy muszą obawiać się, że zostaną pobici, a może nawet zabici za swoje telefony komórkowe lub plecaki podczas jazdy pociągiem, lub czekania na autobus. To tylko pogłębia niechęć społeczną, torując ludziom drogę do stania się bardziej reakcyjnymi. Wraz z mnożeniem się walk pracowniczych i innych form oporu, eskalacja społecznego kanibalizmu i handlu narkotykami służy legitymizacji struktur represji, które są niezbędne dla projektu całkowitej deregulacji argentyńskiej gospodarki.
\n\nJeśli żyjemy w dżungli, jeśli każdy na ulicy może mnie okraść, gdy czekam na autobus w zimny poniedziałkowy poranek, jeśli każda zakapturzona postać na ulicy może mnie zabić, gdy czekam na dostawę za kilka pesos, większość ludzi w końcu poprze wszelkie środki, które władze obiecują podjąć w celu zwiększenia kontroli. Rezultatem jest wojna o „prawo i porządek” przeciwko tym, którzy zostali połączeni w amorficzną i przerażającą hordę drobnych przestępców, morderców z zimną krwią, orków, brudnych lewaków i skorumpowanych organizacji społecznych, które żerują na biednych i bezbronnych.
\n\nW oczach przerażonej populacji i społeczeństwa zdziesiątkowanego przez propagandę niechęci i indywidualizmu nie ma alternatywy.
\n\nNa szczęście są jeszcze ludzie, którzy toczą dobrą walkę, nawet w samym środku tego bałaganu.
\n\nNa środku „słynnej Isla Maciel”, wyspy w pobliżu znanej na całym świecie dzielnicy La Boca — notorycznie biednej i niebezpiecznej nawet jak na standardy Buenos Aires — zebrało się kilkudziesięciu nastolatków. Bliższe spojrzenie ujawnia, że mają na sobie koszulki z uznanym na całym świecie emblematem dwóch flag antyfaszyzmu. Dzieciaki biorą udział w jednej z kilku bezpłatnych sesji bokserskich, które Boxeo Popular organizuje w okolicy w każdą sobotę dla miejscowych dzieci i nastolatków. Boxeo Popular — „Boks Ludowy” — to projekt zapoczątkowany i prowadzony przez Accion Antifascista Buenos Aires (Akcja Antyfaszystowska Buenos Aires) oraz antyfaszystowski klub sportowy i społeczny La Cultura del Barrio. Laura, jedna z założycielek projektu, informuje, że „trzydzieści trzy rodziny uczestniczą w projekcie, poprzez który wspieramy i wzmacniamy pozycję około osiemdziesięciu pięciu dzieci”. Klub zapewnia dzieciom stroje, sprzęt, licencjonowanego trenera i przekąskę po treningu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/13.jpg\")
Boxeo Popular: „Organizacja oddolna. Wzajemna pomoc. Generowanie alternatyw”.
\n„Rozumiemy ten projekt, który trwa już szósty rok, w logice wzajemnej pomocy, a nie welfaryzmu” — wyjaśnia Laura. „Zapewniamy ramy i inicjatywę, podczas gdy dzieci i rodziny co tydzień przyczyniają się do jej realizacji, zapewniając niezbędną infrastrukturę i aktywnie uczestnicząc w jej realizacji”. Jeśli chodzi o to, jak projekt definiuje sam siebie: „To środek, a nie cel sam w sobie. Zagwarantowanie dostępu do sportu i rekreacji bez żadnych kosztów, bez uprzedzeń i dyskryminacji, poprzez aktywność fizyczną, sportową i zabawę, które są ukierunkowane na promowanie wartości przeciwnych wszelkim formom ucisku — nie tracąc z oczu różnych psychospołecznych sytuacji podatności na zagrożenia, których może doświadczać młodzież uczestnicząca w projekcie”. Postrzega projekt jako konkretną manifestację wartości o znacznie szerszych implikacjach. „Jest to środek, za pomocą którego wspieramy sport klasy robotniczej, organizację i samozarządzanie poprzez wzajemną pomoc, aktywne uczestnictwo i edukację — przywłaszczając sobie naszą siłę jako klasy i wspólnie budując prawdziwe alternatywy i przestrzenie oporu społecznego”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/14.jpg\")
Nastolatki uczestniczą w sesji bokserskiej w Isla Maciel.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/16.jpg\")
Sesja Boxeo Popular.
\nLa Cultura del Barrio, jedyny w Ameryce Łacińskiej wyraźnie antyfaszystowski klub sportowy i towarzyski, otwiera swoje podwoje na cały dzień. Pierwsi uczestnicy przechodzący przez jego drzwi mogą być tutaj na zajęciach z funkcjonalnego treningu fitness, jogi, boksu lub Muay Thai. Później, wieczorem, mogą wziąć udział w kolejnych zajęciach sportowych, koncercie straight-edge hardcore, dyskusji lub jednej z niezliczonych aktywności rozłożonych na dwóch piętrach klubu. Wszystkie te wydarzenia obejmują mieszankę młodych i starych, wszystkich płci, typów subkulturowych i zwykłych ludzi z sąsiedztwa. Kultura polityczna tej przestrzeni jest wyraźna: jest ona pokryta flagami antyfaszystowskimi i queerowymi, plakatami i naklejkami organizacji anarchistycznych z całego świata oraz dużym banerem z napisem „Przeciwko przemocy państwowej — powszechna samoobrona”.
\n\nKlub, założony w 2011 roku jako rozwinięcie Accion Antifascista Buenos Aires, jest wyjątkowy pod tym względem, że nie ukrywając swoich przekonań politycznych, stał się przestrzenią wykorzystywaną przez całą lokalną społeczność, z setkami opłacających składki członków regularnie uczestniczących w jego działaniach — choć nikt nigdy nie jest odrzucany z powodu braku funduszy, a klub stara się utrzymywać przystępne ceny. Podstawowe wartości klubu odzwierciedlają anarchistyczne poglądy jego aktywnych członków: wzajemna pomoc, oddolna organizacja, poszukiwanie alternatyw poza logiką zysku i kapitału.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/17.jpg\")
Występ w La Cultura del Barrio.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/18.jpg\")
Dyskusja w La Cultura del Barrio.
\nOrganizacje społeczne, zgromadzenia sąsiedzkie, osiedlowe kluby sportowe (które obecny rząd również chce sprywatyzować), grupy wzajemnej pomocy i solidarności oraz związki zawodowe są reprezentantami naszej koncepcji społeczeństwa. Jako że istnieją one dziś w Argentynie, są niedoskonałe. Nie jest to zaskakujące, ponieważ — podobnie jak my wszyscy — nie mogą one uniknąć efektów wpływu społeczeństwa, z którego się wyłoniły.
\n\nAtaki państwa i jego prasy mogą maskować się jako etyczna krucjata przeciwko korupcji lub nadużyciom, ale to tylko wymówka. Tak, korupcja i nadużycia są endemiczne dla argentyńskiego społeczeństwa. Ale gdyby naprawdę o to chodziło, rozmawialibyśmy o potrzebie zlikwidowania aparatu policyjnego, który jest szalenie skorumpowany, nadużywający władzy, a w wielu dzielnicach ma kluczowe znaczenie dla organizowania przestępczości i gangów narkotykowych. Albo mówilibyśmy o Kościele, z jego historią podporządkowania represjom wojskowym i licznymi skandalami związanymi z wykorzystywaniem dzieci. Jednak, ku niczyjemu zaskoczeniu, nie widać zadyszanego oburzenia skierowanego przeciwko tym instytucjom.
\n\nPaństwo atakuje organizacje społeczne, związki zawodowe oraz osiedlowe kluby towarzyskie i sportowe z zasady dlatego, że są one namacalną i materialną reprezentacją relacji, które chcemy budować. Chcemy stworzyć kontekst, w którym ludzie mogą naprawdę wchodzić w interakcje jako równi sobie w dążeniu do realizacji swoich zbiorowych interesów, przeciwstawiając się logice neoliberalnego kapitalizmu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/19.jpg\")
Policja pilnująca wejścia do La Cultura del Barrio podczas antyanarchistycznych nalotów przed szczytem G20 w 2018 roku.
\nChcą, byśmy byli odizolowani, zatomizowani, by każdy z nas pracował na trzech etatach, dopóki szczęście się nie odwróci, wyobrażając sobie, że możemy być milionerami, jeśli tylko obudzimy się wystarczająco wcześnie i będziemy pracować wystarczająco pilnie. Każdy wolontariusz w kuchni ludowej, każdy bojownik w organizacji społecznej, każdy szeregowy pracownik na zgromadzeniu w miejscu pracy i każde dziecko biorące udział w bezpłatnych zajęciach w swoim klubie osiedlowym jest cegłą w murze oporu wobec kapitalistycznego projektu.
\n\nAle tak jak barykada blokuje ulicę, ale otwiera drogę, tak nasze projekty wzajemnej pomocy i solidarności są czymś więcej niż zbiorowymi aktami oporu. Pozwalają nam również doświadczyć życia poza logiką kapitalizmu. Pokazują, że można uczestniczyć w satysfakcjonujących działaniach bez konieczności wydawania pieniędzy, że można być mile widzianym w tradycyjnie maczystowskiej przestrzeni bez względu na wygląd czy płeć, że każdy może spotkać się z przyjaciółmi i założyć zespół lub zorganizować demonstrację. Pokazują, że każdy z nas jest kimś więcej niż tylko osobą, która zarabia lub wydaje pieniądze. W czasach, gdy przyszłość poza kapitalizmem stała się niemal niewyobrażalna, oferują one przebłyski innego świata.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/21.jpg\")
Widok z lotu ptaka na masowy marsz w obronie uniwersytetów publicznych w kwietniu 2024 r.
\nPomimo wydarzeń z 12 czerwca, których rozdymaniem zainteresowane są obie strony, obecna obiektywna rzeczywistość pozostaje otrzeźwiająca. Różne nurty walki nie łączą się, nie ma oznak zbliżającego się powstania. Ruch peronistyczny, w tym jego lewe skrzydło, jest w dużej mierze nieobecny na ulicach i protestach — licząc na to, że ultraliberałowie sami się rozpadną, aby ponownie zaprezentować się jako jedyna realna siła rządząca. Główne związki zawodowe odmawiają realizacji planu walki, ograniczając się do okresowych działań w celu negocjowania za zamkniętymi drzwiami, aby chronić się przed zmianami w prawie pracy, które zmniejszyłyby ich wpływy. Choć miło było patrzeć, jak prawicowa prasa płacze z powodu strat wygenerowanych przez 24-godzinny strajk generalny (przypomnienie, kto tak naprawdę tworzy bogactwo), tradycyjna akcja strajkowa ograniczony wpływ w gospodarce, w której połowa siły roboczej znajduje się w sektorze nieformalnym. Marksistowską lewicę można pochwalić za obecność na ulicach i w walkach, ale jej wpływ jest marginalny, zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym.
\n\nHistoria nie zmierza nieuchronnie w kierunku „postępu” ani nie jest to hollywoodzki film, w którym ci dobrzy nieuchronnie wygrywają. W miarę jak ubóstwo i głód postępują, kapitaliści atakują tkankę społeczną utkaną przez dziesięciolecia od czasu niepowodzenia ostatniego neoliberalnego eksperymentu. Jeśli im się powiedzie, czeka nas ponura dystopia. Ubóstwo, izolacja, skrajny wyzysk, a w końcu narko-państwo.
\n\nOpór jest coraz silniejszy, a punkty zapalne konfliktu pojawiają się coraz szybciej. 24 marca setki tysięcy osób wzięło udział w tradycyjnej demonstracji upamiętniającej wojskowy zamach stanu, odrzucając wysiłki Milei zmierzające do przywrócenia pamięci o ostatniej dyktaturze. Pod koniec kwietnia blisko milion osób wyszło na ulice w obronie wolnych i publicznych uniwersytetów. Związki biurokratyczne, kierowane przez Confederacion General del Trabajo, zorganizowały dwa strajki generalne, z których jeden obejmował znaczny udział w sektorach transportu. W prowincji Misiones pracownicy oświaty protestują już od prawie dwóch tygodni. Wrogość wobec ultraliberałów rośnie — co było widoczne podczas ostatniego publicznego wydarzenia Milei w Buenos Aires, 23 maja, kiedy ludzie zaatakowali jego zwolenników i ukradli ich flagi.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/23.jpg\")
Atak na biuro partii Milei podczas Majówki 2024.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/22.jpg\")
Flagi odebrane zwolennikom Milei podczas jego występu w Buenos Aires w maju 2024 r.
\nA potem, 12 czerwca…
\n\nJest 10 rano i trwa sesja wyższej izby kongresu. Dziś odbędzie się głosowanie nad mega-pakietem ponad dwustu ultraneoliberalnych reform Milei i kolejne głosowanie nad tym, czy przyznać mu nadzwyczajne uprawnienia.
\n\nDziesiątki tysięcy ludzi ponownie zmobilizowało się przed Kongresem. Związki zawodowe głównego nurtu, centrolewicowe i lewicowe partie i organizacje peronistyczne, potężna lewica trockistowska i reszta ugrupowań marksistowskich, organizacje społeczne, zgromadzenia sąsiedzkie i studenci. Ruchy społeczne i „obóz ludowy” stoją w obliczu kongresu, który jest całkowicie zabarykadowany i broniony przez prawie trzy tysiące policjantów. Mimo to koktajl Mołotowa przelatuje w powietrzu i uderza w policyjną armatkę wodną. Związkowcy walczą wręcz z policją. Cały obszar wokół kongresu ogarnia zacięta bitwa. Demonstranci przewracają pojazd prasowy i podpalają go; używają innego jako barykady; rozpalają ogniska i używają pocisków do obrony przed policją na motocyklach, policją strzelającą gazem łzawiącym i gumowymi kulami.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/27.jpg\")
Buenos Aires, 12 czerwca 2024 r.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/30.jpg\")
Buenos Aires, 12 czerwca 2024 r.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/26.jpg\")
Buenos Aires, 12 czerwca 2024 r.
\nNiemniej jednak pakiet przechodzi głosami 37-36, co jest możliwe tylko dzięki zdradzie dwóch peronistycznych senatorów, a wiceprezydent Victoria Villarruel — entuzjastka dyktatury — oddaje decydujący głos, podczas gdy Milei czeka na samolot na szczyt G7. Biuro prezydenckie publikuje oświadczenie opisujące demonstrantów jako „terrorystów” próbujących „obalić rząd”. Trzydziestu pięciu aresztowanych zostaje umieszczonych w areszcie tymczasowym i oskarżonych o „przestępstwa przeciwko władzy publicznej i porządkowi konstytucyjnemu.
\n\nGdy zastanawiam się nad scenami walki, moje myśli powracają do końca maja, zaledwie dwa tygodnie wcześniej, kiedy Milei wygłaszał przemówienie w Stanach Zjednoczonych, podczas gdy pojazdy policyjne i armatki wodne strzegły jednego z magazynów, w którym przechowywano tysiące ton żywności. Podkreślał swoje zwykłe kwestie. „Nadejdzie moment, w którym ludzie będą umierać z głodu. W jakiś sposób wymyślą coś, aby nie umrzeć. Nie ma potrzeby interwencji w celu zewnętrznego rozwiązania kwestii konsumpcji, ponieważ ktoś ją rozwiąże”.
\n\nWracam myślami do jego ostatniego zdania. „Myślisz, że ludzie są tak głupi, że nie zrobią czegoś, by nie umrzeć z głodu na ulicach?”. Przynajmniej w tej kwestii on i ja się zgadzamy — i nie mam wątpliwości, że dziesiątki tysięcy osób, które go słyszały, miały takie same przemyślenia. W 2001 roku tym „czymś” było powstanie ludowe, które zmusiło prezydenta do rezygnacji i ucieczki helikopterem z dachu pałacu prezydenckiego.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/28.jpg\")
Buenos Aires, 12 czerwca 2024 r.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/31.jpg\")
Buenos Aires, 12 czerwca 2024 r.
\nStarcia z 12 czerwca były jednak niczym w porównaniu z tym, co wydarzyło się w grudniu 2001 roku. W rzeczywistości Milei nadal zachowuje znaczną ilość kapitału społecznego i politycznego. Jednak, w miarę jak ultraliberalny projekt pogrąża Argentynę w ubóstwie i bezrobociu, konflikt społeczny może się tylko nasilać. Nasi wrogowie u władzy doskonale zdają sobie z tego sprawę i odpowiednio się przygotowują. Musimy zrobić to samo, jeśli chcemy dokończyć zadanie rozpoczęte w 2001 roku.
\n\nSensacyjne doniesienia prasowe na temat wydarzeń z 12 czerwca.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/24.jpg\")
Mural namalowany przez Unię Organizacji Antyfaszystowskich w La Plata w Dniu Majowym 2024 r.
\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/06/17/25.jpg\")
Demonstranci w marcu 2024 r.
\nSkrajnie prawicowa partia Alternative für Deutschland („Alternatywa dla Niemiec”, AfD) nabiera rozpędu w niemieckiej polityce od 2017 roku, kiedy to weszła do parlamentu. W dniu 10 stycznia 2024 r. grupa dziennikarstwa śledczego Correctiv opublikowała raport, z którego wynikało, że w listopadzie ubiegłego roku prominentni członkowie AfD spotkali się z członkiem „Ruchu Identytarnego” (paneuropejskiej partii faszystowskiej i etnonacjonalistycznej) w rezydencji pod Berlinem, aby opracować spisek mający na celu deportację milionów imigrantów, w tym osób posiadających niemieckie obywatelstwo. Wywołało to falę demonstracji w całych Niemczech. W poniższym tłumaczeniu i wywiadzie niemieccy antyfaszyści badają wzrost faszystowskiej polityki w Niemczech i potencjał mobilizacji przeciwko niej.
\n\nChociaż początkowa fala demonstracji minęła, nadal odbywają się mniejsze demonstracje, zwłaszcza w małych miastach Saksonii. W Pirnie zaplanowano protest na 26 marca, kiedy to pierwszy polityk AfD zostanie zaprzysiężony na burmistrza miasta. W miarę jak partie faszystowskie nabierają rozpędu w całej Europie, konieczne jest zaangażowanie większej liczby osób w materialne wysiłki na rzecz ich powstrzymania.
\n\nPodziękowania dla Jannisa Grosse za zdjęcia.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/1.jpg\")
„AfD = Faszyzm”. W sobotę, 24 lutego 2024 r., około 350 antyfaszystów maszerowało ku pamięci Mehmeta Turguta w Rostocku. Dwadzieścia lat temu, 25 lutego 2004 r., Mehmet został zamordowany przez nazistów w barze przekąskowym w dzielnicy Rostock-Toitenwinkel. Podczas demonstracji w lutym 2024 r. mówcy wzywali do nazwania ulicy, na której zamordowano Turguta, jego imieniem, czego od dziesięciu lat domagała się jego rodzina. Zdjęcie autorstwa Jannisa Grosse.
\nOświadczenie Black Mosquito, anarchistycznego projektu dystrybucyjnego z siedzibą we Flensburgu.
\n\nKto by się tego spodziewał? Nagle miliony w Niemczech wychodzą na ulice przeciwko przesunięciu na prawo i faszystowskiej AfD, opowiadając się za społeczeństwem opartym na solidarności. Jedna rekordowa liczba przebiła kolejną, liczne wiece i demonstracje nie mogły nawet ruszyć z miejsca z powodu przepełnienia — we Flensburgu demonstracja przeszła przez miasto w zamkniętym kręgu. Coraz więcej mniejszych miast, na rzekomo spokojnej dla nazistów wsi, również zgłasza protesty, napotykając w niektórych przypadkach ogromne przeszkody. My również jesteśmy nieco poruszeni, ciesząc się, że widzimy przerwę w letargu.
\n\nI tak, jest wiele do skrytykowania. Teraz ci, którzy właśnie pozwolili się politycznie przegonić przez parlament AfD, którzy właśnie przeforsowali bardziej rygorystyczną politykę deportacji i zubożenia, obłudnie stylizują się na zbawców demokracji i praw człowieka. W trakcie protestu podejmowana jest próba przekonania wszystkich z powrotem do narodu, który znów stał się dobry dzięki antyfaszystowskim gestom i antyspołecznej polityce; przekonania do demokracji parlamentarnej i liberalnej ekonomii, które stworzyły wiele z tych niesprawiedliwości i przede wszystkim wylęgarnię faszyzmu (więcej na ten temat, na przykład, w naszym tłumaczeniu Od demokracji do wolności). Mamy nadzieję na krytyczne interwencje, treści i teksty. Ale w tym wszystkim nie powinniśmy dać się złapać w pułapkę wielkiej polityki i mylić tych, którzy wychodzą z nami na ulice i być może są w jakiejś lokalnej grupie związanej z jakąś lewicowo-liberalną partią, z polityką samej tej partii. Większość ludzi stoi obok nas z przekonania i wyraźnie odrzuca faszystowską politykę.
\n\nNiektórym z nas przypomina się „powstanie przyzwoitości” [w 2000 roku], kiedy to setki tysięcy wyszły na ulice przeciwko antysemickiemu podpaleniu i innym prawicowym aktom przemocy. Chociaż masy szybko wróciły na swoje wygodne kanapy, demonstracje otworzyły przestrzenie, w których ludzie mogli się odnaleźć, połączyć i nawiązać kontakty. To były czasy, kiedy ludzie dostali wiatr w plecy, kiedy my, wiejscy antyfaszyści, nie czuliśmy się samotni, a faszyści nie odważyli się wyjść na ulice z taką pewnością siebie. Te powiązania i grupy pozostały — a niektóre z nich działają do dziś.
\n\nJeśli uda nam się wyciągnąć coś podobnego z tego impetu, wiele zyskamy. Jeśli tysiące ludzi wyjdą na ulice w odpowiedzi na kolejny skandal związany z faszystowskimi planami zamachu stanu, wiele zyskamy. Ale nawet jeśli pozostanie tylko kilku zorganizowanych antyfaszystów, którzy mogą działać z większym poparciem w społeczeństwie, to też będzie coś. Ponieważ, jak wie sama AfD, „Antifa [jest] największą przeszkodą dla prawicy”.
\n\nAntyfaszyzm oznacza więcej niż szerokie sojusze na ulicach. Wymaga badań, edukacji, blokad i bezpośrednich, namacalnych interwencji. Teraz jest właśnie właściwy czas na podjęcie działań przeciwko lokalnym faszystowskim miejscom spotkań, tworzenie nowych struktur i łączenie sił ponad ideologicznymi granicami. I właśnie teraz nie możemy zapominać o tych, którzy są represjonowani za rzekomy praktyczny antyfaszyzm — dlatego wspieramy kampanię przeciwko ekstradycji antyfaszystów na Węgry.
\n\nSiamo Tutti Antifa,
\n\nzałoga BM
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/2.jpg\")
Prawie 100 000 osób demonstrujących przeciwko skrajnej prawicy w Hamburgu 28 stycznia 2024 roku. Zdjęcie autorstwa Jannisa Grosse.
\nPrzeprowadziliśmy poniższy wywiad z antyfaszystami z północy Niemiec, którzy od wielu lat działają w różnych grupach. Chcieli oni zachować anonimowość.
\n\nAfD nabrała znacznego rozpędu od czasu pandemii. Według jednego z raportów „ostatnie sondaże plasują partię na drugim miejscu w kraju z poparciem około 23%, znacznie powyżej 10,3% głosów, które zdobyła podczas ostatnich wyborów federalnych w 2021 roku”. Dlaczego AfD była w stanie ponad dwukrotnie zwiększyć swoje poparcie w mniej niż trzy lata? Jaki jest szerszy kontekst tej zmiany politycznej w Niemczech?
\n\nObserwujemy ogólne przesunięcie w prawo. Rządząca koalicja składająca się z „partii sygnalizacji świetlnej” — SPD [Partia Socjaldemokratyczna] jest czerwona, Die Grünen [Partia Zielonych] zielona, a FDP [Wolna Partia Demokratyczna] żółta, stąd „sygnalizacja świetlna” — jest prawie nie do odróżnienia w swojej polityce. SPD i Zieloni, rzekomo „lewicowe” partie, są popychane w kierunku neoliberalnej polityki przez FDP, a oni podążają za nimi w obawie przed zerwaniem koalicji rządzącej. Co więcej, główne „partie ludowe” [Volksparteien, w tym Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, SPD, FDP i Zieloni] próbują zbierać głosy na prawicowym marginesie i zaspokajać prawicowe żądania większości społeczeństwa. I niestety, w niemieckim społeczeństwie istnieje potencjał prawicowy, który teraz znalazł głos w prawicowo-populistycznej partii AfD.
\n\nAfD stała się również lepiej zorganizowana wewnętrznie, lepiej wyszkolona i stworzyła sieci. Według różnych badań i sondaży AfD może czerpać z potencjału wyborców na poziomie 20-30 procent dzięki swoim skrajnie prawicowym poglądom. Udało jej się utrzymać ten podstawowy elektorat. W następstwie pandemii koronawirusa i rządowych środków ochronnych pojawiło się środowisko protestu, które odmawia zaangażowania się w demokratyczne procesy negocjacyjne i jest bardziej zainteresowane konstruowaniem spersonifikowanych obrazów wroga. Ten obraz wroga może być wykorzystywany do przedstawiania domniemanych lub rzeczywistych elit, takich jak przedstawiciele rządu, ale może być również skierowany przeciwko postaciom ze świata nauki i uznanych mediów. Chodzi o ogólnie negatywne nastawienie oparte na autorytarnym światopoglądzie. Koncentruje się na utrzymaniu i zachowaniu własnych przywilejów, co oznacza sprzeciw wobec bardzo potrzebnych zmian gospodarczych i ekologicznych.
\n\nAfD udało się włączyć do swojej narracji motyw rzekomej walki elit z ludem. Pozwala jej to ukonstytuować się jako parlamentarne ramię młodszych ruchów protestu.
\n\nW jakim stopniu jest to konflikt między różnymi regionami Niemiec? Jakie są jego przyczyny?
\n\nZawsze istniał podział na wieś i miasto. W mieście istnieją bardziej burżuazyjne, kosmopolityczne struktury; oczywiście mogą one być również rasistowskie i prawicowe, ale zazwyczaj nie są otwarcie faszystowskie. Wielu prawicowców osiedliło się na wsi, gdzie mieszkają i pracują.
\n\nProblemem są także podziały na wschód i zachód. W tak zwanej DDR (Niemieckiej Republice Demokratycznej, powszechnie znanej jako Niemcy Wschodnie) istniał zalecany przez państwo antyfaszyzm, ale w rzeczywistości państwo po prostu ignorowało struktury prawicowe. Oficjalnie, według rządu, neonazizm nie istniał — choć w rzeczywistości istniał. W społeczeństwie obywatelskim nie było prawie żadnych sił działających przeciwko prawicy; istniał niewielki oddolny ruch antyfaszystowski, ale był on kryminalizowany.
\n\nPo zjednoczeniu Niemiec [w latach 1990-1991] wielu zachodnioniemieckich neonazistów przeniosło się na wschód i zaczęło tworzyć struktury. W rezultacie w dniach 22-24 sierpnia 1992 r. w dzielnicy Lichtenhagen w Rostocku doszło do najgorszych zamieszek przeciwko migrantom w historii. Naziści w całych Niemczech naśladowali te działania i rozpoczęła się tak zwana „era kija baseballowego”. W latach 1990-2000 prawicowy terror i przemoc uliczna były powszechne — i to nie tylko w „nowych landach”.
\n\nPonad trzydzieści lat później konsekwencje tego są nadal odczuwalne.
\n\nMasowe protesty uliczne w Niemczech Wschodnich są również karmione doświadczeniem pokonania systemu już raz. Odnosi się to do ruchów protestacyjnych pod koniec NRD [Niemieckiej Republiki Demokratycznej, znanej jako Niemcy Wschodnie], ale także do haseł takich jak „My jesteśmy narodem”. Nie miały one odpowiednika w Niemczech Zachodnich. Ogólnie rzecz biorąc, konserwatywne partie na Zachodzie od dawna starają się nie dopuścić do pojawienia się skutecznych aktorów politycznych po ich prawej stronie. Jednak zwolennicy tych rewanżystowskich, rasistowskich i prawicowych konserwatywnych stanowisk czuli się coraz mniej reprezentowani przez zmodernizowany konserwatyzm, a AfD była w stanie wykorzystać tę okoliczność na swoją korzyść na Zachodzie.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/3.jpg\")
Demonstracja w Hamburgu 28 stycznia 2024 roku. Zdjęcie autorstwa Jannisa Grosse.
\nDlaczego skrajna prawica tak skutecznie wykorzystuje imigrację jako kwestię? Czy są jakieś inne kwestie, które również udało im się wykorzystać do budowania poparcia?
\n\nImigracja była ważną kwestią w Niemczech, zwłaszcza od 2015 roku. Scena społeczna w tym czasie była bardzo podzielona. Prawicowe partie populistyczne, takie jak AfD i grupy faszystowskie, takie jak Pokolenie Tożsamości, starały się szerzyć strach przed migrantami, wykorzystując kłamstwa, takie jak pomysł, że uchodźcy stanowią zagrożenie dla kobiet i dzieci lub że państwo opiekuńcze nie może sobie pozwolić na przyjęcie uchodźców. Kiedy uchodźcy zostali osiedleni w częściach Niemiec, których mieszkańcy byli nieprzyjaźni i rasistowscy, prawicowe grupy i partie przewodziły protestom przeciwko obozom dla uchodźców.
\n\nSkrajna prawica wykorzystała ten podział do rekrutacji, podczas gdy AfD podjęła tę kwestię w kampaniach wyborczych. Ogólnie rzecz biorąc, partie prawicowe zyskują obecnie poparcie tych, którzy odrzucają stanowiska ugruntowanych partii (koalicja „sygnalizacji świetlnej”) w kwestiach „zmian klimatycznych” i rasizmu.
\n\nNiektóre z miejsc, w których skrajna prawica odniosła największe sukcesy w Niemczech, takie jak małe miasta we wschodnich Niemczech — i w całej Europie, takie jak Węgry — nie są miejscami, do których imigranci udają się w pierwszej kolejności.
\n\nW Niemczech istnieje wiele rasizmu, który jest również obecny w głównym nurcie społeczeństwa. Ten rodzaj rasizmu działa nawet bez prawdziwych imigrantów. Chodzi o uprzedzenia, nienawiść i zakorzenione postawy, takie jak nacjonalizm i autorytaryzm. Nie potrzeba prawdziwych migrantów, by ideologia ta była przekonująca. Jest ona najbardziej skuteczna, gdy ludzie mogą przenieść swoje obawy na wyimaginowanych migrantów.
\n\nPorównaj wzrost skrajnej prawicy w Niemczech z tym, co wydarzyło się w innych krajach europejskich — takich jak Holandia, Włochy, Francja, Węgry i Stany Zjednoczone.
\n\nMożemy dostrzec wiele podobieństw do wzrostu skrajnej prawicy w innych krajach europejskich. Na przykład we wszystkich tych krajach partie konserwatywne nie są już w stanie pogodzić neoliberalnej polityki Unii Europejskiej z żądaniami lokalnych nacjonalistów. W pewnym sensie jest to wynikiem prób modernizacji partii konserwatywnych poprzez aktualizację ich programów i wizerunku publicznego, co zbiegło się w czasie z radykalizacją części konserwatywnej bazy. Sporo byłych członków CDU [Chrześcijańsko-Demokratycznej Unii Niemiec] można teraz znaleźć w AfD. Ten „kryzys konserwatyzmu” obserwujemy również w wielu krajach europejskich. Wielu ludzi przyciąga idea powrotu do modelu państw narodowych, które mogą swobodnie decydować o migracji, własnej gospodarce i innych sprawach niezależnie od wydarzeń politycznych w UE; zakładają, że oznaczałoby to przezwyciężenie rzekomej gorszej pozycji [ich państwa].
\n\nInnym czynnikiem jest wspólna polityka migracyjna Unii Europejskiej, która w coraz większym stopniu zmierza do uszczelnienia się, podczas gdy poszczególne państwa nadal polegają na imigracji niektórych osób, takich jak wyspecjalizowane grupy zawodowe. Różne europejskie partie prawicowe wykorzystują tę ambiwalencję. Zgodnie z ich uproszczoną logiką, wszystkie nasze rzekome problemy społeczne można rozwiązać po prostu poprzez konsekwentne odgradzanie się poszczególnych państw od świata zewnętrznego.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/4.jpg\")
Demonstracja w Hamburgu 28 stycznia 2024 roku. Zdjęcie Jannis Grosse.
\nJak ważny był artykuł opublikowany przez grupę dziennikarzy śledczych Correctiv? W jakim stopniu uważasz, że „ujawnianie informacji” ma do odegrania rolę w mobilizowaniu ludzi przeciwko skrajnej prawicy?
\n\nŚledztwo to było ważne, aby wyjaśnić szerokiej części społeczeństwa, co kryje się za ideami i hasłami AfD i innych partii prawicowych. Powiązania między konserwatystami (CDU) a prawicowymi populistami (AfD) również stały się jasne. Fakt, że badania te zostały podchwycone przez prawie wszystkie gazety codzienne, stacje telewizyjne i media głównego nurtu, również przyczynił się do tego, że wiele osób pojawiło się na demonstracjach.
\n\nPowiązania te nie były nowością dla radykalnej lewicy. Informacje, sieci i struktury były już znane. Jest to jednak mało przydatne, jeśli niektórzy radykalni antyfaszyści o tym wiedzą, ale nie jest to przekazywane społeczeństwu. Badania Antify są dobre i ważne, ale ważne jest również to, jak i gdzie informacje są umieszczane. I pomimo całej miłości do wielkich demonstracji — są one tak duże, ponieważ ugruntowane partie promują je i same występują jako mówcy. Jest to nieuczciwe, ponieważ SPD i Zieloni są co najmniej tak samo winni rasizmu i deportacji z powodu ich roli w zaostrzaniu prawa, jak AfD i faszyści podżegania i przemocy wobec uchodźców.
\n\nJaki był polityczny wpływ ostatnich zmian w krajobrazie informacyjnym w Niemczech, wraz z rozprzestrzenianiem się dezinformacji i kontrolą platform mediów społecznościowych przez rywalizujące frakcje elit?
\n\nW Niemczech faszystowska grupa „Ruch Identytarny” została zakazana przez Facebooka i YouTube jeszcze przed zmianą przepisów. Miało to na nich ogromny wpływ. Ostatnie zmiany nie przyniosły większych zmian w Niemczech w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi, z wyjątkiem X/Twittera, gdzie prawicowe trolle otrzymały ogromny impuls.
\n\nFaszyści od dawna korzystają z mediów społecznościowych. Skrajna prawica od dawna wykorzystuje kanały mediów społecznościowych, takie jak Telegram i Instagram, do swojej propagandy i tworzenia sieci kontaktów. Jednak w ostatnich latach coraz częściej korzystają również z TikTok. Firmy/dostawcy pozwalają faszystom na to, ponieważ zgodnie z niemieckim prawem nie mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności. Większość firm ma siedzibę w USA i ma znacznie bardziej liberalne prawo niż Niemcy, jeśli chodzi na przykład o używanie symboli nazistowskich. W Niemczech takie symbole są zabronione.
\n\nScena skrajnej prawicy i ideologii spiskowej stworzyła własne formaty medialne, które przyczyniają się do rozprzestrzeniania dezinformacji opartej na narracjach spiskowych, a w niektórych przypadkach na celowo fałszywych doniesieniach. Są w tym całkiem skuteczni, częściowo dlatego, że ten rodzaj konsumpcji mediów jest odpowiedni do potwierdzenia ich własnego światopoglądu. W ramach tego światopoglądu uznane media są przedstawiane wyłącznie jako rzecznicy elit lub rządu oraz jako niegodne zaufania, lub kontrolowane. Jest to o tyle problematyczne, że idzie w parze z odmową zrozumienia złożonych procesów lub dynamiki społecznej, a także odmową udziału w debacie politycznej.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/6.jpg\")
W sobotę 3 lutego, po meczu piłki nożnej w Hamburgu, kilka tysięcy osób dołączyło do kibiców FC St. Pauli, by demonstrować przeciwko prawicowej polityce. „Zdecydowana większość ludzi tutaj i na innych demonstracjach protestuje nie tylko przeciwko AfD, ale przeciwko rosnącemu przesunięciu w prawo — nie obchodzi nas, która partia to forsuje” — oświadczył jeden z mówców przy aplauzie na początku demonstracji. Zdjęcie autorstwa Jannis Grosse.
\nOpisz falę protestów w Niemczech w ciągu ostatnich kilku tygodni. Kto na nich skorzystał i w jaki sposób?
\n\nProtesty składają się głównie z dużych wieców i demonstracji, które zawsze obejmują szerokie koalicje, są wolne od przemocy i są akceptowane przez policję. Są to oznaki, że partie będące obecnie u władzy są również zainteresowane tymi demonstracjami. Jako antyfaszyści jesteśmy bardziej przyzwyczajeni do tego, że policja atakuje nas i próbuje uniemożliwić nam podejmowanie bezpośrednich działań przeciwko nazistom.
\n\nZ drugiej strony, wielu aktywistów z pewnością skorzystało, zwłaszcza w mniejszych miastach, gdzie ludzie, którzy od lat prowadzą kampanię na rzecz różnorodnego i otwartego społeczeństwa, w końcu odnotowali zauważalny wzrost ich liczby. Szczególnie w miejscach z prawicową hegemonią na ulicach lub w polityce, takie momenty mogą dać siłę, niezależnie od tego, jak długo protesty będą kontynuowane. Jest to prawdopodobnie jedno z największych wyzwań nadchodzących miesięcy: czy niektórzy z tych, którzy teraz wychodzą na ulice przeciwko AfD, zostaną włączeni w długoterminowe procesy organizacyjne, czy też będzie to tylko krótkotrwały wyraz oburzenia?
\n\nJakie strategie stosują centrowe partie polityczne, aby spróbować ukierunkować i kontrolować ten ruch?
\n\nPrezentują się jako prawdziwi antyfaszyści, wygłaszając przemówienia na dużych demonstracjach koalicyjnych, a nawet wzywając do samych demonstracji. Ponadto duże sojusze czasami próbują wykluczyć lewicowe lub radykalnie lewicowe stanowiska. Dla przypomnienia: kilka tygodni temu obecny rząd uchwalił największe i najbardziej rażące zaostrzenie przepisów azylowych od lat. Jednocześnie są zdenerwowani z powodu AfD i jej sformułowań. Pod względem rasistowskich treści nie ma prawie żadnej różnicy.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/5.jpg\")
Anarchiści i antyfaszyści podczas masowych mobilizacji. Zdjęcie Jannis Grosse.
\nCzy były w Niemczech miejsca, w których antyfaszystom udało się wykorzystać tę okazję do nawiązania kontaktu z ludźmi i zbudowania impetu? Jakie strategie możesz zaproponować anarchistom i antyautorytarystom, aby angażowali ludzi i podejmowali działania w takich momentach, gdy duża liczba ludzi jest nagle zmotywowana do reagowania na wzrost skrajnej prawicy?
\n\nIndywidualnie i regionalnie, ludzie z pewnością upolitycznili się dzięki wielkim demonstracjom i szukają kontaktów z lokalnymi lewicowcami. Takie demonstracje są również dobrym sposobem na zapewnienie przyjaciół i towarzyszy, że nie są sami.
\n\nAle jak dotąd demonstracje nie miały żadnego wpływu społecznego. AfD, która była celem demonstracji, była w stanie zdobyć jeszcze więcej punktów procentowych w sondażach przed nadchodzącymi wyborami. Wzywamy ludzi do aktywnego zaangażowania się w takie mobilizacje. Twórzcie własne bloki, bądźcie tam z transparentami i ulotkami i starajcie się stworzyć radykalnie lewicowy wizerunek. Ponadto politycy należący do partii, które same w sobie są rasistowskie, powinni być wygwizdywani i spychani ze sceny.
\n\nCo więcej, demonstracje nie wszędzie są tak duże. Zwłaszcza na wschodzie lub na wsi demonstracje są mniejsze i czasami neonaziści prowokują ludzi z boku. Tam ważne jest, aby chronić własne struktury i przeganiać neonazistów.
\n\nJak myślisz, co w dłuższej perspektywie będzie potrzebne, aby zapobiec dojściu skrajnej prawicy do władzy, uniemożliwić centrowym partiom politycznym przyjęcie polityki skrajnej prawicy i zbudować ruch antyfaszystowski, który może przekształcić społeczeństwo?
\n\nGłównym problemem jest to, że partie koalicji „sygnalizacji świetlnej” realizują politykę na wskroś neoliberalną. Solidarność i państwo opiekuńcze to tylko puste słowa. Wszędzie wdrażane są środki oszczędnościowe, a „klasa średnia” obawia się upadku. Jednak większość społeczeństwa i inni fani autorytaryzmu nie szukają przyczyn w samym systemie, ale szukają kozłów ofiarnych, na które można zrzucić winę. Kozły ofiarne obejmują nie tylko prawicę (taką jak AfD), ale także partie sygnalizacji świetlnej, biednych, uchodźców i innych.
\n\nMusimy prowadzić kampanię na rzecz większej solidarności w społeczeństwie, musimy aktywnie chronić nasze struktury i przyjaciół — zarówno przed nazistami, jak i przed glinami. Musimy stosować bardziej bojowe opcje w kontaktach z prawicą. Jednocześnie musimy zapobiec kooptacji głównych protestów przez ugruntowaną politykę.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/7.jpg\")
Demonstranci w dzielnicy St. Pauli w Hamburgu 3 lutego 2024 roku. Zdjęcie autorstwa Jannisa Grosse.
\n\n\n\nNiektórzy antyfaszyści obawiali się, że sprzeciwiając się skrajnie prawicowym partiom, możemy skłonić więcej prawicowych konserwatystów do ich poparcia. Ale faszyści nie powstają w wyniku sprzeciwu wobec faszyzmu — są oni wynikiem udanej rekrutacji faszystów. Powinniśmy dążyć do zrażenia ludzi do skrajnej prawicy wszelkimi środkami — na przykład poprzez wykluczenie członków AfD ze wszystkich wydarzeń publicznych, w tym spotkań rodzinnych, barów i koncertów. Nie powinno być dla nich możliwe stworzenie wrażenia, że otrzymują ciche wsparcie od reszty populacji, ani kultywowanie atmosfery politycznej i społecznej legitymacji.
\n\nW niektórych niemieckich miastach, takich jak Flensburg, AfD nie była w stanie znaleźć miejsc na organizację swoich wydarzeń, a kiedy organizowała działania publiczne, napotykała tak duży opór, że mogły się one odbyć tylko z powodu dużej obecności policji. Tam, gdzie AfD napotkała silny opór uliczny, nie była w stanie tak znacząco zwiększyć swojego odsetka głosów. Może to być po prostu korelacja, a nie związek przyczynowy, ale nikt nie dołącza do partii faszystowskiej, aby być ofiarą. Kiedy uczestnictwo w działalności faszystowskiej nie pomaga im w osiągnięciu ich celów lub nie daje im ujścia dla ich sprawczości, możemy mieć nadzieję, że ostatecznie skupią się na innych rzeczach.
\n\n \n
![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/03/06/8.jpg\")
Zdjęcie autorstwa Jannis Grosse.
\nThanks to 161 Crew for the translation.
\n\n" }, { "id": "https://crimethinc.com/2024/02/13/dyskurs-praw-czlowieka-nie-powstrzymal-ludobojstwa-w-strefie-gazy", "url": "https://crimethinc.com/2024/02/13/dyskurs-praw-czlowieka-nie-powstrzymal-ludobojstwa-w-strefie-gazy", "title": "Dyskurs Praw Człowieka Nie Powstrzymał Ludobójstwa W Strefie Gazy", "summary": "Jonathan Pollak wyjaśnia dlaczego nie powinniśmy oczekiwać, że międzynarodowe instytucje lub ruchy protestacyjne w izraelskim społeczeństwie powstrzymają ludobójstwo w Strefie Gazy.", "image": "https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/header.jpg", "banner_image": "https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/header.jpg", "date_published": "2024-02-13T03:34:42Z", "date_modified": "2024-09-10T03:55:59Z", "tags": [], "content_html": "Cztery miesiące po ataku na Strefę Gazy izraelskie wojsko zmusiło ponad milion uchodźców do opuszczenia granicy z Egiptem i obecnie bombarduje ich, grożąc jednocześnie atakiem naziemnym. W poniższym tekście Jonathan Pollak, wieloletni uczestnik Anarchists Against the Wall i innych antykolonialnych działań solidarnościowych, wyjaśnia, dlaczego nie powinniśmy oczekiwać, że międzynarodowe instytucje lub ruchy protestacyjne w izraelskim społeczeństwie powstrzymają ludobójstwo w Strefie Gazy i wzywa zwykłych ludzi do podjęcia działań.
\n\nKrótsza wersja tego tekstu została odrzucona przez liberalną izraelską platformę Haaretz — co wskazuje na malejącą przestrzeń dla sprzeciwu w Palestynie i w społeczeństwie izraelskim.
\n\nMinęło już ponad 120 dni od bezprecedensowego ataku Izraela na Strefę Gazy. Jego przerażające reperkusje i nasza niezdolność do położenia mu kresu powinny zmusić nas do ponownej oceny naszego spojrzenia na władzę, naszego jej rozumienia i, co najważniejsze, tego, co musimy zrobić, aby z nią walczyć.
\n\nWśród rozlanej krwi, niekończących się dni śmierci i zniszczenia, potwornego głodu, głodu, pragnienia i rozpaczy, nieprzerwanych nocy ognia i siarki oraz białego fosforu padającego z nieba na wszystko bez różnicy, musimy zmierzyć się z nagimi, brzydkimi faktami i zmienić nasze strategie.
\n\nOficjalnie zgłoszone ofiary śmiertelne — oprócz wielu Palestyńczyków, którzy pozostają pogrzebani pod gruzami i nie są jeszcze uwzględnieni w oficjalnej liczbie — już teraz stanowią unicestwienie prawie 1,5% całego życia ludzkiego w Strefie Gazy. W miarę jak Izrael eskaluje ataki na Rafah, wydaje się, że nie widać końca. Wkrótce życie jednej na pięćdziesiąt osób w Strefie Gazy zostanie unicestwione.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/3.jpg\")
Konsekwencje izraelskich nalotów na Rafah w tym tygodniu.
\nIzraelskie wojsko zadaje bezprecedensowe cierpienie i śmierć 2,3 milionom ludzi w Strefie Gazy, przewyższając wszystko, czego kiedykolwiek doświadczono w Palestynie — lub gdziekolwiek indziej w XXI wieku. Jednak te oszałamiające liczby nie przebiły się przez grube warstwy dysocjacji i zaprzeczenia, które charakteryzują izraelskie społeczeństwo, a także zachodnich sojuszników Izraela. Jeśli już, to redukcja tej tragedii do statystyk wydaje się raczej utrudniać niż poprawiać nasze zrozumienie. Przedstawia całość, która przesłania szczegóły: liczby ukrywają osobowość niezliczonych osób, które zginęły bolesną, szczególną śmiercią.
\n\nJednocześnie niezgłębiona skala masakry w Strefie Gazy uniemożliwia zrozumienie jej poprzez historie poszczególnych ofiar. Dziennikarze, sprzątacze ulic, poeci, gospodynie domowe, robotnicy budowlani, matki, lekarze i dzieci — rzesza zbyt ogromna, by ją opisać. Pozostają nam anonimowe postacie bez twarzy. Wśród nich jest ponad 12 000 dzieci. Prawdopodobnie znacznie więcej.
\n\nProszę, zatrzymaj się i powiedz to na głos, słowo po słowie: ponad dwanaście tysięcy dzieci. Zabitych. Czy istnieje sposób, abyśmy to zrozumieli i wyszli poza sferę statystyk, aby pojąć przerażającą rzeczywistość?
\n\nZimne, dosadne liczby przesłaniają również setki wymazanych rodzin, z których wiele zostało całkowicie wymazanych — czasami trzy, a nawet cztery pokolenia, wymazane z powierzchni ziemi.
\n\nLiczby te kładą się cieniem na ponad 67 000 rannych, z których tysiące pozostaną sparaliżowane do końca życia. System medyczny w Strefie Gazy został niemal całkowicie zniszczony; ratujące życie amputacje są przeprowadzane bez znieczulenia. Stopień zniszczenia infrastruktury w Strefie Gazy przewyższa bombardowania Drezna pod koniec II wojny światowej. Prawie dwa miliony ludzi — około 85% populacji Strefy Gazy — zostało wysiedlonych, a ich życie zostało zniszczone przez izraelskie bombardowania, gdy schronili się w niebezpiecznie przeludnionej południowej części Strefy, którą izraelski rząd fałszywie ogłosił „bezpieczną”, ale nadal bombarduje setkami tysiąckilogramowych bomb. Głód w Strefie Gazy, który został wywołany przez politykę państwa izraelskiego jeszcze przed wojną, jest tak poważny, że jest równoznaczny z zagłodzeniem na śmierć. W swojej rozpaczy ludzie uciekają się do jedzenia paszy, ale teraz nawet ona się kończy.
\n\nOkoło miesiąca temu mój znajomy, który uciekł do Rafah z miasta Gaza po tym, jak jego dom został zbombardowany, powiedział mi, że on i jego rodzina byli już zmuszeni do przenoszenia się z jednego tymczasowego schronienia do drugiego sześć razy, próbując uciec przed bombami. Zrozpaczony powiedział: „Nie ma jedzenia, nie ma wody, nie ma gdzie spać. Ciągle jesteśmy spragnieni, głodni i przemoczeni. Już dwa razy musiałem wyciągać moje dzieci spod gruzów — raz w Gazie i raz tutaj, w Rafah”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/4.jpg\")
W grudniu 2023 r. izraelskie wojsko wyznaczyło Al-Mawasi jako jedną z niewielu „bezpiecznych stref” w Strefie Gazy. Setki tysięcy uchodźców uciekło tam, znajdując jedynie pas jałowej ziemi bez żywności, wody i urządzeń sanitarnych. Teraz izraelskie wojsko atakuje również tak zwane „bezpieczne strefy”. To zdjęcie przedstawia obóz dla uchodźców 9 lutego 2024 roku.
\nTe rzeki krwi muszą naruszyć mury naszej apatii. Gdyby tylko czas mógł zatrzymać się na tyle długo, abyśmy wszyscy mogli przetworzyć nasz żal. Ale tak się nie stanie. Czas mija, a na Gazę spadają kolejne bomby.
\n\nDekady niesprawiedliwości utorowały drogę do tego. Minęło około 75 lat od Nakby — 75 lat izraelskiego osadnictwa i kolonializmu — a jego obrońcy nadal zaprzeczają faktom. Nawet po tym, jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) stwierdził, że rzeczywiście istnieją powody do obaw, że w Strefie Gazy popełniane jest ludobójstwo, USA i wielu innych zachodnich sojuszników Izraela skutecznie milczało.
\n\nPremier Izraela, Benjamin Netanjahu, nazwał samą gotowość sądu do omówienia sprawy „hańbą, która nie zostanie wymazana przez pokolenia”. Rzeczywiście, wyrok jest hańbą. Mimo że wszystko było widoczne jak na dłoni, sąd nie nakazał Izraelowi zaprzestania ognia. To hańba dla samego sądu i dla samej idei, że prawo międzynarodowe ma chronić życie i prawa tych, którzy są miażdżeni przez siłę militarną państw.
\n\nNiewątpliwie zostanie powiedziane, że prawo z natury jest drobiazgowe i że traktuje las nie jako całość, ale jako pojedyncze drzewa. Na to musimy odpowiedzieć, że rzeczywistość, fakty, zdrowy rozsądek muszą być ponad prawem, a nie pod nim. Izrael przeznacza znaczne środki na legalizm pola bitwy, który ma dać osłonę jego morderczym działaniom. Podejście to polega na dzieleniu rzeczywistości na cienkie plasterki niezależnie zatwierdzonych prawnie obserwacji i działań. W wieżowcu X znajdował się cel wojskowy, co usprawiedliwia śmierć ponad dwóch tuzinów niezaangażowanych cywilów; wieżowiec Y był domem strażaka zatrudnionego przez Hamas, co legitymizuje, zgodnie z zasadą proporcjonalności, decyzję o unicestwieniu trzech sąsiednich rodzin. Praktyka ta nie może jednak zmienić ludobójczej wody w legalne wino. Jest to legalny gaslighting, który rozbija rzeczywistość na kawałki, aby ukryć schemat masowych mordów na masową skalę.
\n\nJeśli rzeź 1,5% populacji w ciągu czterech miesięcy nie jest ludobójstwem; jeśli czyny Izraela nie są uważane za wystarczająco poważne, aby sąd nakazał natychmiastowe zaprzestanie zabijania, nawet w świetle otwartego podżegania do eksterminacji Palestyńczyków przez prominentnych izraelskich polityków i przedstawicieli mediów, nie wspominając o prezydencie i premierze Izraela; kiedy brak kary za takie podżeganie i takie czyny jest akceptowany, a nie nazywany ludobójstwem w najprostszych słowach — wtedy słowa, których używamy do opisania rzeczywistości, straciły wszelkie znaczenie i pilnie potrzebujemy nowego języka wykraczającego poza granice języka prawniczego.
\n\nPozostawienie noża w ręku rzeźnika — pozostawienie Izraela bez przeszkód — oznacza zgodę na kontynuowanie rzezi w Strefie Gazy. Jest to absolutna porażka prawa międzynarodowego i instytucji, którym powierzono jego przestrzeganie.
\n\nTa porażka przenosi odpowiedzialność za wymuszenie zakończenia trwającej katastrofy na barki społeczeństwa obywatelskiego. To powinno zmusić nas do wyjścia poza puste liberalne paradygmaty praw człowieka, które zastąpiły wyzwolenie jako dominujący dyskurs w lewicowej polityce.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/2.jpg\")
Konsekwencje izraelskiego ataku na obóz dla uchodźców al-Zawaida 7 lutego 2023 r.
\nDyskurs praw człowieka, który zawładnął lewicą polityczną w ostatnich dziesięcioleciach, odciągnął nas od ram wyzwolenia i skutecznego działania. Jest teraz jasne, że musimy wycofać się z liberalnego myślenia, aby przywrócić strategie, które rozbrajają i dekonstruują władzę. Moralny współudział w zbrodniach Izraela, reprezentowany przez odmowę MTS nakazania natychmiastowego przerwania ognia, zmusza nas do tego. Stanowi to przekonujący argument, że wszyscy musimy zerwać z obecnym nieudanym systemem.
\n\nZ drugiej strony, rzeczywistość nie będzie czekać, aż coś wymyślimy. Nie możemy po prostu nie spieszyć się i czekać z podjęciem działań, dopóki nie opracujemy i nie spopularyzujemy nowych narracji i ram koncepcyjnych. Musimy użyć wszelkich dostępnych nam środków, aby działać już teraz.
\n\nCzy MTS oferuje nam jakieś narzędzia, których możemy użyć? MTS jest uważany za najwyższą instancję prawa międzynarodowego. Chociaż nie ma on niezależnych mechanizmów egzekwowania prawa poza Radą Bezpieczeństwa ONZ, jego orzeczenia i orzecznictwo są uważane za podstawę orzecznictwa prawa międzynarodowego i często są włączane do orzeczeń sądów krajowych w tych sprawach. Mimo że sąd nakazał podjęcie bardzo niewielu środków przeciwko Izraelowi lub trwającemu ludobójstwu, ustalił, że istnieją poważne powody, by sądzić, że ma miejsce ludobójstwo.
\n\nPonieważ sąd nie podjął żadnych rzeczywistych środków przeciwko Izraelowi, powinno być oczywiste, że odpowiedzialność za działanie spada na nas i nasze ruchy. Na szczęście orzeczenie to może również dać nam pewne narzędzia do wykorzystania tu i teraz, podczas opracowywania nowych ram wyzwolenia. Jednym z takich przykładów jest niedawny pozew w sądzie federalnym w Kalifornii, mający na celu nakazanie administracji USA wstrzymania wsparcia wojskowego dla Izraela. Sprawa została odrzucona ze względu na to, że polityka zagraniczna USA nie podlega jurysdykcji sądu, ale na podstawie orzeczenia MTS sąd stwierdził, że Izrael prawdopodobnie popełnia ludobójstwo w Strefie Gazy.
\n\nArgument prawny, że rządy muszą powstrzymać się od współudziału w ludobójstwie, nie jest bezpodstawny w prawie amerykańskim, a także w wielu innych krajach. Holenderski sąd nakazał niedawno rządowi Holandii wstrzymanie dostaw części do myśliwców F-35, których Izrael używa do bombardowania Strefy Gazy. Być może uda się teraz zmusić więcej rządów do nałożenia embarga na broń, sankcji lub innych środków za pośrednictwem sądów krajowych.
\n\nJednak takie strategie nadal ograniczają nas do polegania na tak zwanych ekspertach; nie pomogą nam one w budowaniu ruchów. Ludobójstwo nie zostanie powstrzymane wewnątrz izraelskiego społeczeństwa. Presja musi pochodzić z zewnątrz. Nadszedł czas na bezpośrednie działania i oddolne wysiłki, takie jak kierowane przez społeczność bojkoty izraelskich towarów, sprzedawców, którzy nimi handlują, izraelskiego eksportu kultury i propagandy oraz wszystkiego innego, co zasila globalny ruch bojkotu, zbycia i sankcji. Blokada portu w Tacoma lub działania pracowników doków na całym świecie, którzy odmawiają załadunku izraelskich statków i ładunków oraz transportu broni do Izraela, są przykładami tego, jak możemy iść naprzód, budując proaktywny ruch oddolny.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/6.jpg\")
Demonstranci blokujący fabrykę produkującą części do samolotów F-35, których izraelskie wojsko używa do ataku na Strefę Gazy.
\nMusimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby powstrzymać ludobójstwo, które ma obecnie miejsce, ale ważne jest, abyśmy traktowali to jako krok w kierunku promowania wyzwolenia Palestyńczyków i demontażu izraelskiego osadnictwa-kolonializmu. Przedstawianie Palestyńczyków jako niewiele więcej niż ofiar na łasce izraelskich represji ma czasami dobre intencje, ale wymazuje ich osobowość i sprawczość. Podczas gdy dążymy do zatrzymania izraelskiej machiny wojennej, musimy wyrazić, że jest to część walki o zakończenie izraelskiego kolonializmu, a Palestyńczycy muszą stać się głównymi bohaterami tej historii.
\n\nOd czasu powstania państwa izraelskiego Izrael był rasistowskim, kolonialistycznym społeczeństwem, opartym na przekonaniu, że Izraelczycy są zasadniczo lepsi od Palestyńczyków. Jest to główny nurt izraelskiej myśli politycznej zarówno na prawym, jak i tak zwanym lewym skrzydle. Jest to myślenie, które motywowało masowe wywłaszczenia Palestyńczyków, które poprzedziły utworzenie państwa, czystki etniczne Nakby w 1948 roku oraz różne formy apartheidu i rządów wojskowych od tamtej pory. W rzeczywistości był tylko jeden rok w historii Izraela — 1966 — w którym nie narzucono reżimu dyktatury wojskowej choćby części palestyńskiej ludności.
\n\nNa długo przed obecnym atakiem na Strefę Gazy, codzienna rzeczywistość palestyńskiej egzystencji pod rządami Izraela była ciągłym, nieustającym terrorem pośród przemocy i niepewności. Bycie Palestyńczykiem oznacza przechodzenie przez punkt kontrolny, nie wiedząc, czy nie zostanie się wyciągniętym i aresztowanym; oznacza przemoc ze strony tłumu osadników; oznacza bycie wtrącanym do więzienia w ramach aresztu administracyjnego, nie wiedząc za co i na jak długo; oznacza nalot wojskowy w środku nocy. To wszystko i jeszcze gorzej, dzień po dniu, przez całe życie, przez pokolenia. Jedną z wielu rzeczy, które wydarzyły się 7 października, było to, że przez krótki czas Izraelczycy, również jako społeczeństwo, doświadczyli tego rodzaju egzystencjalnego terroru, tej niepokojącej niepewności i braku bezpieczeństwa.
\n\nWydarzenia z 7 października wywarły taki wpływ na izraelskie społeczeństwo, że nawet dziś większość Izraelczyków nadal uważa się za główne ofiary w narracji. Jednym z efektów tego jest izraelska obsesja na punkcie kontekstualizacji ludobójstwa w Strefie Gazy w odniesieniu do przemocy z 7 października. Powszechną skargą Izraelczyków na decyzję MTS jest to, że sąd nie wspomniał w swojej decyzji o 7 października (w rzeczywistości jednak wspomniał). Jednocześnie to żądanie kontekstu ma na celu ukrycie szerszego kontekstu. Wiele osób, w tym tak zwana lewica, wyraża oburzenie, gdy obecna sytuacja jest przedstawiana w kontekście Nakby, okupacji z 1967 r. lub trwającego oblężenia. Zgodnie z tą odwróconą logiką, zapewnienie tego kontekstu jest postrzegane jako ludobójstwo przeciwko Izraelczykom.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/5.jpg\")
Palestyńscy lekarze desperacko próbujący ratować życie Palestyńczyków, w tym dzieci, rannych w izraelskim ataku.
\nIzraelski rasizm był powszechny już wcześniej, ale od 7 października nieskrywany ludobójczy dyskurs i otwarte wezwania do faktycznego ludobójstwa stały się normą. W społeczeństwie izraelskim nie ma żadnego ruchu o realnym znaczeniu przeciwko ludobójstwu. Ruchy protestacyjne, które istnieją, mają znikomy rozmiar i wpływ, dotyczą głównie żądania wymiany zakładników, lub koncentrują się na wewnętrznych kwestiach izraelskich — pozostałości ruchu prosądowniczego sprzed 7 października.
\n\nMaleńkie, odizolowane wyspy oporu wobec ataku na Gazę i szerszych aspektów izraelskich rządów są tak małe, że należy je rozumieć jako błąd statystyczny, a nie realną siłę. Pomysł, że ruch przeciwko kolonializmowi i na rzecz wyzwolenia Palestyny istnieje w społeczeństwie izraelskim, jest iluzją. Aby odegrać rolę w wytyczaniu ścieżki ku przyszłości prawdziwej wolności, ci, którzy wywodzą się z tego osadniczego społeczeństwa, będą musieli odrzucić izraelski kolonializm z korzeniami i gałęziami. Musimy pamiętać, że choć chcielibyśmy być częścią rozwiązania, z natury rzeczy pozostaniemy również częścią problemu.
\n\nZbliżając się do przyszłości po ludobójstwie, musimy zadać sobie pytanie, w jaki sposób egalitarne idee przetrwają w rzeczywistości spustoszonej przez wojnę, śmierć i zniszczenie. Nie jest jasne, jak możemy wyobrazić sobie i stworzyć przyszłość, która może przekroczyć traumę niedawnej przeszłości, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że chociaż ruiny i przemoc mogą się zmniejszyć po ustaniu ataku, izraelskie represje będą kontynuowane.
\n\nNic na temat przyszłości po ludobójstwie nie jest jeszcze jasne, w tym to, jaki obrót przyjmie palestyński ruch na rzecz wyzwolenia. O tym zadecydują sami Palestyńczycy. To, co jest oczywiste — i powinno być jasne na długo przed tym — to fakt, że ci, którzy sprzeciwiają się kolonializmowi, nie mogą pławić się w przywilejach, jakie on daje. Dokładne szczegóły drogi do wyzwolenia są niepewne, ale nie można zaprzeczyć, że ci, którzy chcą pomóc ją utorować, mogą odegrać w tym rolę jedynie w ramach ruchu palestyńskiego. Odpowiedzialność za znalezienie sposobów, aby to zrobić, aby przekroczyć granice wymuszonej tożsamości narodowej, które istnieją właśnie po to, aby temu zapobiec, spoczywa na tych, którzy chcą wspierać Palestyńczyków i wyrwać się z ograniczeń kolonializmu.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/02/13/1.jpg\")
\nW poniższej relacji wysłannik CrimethInc. opisuje szereg przygód na drodze do Encuentro Zapatista 2024, spotkania z okazji trzydziestolecia powstania, które ustanowiło strefę autonomiczną w Chiapas.
\n\nBaner na powyższym zdjęciu wita ludzi na encuentro Zapatystów, głosząc: „Ziemia nie należy do nikogo. Ziemia należy do wszystkich. Tutaj świętujemy 30. rocznicę zbrojnego powstania przeciwko zapomnieniu, przeciwko śmierci, przeciwko zniszczeniu”.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/3.jpg\")
\n„Najbezpieczniej będzie, jeśli pojedziesz z karawaną”.
\n\n„Karawany zawsze się rozpadają”.
\n\nPytaliśmy o to, jak dostać się na noworoczne encuentro zapatystów. Niezależnie od tego, czy pytaliśmy w anarchistycznym centrum społecznym, w autonomicznej dzielnicy Panchos1 w Mexico City, czy też wysyłaliśmy e-maile do osób kontaktowych wymienionych na stronie internetowej Zapatystów, zawsze otrzymywaliśmy jedną — lub obie — z tych odpowiedzi.
\n\nSpotkanie na terytorium rebeliantów zawsze jest czymś wyjątkowym, ale w tym roku minęła 30. rocznica debiutu EZLN [Armii Wyzwolenia Narodowego Zapatystów] w zbrojnym powstaniu przeciwko NAFTA [Północnoamerykańskiemu Układowi Wolnego Handlu z 1994 r.] i, szerzej, przeciwko samemu kapitalizmowi.
\n\nWiele zmieniło się dla Zapatystów od tamtych dni. Charyzmatyczny Subcomandante Marcos odsunął się zarówno od obiektywu, jak i od pióra. Zapatyści nadal bronią swojej autonomii terytorialnej, ale zbrojny aspekt operacji wojskowych EZLN został przyćmiony przez budowę szkół, klinik i nowej polityki dla ich ludzi.2 W listopadzie, ku szokowi i przerażeniu radykałów na całym świecie, Zapatyści ogłosili rozwiązanie swoich autonomicznych gmin, co doprowadziło wielu do spekulacji, że narkokapitalizm i paramilitarne siły stały się tak samo przeszkodą dla projektu Zapatystów, tak samo, jak meksykański rząd i neoliberalne megaprojekty. Jednak jedno się nie zmieniło: ich przyjazny internacjonalizm wobec tych, którzy solidaryzują się z ich walką o ziemię, która ma być wspólna dla wszystkich, którzy na niej pracują.
\n\nGPS prowadzi mnie przez meksykańskie glorietas i bulwary do biura, z którego, jak mi powiedziano, wyruszy karawana.
\n\nTyle że to nie do końca biuro. Nie jest to też tak naprawdę centrum społeczne. Czekaj, pamiętam cię! Centrum konwergencji? Czy to naprawdę ty? To musi być to — stoisko z przekąskami z przodu, stoliki do rejestracji autobusów, „Towarzyszu, gdzie jest łazienka?”. Wiedziałem, że to ty! Minęła minuta. Ile to już minęło? Od Seattle? Pragi? Genui? Cancún? J18, A16, J20? Za długo, to na pewno.
\n\nI wciąż jesteś pełne plecaków. Spójrz na te wszystkie plecaki! Kosmita, przybywający — w końcu to międzygalaktyczne encuentro — tutaj, aby zarejestrować swoje UFO w karawanie, może łatwo pomylić Zapatystów z ruchem 40-litrowych plecaków turystycznych, które wykorzystują ludzi jako woły robocze.
\n\nOch, pamiętam też tę część — dziwny plan mojej grupy sojuszniczej nie pasuje do tej publicznej struktury. W porządku. Czas zrobić to, co zawsze: wkroczyć w najgęstszą masę towarzyszy stojących wokół i wykrzyczeć moje pytanie w pustkę: „Czy ktoś jeszcze bierze własny samochód?”.
\n\nCisza.
\n\n„…żebyśmy mogli to skoordynować?”.
\n\nNieprzyjemne spojrzenia.
\n\nNawet kosmita wie, co to oznacza: jestem tylko ja i autobusy turystyczne. Jak podekscytowany, nieświadomy szczeniak na paradzie słoni.
\n\n„Jak często autobusy będą zatrzymywać się na tankowanie?”.
\n\n„Paliwo? Zatankowaliśmy. Nie będziemy musieli się zatrzymywać”.
\n\n„Ale przerwy na toaletę?”
\n\n„W autobusie są łazienki…”.
\n\nPodróż trwa 14 godzin. Głównie autostradą. Będę musiał zatrzymać się na benzynę i na odpoczynek. Czy zgubię karawanę?
\n\n„…ale jest postój dla ciężarówek, gdzie się przegrupujemy, ponieważ karawany zawsze się rozpadają. Od tego momentu na autostradzie może zrobić się trochę niebezpiecznie, więc najbezpieczniej będzie, jeśli pojedziesz z karawaną. Wyślę ci nazwę. Są otwarci 24 godziny na dobę i mają tamales oraz kawę”.
\n\nZbieram swoją grupę i ruszamy. Nigdy nie myślałem o furgonetce jako o szybkim środku transportu, ale biorąc pod uwagę naszą przewagę i lenistwo, z jakim masywne autobusy wrzucają biegi, myślę, że nadrobimy zaległości w tankowaniu i postojach na odpoczynek.
\n\nPoza wypluciem na drogę całego mojego wymyślnego dodatku LucasOil, ponieważ zaniedbałem dokręcenie śruby miski olejowej, pierwszy etap jazdy jest dość spokojny.
\n\nJest nas pięcioro z czterech różnych krajów, więc jest o czym rozmawiać, czy to z przodu z pilotem i skrzynką z dżemem, czy z tyłu, wylegując się na łóżku. Historie o buntach, które dotarły do nas przez granice państw. Tajemnice, tradycje i magia z naszych terytoriów. Ta piosenka, ten film. Ta podróż.
\n\nJest też cisza. Cisza jest dobra na papierosa. A po papierosie: „Jest jeszcze jedna rzecz, o której nie wiem, czy wiesz…”.
\n\nJest druga w nocy, postój ciężarówek. Jakaś połowa autobusów wjeżdża zaraz za nami. Druga połowa utknęła za wypadkiem sto kilometrów dalej, więc czekamy.
\n\nPo kilku godzinach wschodzi słońce, a ja wypiłem o wiele za dużo kawy.
\n\nWciąż tu jesteśmy.
\n\nOni wciąż utknęli za tym wypadkiem.
\n\n„Karawany zawsze się rozpadają”.
\n\n„Myślę, że powinniśmy po prostu jechać dalej. Jest już jasno i znam kogoś, u kogo możemy się rozbić w San Cristobal de las Casas. Kto wie, jak długo tu utkniemy, czekając?” — mówi jeden z grupy, który zna trasę. Teraz plan jest taki, by samemu udać się na miejsce rejestracji poza San Cris i tam poczekać na karawanę.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/8.jpg\")
\nNa moim telefonie:
\n\n\n\n\n„Hej, jestem z obserwatorami praw człowieka w Puente Chiapas. Kiedy będziecie przejeżdżać przez most, zatrzymajcie się i powiedzcie, co się dzieje. Mam dla ciebie kilka informacji”.
\n
W ostrym świetle dnia nasze gaduły ucichły. Nie jest to nieprzyjazne, ale jest o wiele więcej chrząkania. Jesteśmy w drodze już od dwunastu godzin. Brak rozmów rekompensują przepiękne tropikalne mokradła, rzeki i majestatyczne widoki, przez które przejeżdżamy, okrążając wzgórza i doliny Veracruz i Chiapas. Mgliste chmury rozciągają się nad baldachimami niczym hamaki Boga.
\n\nCzy dotrzemy do stacji benzynowej, zanim skończy nam się paliwo? Od dłuższego czasu nie było nic poza drogą i dżunglą.
\n\n„O cholera, spójrz, to Puente Chiapas”.
\n\n„Nie, to nie ten most, który miał na myśli twój przyjaciel” — mówi osoba znająca trasę.
\n\n„Co masz na myśli? Tam jest napisane Puente Chiapas”.
\n\n„Tak, ale jest jeszcze jeden Puente Chiapas, bliżej San Cris”.
\n\nŁatwo jest mnie przekonać, abym zrezygnował z szukania zespołu obserwującego prawa człowieka i pozwolił mojemu spojrzeniu powędrować z powrotem na bujne wyspy pośrodku rzeki przecinanej przez most. Godzinę później włącza się sygnał mojego telefonu i dostaję wiadomość sprzed godziny:
\n\n\n\n\n„Stary, właśnie widziałem, jak twoja furgonetka przejeżdżała przez most. Dlaczego się nie zatrzymałeś?”.
\n
To było Puente Chiapas. Opa.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/7.jpg\")
\nTeraz jest południe. Jechaliśmy przez 16 godzin. Pierwotnie mieliśmy dotrzeć na miejsce dwie godziny temu, ale zamiast tego pozostało jeszcze kilka godzin, zanim dotrzemy do San Cris.
\n\nKiedy w końcu docieramy na miejsce, wysypujemy się z furgonetki i czołgamy się jak zombie, każdy w innym kierunku: jedzenie, papierosy, apteka. Korzystam z samotności i sjestuję z tyłu furgonetki. Mój telefon wibruje i jestem z powrotem:
\n\n\n\n\n„Hej, czy zmieścisz moich dwóch przyjaciół z Mexicali? Autobusy właśnie odjechały z Puente Chiapas. Meksykanie wiedzą, gdzie autobusy spotykają się w San Cris”.
\n
Nadszedł czas na spotkanie grupy pokrewieństwa.
\n\n„Czy możemy zmieścić jeszcze dwie osoby z tyłu?”
\n\n„Nie powinniśmy rozbić się u mojego przyjaciela? Cały czas prowadzisz bez przerwy”.
\n\n„Towarzysze, ja też potrafię prowadzić. Powinniśmy przynajmniej zobaczyć, jaki jest plan autobusów, ponieważ od tego miejsca są małe, wiejskie drogi i najbezpieczniej będzie, jeśli pojedziemy z karawaną”.
\n\n„Jeśli potrafisz prowadzić, to nie mam nic przeciwko wciśnięciu się do tyłu z dwoma innymi gnojkami. Mogę też zrobić dodatkowe siedzenie z przodu ze skrzynki po dżemie”.
\n\n„Ale co z dżemem!”
\n\n„OK, mogę je zrobić ze skrzynki na przekąski”.
\n\n„Ale co z przekąskami!!!”
\n\nZabieramy dodatkowych pasażerów, a oni mówią nam, gdzie zaparkować. Gdy tylko wjeżdżamy, zaczynają przyjeżdżać autobusy wycieczkowe. Setki plecaków kłusują na swoich ludzkich rumakach. Pojawiają się tortille, fasola w torebkach, queso, awokado i pomarańcze. Ludzie rozdają tytoń i ibuprofen wraz ze szczegółami spotkania koordynatorów z kierowcami.
\n\n„Czekają na przyjazd jeszcze jednego autobusu”.
\n\n„Podróż trwa tylko cztery godziny, więc dotrzemy na miejsce przed 10”.
\n\n„Nie wiedzą, czy jest bezpiecznie, ponieważ pojawiły się doniesienia o strzelaninach między dwiema społecznościami po obu stronach drogi, którą będziemy jechać”.
\n\n„Albo podjedziemy wieczorem, albo znajdziemy miejsce do spania dla wszystkich w autobusach. To dużo ludzi”.
\n\n„Czy to w ogóle sprawiedliwe wobec kierowców? Pracują już prawie 24 godziny”.
\n\nW naszej grupie dochodzimy do konsensusu. Jesteśmy wyczerpani, ale jeśli autobusy jadą, to my też.
\n\nPrzyjeżdża ostatni autobus i ruszamy.
\n\nOd razu, na pierwszym zakręcie drogi poza miastem, meksykański wojskowy punkt kontrolny fotografuje każdy pojazd w karawanie, w tym naszą nie na miejscu obrzydliwą furgonetkę. Sytuacja powtarza się jeszcze dwukrotnie w ciągu następnej godziny. Słońce zachodzi, a gdy mijają 24 godziny od naszego wyjazdu, jesteśmy w środku autobusów jadących ze stałą prędkością 10 mil na godzinę. Lento, pero avanzamos. [Powoli, ale do przodu]
\n\nPrzejeżdżamy przez małe, odległe wioski na drogach z dziurami wystarczająco dużymi na wanny z hydromasażem. Jest tu biednie, naprawdę biednie, a ja próbuję sobie wyobrazić, jaka marża zysku może sprawić, że warto będzie zużyć benzynę, nie mówiąc już o zużyciu pojazdu, aby dostarczyć podstawowe towary do tych słabo zaludnionych odległych zakątków. Te obszary najwyraźniej nie są obsługiwane przez kapitalizm. Gdy obliczam ceny benzyny i sprzedaży napojów gazowanych dla stu wiosek, mój wzrok przykuwa czysty znak z balonami. Ale to nie przyjęcie urodzinowe — to spotkanie czyjegoś klubu Herbalife, piramidy suplementów diety.
\n„O tak, to jest wszędzie w Meksyku”, mówi mi jeden z pracowników, odpowiadając na moje słyszalne sapnięcie.
Ale to nie jest tylko Meksyk. Minęliśmy już znaki jednego z karakoli Zapatystów: „Terytorium w buncie przeciwko meksykańskiemu rządowi”. A Herbalife to nie to samo, co Pokemon, BTS czy jakakolwiek inna najnowsza kapitalistyczna moda konsumencka — to piramida finansowa, która zamienia wyzyskiwanych i zdesperowanych ludzi w agentów rozszerzających opartą na zysku logikę ich własnego wyzysku. Oczywiście, istnieje niezliczona ilość kapitalistycznego zła, które można podłączyć do tego równania. Mówimy jednak o zestawieniu jednego z najdłużej trwających przykładów antykapitalistycznej walki ludzkości z przemysłowym systemem suplementów, który nagradza każdego, kto może najskuteczniej żerować na otaczających go ludziach, rekrutując ich do roli sprzedawców — na tej samej ziemi, o którą walczą Zapatyści i której bujne, obfite, organiczne zbiory podtrzymują ich autonomię od kapitalistycznego rynku. Wiem, po której stronie tego konfliktu stoję, a moja lojalność nie jest przypadkowa.
\n\nGdy kontrast między na wpół ukończonymi budynkami z pustaków żużlowych a wesołymi materiałami promocyjnymi Herbalife znika z pola widzenia, wypowiadam Herbalife moją prywatną wojnę. Jestem Wandalem, a Herbalife to moje Imperium Rzymskie.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/5.jpg\")
Mural z napisem „Lepiej umrzeć z honorem, niż żyć ze wstydem, że nasze życie jest dyktowane przez tyrana”.
\nJest północ. 28 godzin od wylotu z Mexico City. Musimy być blisko, prawda?
\n\n„Mieliśmy tam być dwie godziny temu. Que pedo guey [Co jest grane].” Mówi pod nosem, ledwie głośniej niż szeptem.
\n\n„Dobrze, kolejny punkt kontrolny”, chrząkam.
\n\nTym razem żołnierze są zaskoczeni, próbują wyciągnąć kamery i zatrzymać autobusy. Musieli drzemać.
\n\nŻołnierze rzucają okiem na naszą małą furgonetkę i wzywają nas do zejścia im z drogi, aby mogli udokumentować karawanę, która, jak zakładają, składa się z samych autobusów. Dlaczego w konwoju autobusów miałaby się znaleźć pojedyncza furgonetka?
\n\nChichoczę z zachwytu. A więc dobrze! Hasta la vista, baby!
\n\nZjeżdżamy na pobocze i czekamy, aż autobusy przejdą przez te wszystkie bzdury, którym poddaje je wojsko.
\n\nGdy autobusy podjeżdżają i parkują, nadchodzi czas na kolejne spotkanie.
\n\n„Jak daleko już jesteśmy?”.
\n\n„Cztery godziny”.
\n\n„Cztery?! Jak to???”
\n\nDebatuję w głowie, czy podwoić cztery godziny do ośmiu, czy dodać czternaście do czterech, co daje osiemnaście, ponieważ nasza rzekomo czternastogodzinna podróż trwała już dwadzieścia osiem godzin. Dzielę różnicę i dochodzę do wniosku, że mamy trzynaście godzin.
\n\n„Tuż za miastem jest karakol, który może nas ugościć. Rano wyruszymy w dalszą drogę”.
\n\n„OK, pojedziemy za tobą”.
\n\n„To tylko 20 minut stąd”.
\n\nTrwa to godzinę, ale nie szkodzi. Złapałem czwarty oddech po euforii uniknięcia kontroli wojskowej i pewnie tkwię w siodle zakrętów czasu. Wiwat.
\n\nGdy wjeżdżamy do karakolu, znaki informują nas, że wkraczamy na terytorium rebeliantów wbrew złemu rządowi Meksyku. Murale przedstawiające zamaskowanych partyzantów witają nas, oświadczając, że „lepiej jest umrzeć z honorem, niż żyć ze wstydem, że tyrani dyktują ci życie”. Mieszkańcy wkraczają do akcji, ledwo wycierając sen z oczu, otwierając łazienki, dormitoria i zbiorowy sklep znany jako „ziarno tęczy”. Jeden z naszych gospodarzy poleca miejsce parkingowe pod drzewem, które miałem na oku, gdy wjechaliśmy. Podoba mi się tutaj.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/6.jpg\")
Wspólny sklep znany jako „ziarno tęczy”.
\nNajwyraźniej po wspomnianych wydarzeniach nastąpiła straszliwa burza. Rano wszyscy o tym mówią, ale ja najwyraźniej to przespałem. W zacienionej, błotnistej chacie zespół kobiet gotuje najsmaczniejszą kawę, jaką kiedykolwiek piłem, w największym kotle, jaki kiedykolwiek widziałem. Jest za darmo.
\n\nWysiadamy z autobusów i przez kolejne cztery godziny pokonujemy progi zwalniające, po czym przejeżdżamy przez szpalery żołnierzy Zapatystów stojących na baczność po obu stronach drogi. Każdy żołnierz ubrany jest w buty, zielone spodnie cargo, brązową koszulę z długim rękawem, czerwoną bandanę, czarną kominiarkę i zieloną czapkę. Trwa to przez co najmniej kilometr — albo imponujące powitanie, albo wyrafinowany system bezpieczeństwa, aby poradzić sobie z niechcianymi przybyszami. Przez ostatnie kilkaset metrów jesteśmy otoczeni przez jasne, kolorowe murale po obu stronach drogi, przedstawiające życie, historię i wartości Zapatystów.
\n\nZatrzymujemy się w pobliżu wejścia do caracolu i parkujemy furgonetkę.
\n\nWzdycham. Udało nam się.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/4.jpg\")
\nPierwszą rzeczą, którą musimy zrobić, jest rejestracja. Przy stoliku rejestracyjnym pytają, z jakim kolektywem jestem. Osoby odpowiedzialne za rejestrację słyszały o CrimethInc; pytają, czy jestem tam, aby zapewnić relację z wydarzenia dla counterinfo. Myślałem o tym, nawet rozmawiałem o tym z kolektywem podcastowym, ale po tym, jak powiedzieli mi, że będę musiał wziąć udział w orientacji, 36 godzin jazdy mnie dogoniło. „Nie, dziękuję”.
\n\nNastępnie musimy znaleźć miejsce do zaparkowania i odpoczynku. Powiedziano nam, że internacjonaliści mają kwatery w innym karakolu, 20 minut stąd… „20 minut”. Nie przyjechałem tu po to, żeby jechać. Udaje nam się znaleźć miejsce parkingowe między autobusami a kempingiem rodziny Zapatystów. Przez następne dni żołnierze w kominiarkach będą pilnować mojej furgonetki każdej nocy. Nie trzeba jej pilnować, ale to hojny gest. Dziękuję!
\n\nCaracol, w którym odbywa się encuentro, jest stosunkowo nowy — ma zaledwie trzy lata. Ale w ciągu zaledwie trzech lat compas poczynili znaczne postępy. Caracol ma dziesięć kuchni — ponownie, z największymi garnkami, jakie kiedykolwiek widziałeś — które są zajęte gotowaniem fasoli i ryżu na ogniskach opalanych drewnem. Znajduje się tam autonomiczny budynek opieki zdrowotnej, dormitoria z piętrowymi łóżkami, wszystkie prysznice, jakich można oczekiwać, oraz łazienki. Nie pamiętam, abym kiedykolwiek czekał w kolejce do łazienki podczas całego encuentro.
\n\nTeren położony jest na wzgórzu pośród innych szczytów Lacandon. Rano mgła osiada na drzewach niczym wata cukrowa przeciągnięta między palcami. Wszędzie jest zielono, a nocą niebo mieni się gwiazdami. Centrum uroczystości stanowi boisko wielkości czterech boisk piłkarskich ustawionych obok siebie w rzędzie. Boisko otoczone jest ławkami i setkami nowiutkich rowerów pod plandekami. Na jednym końcu boiska znajdują się boiska do koszykówki i siatkówki, a na drugim — scena.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/9.jpg\")
Przed sceną znajduje się pomnik męczenników, którzy zginęli w walce.
\nJest ozdobiony gałęziami, kwiatami, świecami i wiadomościami. Z boku sceny znajduje się obszar dla muzyków, z gromadą głośników w stylu jamajskim z lat 70., pospinanych razem przez najbardziej błyskotliwego i pomysłowego sonidistę z Chiapas. W ciągu dnia pole jest wypełnione teatrem — głównie moralitetami przekazującymi ostrzeżenia przed sprzedażą ziemi spekulantom, honorem buntu przeciwko złemu meksykańskiemu rządowi i opowieściami o dziedzictwie oporu wobec kolonializmu i kapitalizmu. Nie wiem, czy kiedykolwiek widziałem teatr wystawiany na scenie, która jest po wielekroć większa niż obszar dla publiczności. Już sama skala daje chwilę wytchnienia.
\n\nPod zachód słońca ze sceny wygłaszane są przemówienia, a na boisku pojawiają się formacje wojskowe. Żołnierze nie prezentują jednak broni palnej — każdy wyposażony jest w dwie pałki i maczetę.
\n\nNajwiększa ceremonia wojskowa odbywa się 1 stycznia, trzydzieści lat od rozpoczęcia przez EZLN pierwszej operacji wojskowej, zajęcia San Cristobal de las Casas, proklamowania autonomii terytorialnej i wypowiedzenia wojny rządowi Meksyku. Po uroczystościach wojskowych jest muzyka! Cumbias, rancheras, mariachis. Żołnierze tańczą całą noc, morze podskakujących zielonych czapek.
\n\nWidziałem tylko jednego żołnierza EZLN, który częściowo podniósł kominiarkę, by zapalić papierosa. Większość paliła przez maski.
\n\nW miarę trwania encuentro słyszę coraz więcej wypowiedzi w języku Majów. Przemówienia i przedstawienia teatralne są po hiszpańsku, ale wszystkie rozmowy wokół mnie toczą się w języku Majów. To pokazuje, że rocznicowe encuentro nie jest tylko wydarzeniem upamiętniającym. Caracoles i społeczności zapatystów mogą znajdować się w tym samym stanie Chiapas, ale jak pokazała mi nasza podróż, znajdują się one w odległych zakątkach gór, do których trudno dotrzeć. Encuentro jest rzadką szansą dla uczestników projektu Zapatystów, by zebrać się jako całość — by dzielić się, spotykać się, obcować.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/2.jpg\")
\nPóźniej ktoś powiedział mi, że meksykańskie media skupiły się na tym, jak małe było to spotkanie w porównaniu z poprzednimi latami. Być może jest to wynik czekania z publikacją zaproszenia do zaledwie tygodnia przed Nowym Rokiem. Z drugiej strony, pod każdym względem było to ogromne wydarzenie. Wzięły w nim udział tysiące osób z kilkudziesięciu krajów. Niepokojące spekulacje otaczają ostatnie komunikaty Zapatystów dotyczące ich cywilno-politycznej reorganizacji. Nie mogę rzucić żadnego światła na to, co przyniesie ten proces — obiecałem, że moje rozmowy w Chiapas pozostaną w Chiapas.
\n\nAle mogę powiedzieć jedno: projekt Zapatystów jest daleki od zakończenia, a nowy rok właśnie się rozpoczął.
\n\n![](\"https://cdn.crimethinc.com/assets/articles/2024/01/16/1.jpg\")
\nThanks to 161 crew for the translation.
\n\nLos Panchos (Francisco Villa (Pancho Villa) Popular Fronta, FPFV) is a sort of urban corollary to the Zapatistas. Named after the other famous Mexican revolutionary, the Panchos also launched their project in 1994, taking over land on the outskirts of Mexico City and establishing territorial autonomy in which police are excluded, collective economics comprise a significant part of life, and people practice horizontal politics. While not anarchists, they have shown solidarity to anarchists in heightened episodes of struggle, like the 2006 siege on autonomously held Atenco. For more information about Los Panchos in English, you could start here. ↩
\nThe Sixth Declaration of the Selva Lacandona summarizes the events via which the Zapatistas burst onto the world stage: “We grew tired of exploitation by the powerful, and then we organized in order to defend ourselves and to fight for justice. In the beginning there were not many of us, just a few, going this way and that, talking with and listening to other people like us. We did that for many years, and we did it in secret, without making a stir. In other words, we joined forces in silence. We remained like that for about 10 years, and then we had grown, and then we were many thousands. We trained ourselves quite well in politics and weapons, and, suddenly, when the rich were throwing their New Year’s Eve parties, we fell upon their cities and just took them over. And we left a message to everyone that here we are, that they have to take notice of us. And then the rich took off and sent their great armies to do away with us, just like they always do when the exploited rebel—they order them all to be done away with. But we were not done away with at all, because we had prepared ourselves quite well prior to the war, and we made ourselves strong in our mountains. And there were the armies, looking for us and shooting their bombs and bullets at us, and then they were making plans to kill off all the indigenous at one time, because they did not know who was a Zapatista and who was not. And we were running and fighting, fighting and running, just like our ancestors had done. Without giving up, without surrendering, without being defeated.” ↩
\n![Nigdy więcej jest teraz](\"https://black-mosquito.org/media/resized/1170x658/ves/blog/never-again-is-now.jpg\"){kind=link}